Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Pan Samochodzik | |
| Twórca | Zbigniew Nienacki |
| Grany przez | Jan Machulski Stanisław Mikulski Marek Wysocki Piotr Krukowski |
| Informacje | |
| Imię i nazwisko | Tomasz N. N. |
| Przydomek | Pan Samochodzik |
| Specjalność | detektyw, historyk sztuki, poszukiwacz skarbów |
Pan Samochodzik – właściwie Tomasz N.N., postać literacka stworzona przez Zbigniewa Nienackiego i główny bohater serii powieści przygodowych tego autora pt. Pan Samochodzik.
Spis treści |
Literacki Pan Samochodzik przejął wiele cech Zbigniewa Nienackiego (właściwie Zbigniewa Tomasza Nowickiego). Imię Tomasz jest drugim imieniem autora, natomiast inicjały nazwiska bohatera N.N. kojarzą się z nazwiskiem i pseudonimem pisarza (Nowicki-Nienacki). Litery te mogą też nawiązywać do łacińskiego skrótu nomen nescio (łac. imienia nie znam), stosowanego w dokumentach sądowych jako określenie osoby nieznanej. W trzech pierwszych powieściach Tomasz (nie występujący jeszcze jako Pan Samochodzik) pracuje jako dziennikarz, który interesuje się historią i archeologią. Taką właśnie pracę wykonywał Nienacki. Również zawarte opisy wyglądu zewnętrznego i pewne słabostki bohatera utożsamiają go z pisarzem.
Tytułowy Pan Samochodzik jest historykiem sztuki, pracownikiem Departamentu Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury i Sztuki (od książki "Pan samochodzik i templariusze"). Pracuje na stanowisku osoby ds. "specjalnych poruczeń", którego zadaniem jest rozwiązywanie różnych spraw związanych z kradzieżą, przemytem czy fałszerstwem dzieł sztuki. Faktycznie okazuje się detektywem, który często wykazuje się wiedzą z dziedziny historii, archeologii, historii sztuki, żeglarstwa, ekologii, a nawet wędkarstwa i poezji ludowej. Z tego powodu Pan Samochodzik czasem przyrównywany jest do Dirka Pitta lub Indiany Jonesa.
Pan Samochodzik jako urzędnik jest osobą całkowicie pogodzoną z PRL-owskim systemem, w którym przyszło mu żyć. Ma dobre relacje z Milicją Obywatelską, a nawet sam występuje jako członek ORMO. Niemal w każdej części stoi na straży obowiązków obywatelskich (zwłaszcza w sprawie niszczenia zabytków i ochrony przyrody). Robi to jednak z lekkością i humorem, cechującym pisarstwo Nienackiego. Umoralnianie wszystkich dokoła nie przeszkadza Panu Samochodzikowi być nałogowym palaczem tytoniu. Unika alkoholu, chętnie natomiast pije mocną herbatę i kawę. Jedynym przypadkiem nadużycia alkoholu przez Tomasza NN jest dwukrotna nadmierna konsumpcja wina porzeczkowego w powieści Uroczysko.
Tomasz N.N. swoje przezwisko zawdzięcza niezwykłemu wehikułowi. Jest to pokraczny, ale niesamowity, odziedziczony po wujku-wynalazcy samochód, zbudowany na bazie rozbitego Ferrari 410 Superamerica, który oprócz rozwijania wielkich prędkości potrafi także pływać i kryje wiele innych wynalazków. Historię wehikułu można znależć w takich książkach, jak Pan Samochodzik i Wyspa Złoczyńców, Pan Samochodzik i templariusze, Księga Strachów.
Szefem Pana Samochodzika jest dyrektor Marczak, poprzez którego otrzymuje detektywistyczne zadania. Panu Tomaszowi często towarzyszą przyjaciele, zwykle bardzo młodzi (często są to trzej harcerze) oraz inteligentne i piękne kobiety lub nieco młodsze, zadziorne dziewczyny. Poza tym w każdej części pojawia się grono barwnych postaci. Głównym przeciwnikiem pana Tomasza N.N. jest Waldemar Batura, historyk sztuki, niegdyś bliski kolega ze studiów, później handlarz antyków, czasem złodziej i przemytnik.
W pierwszych trzech powieściach, Tomasz, pierwowzór Pana Samochodzika, nie jest jeszcze historykiem sztuki, ale dziennikarzem. Są to:
W latach 1964-1985 Zbigniew Nienacki napisał i wydał 12 przygód Pana Samochodzika. W wydanej w 1964 roku „Wyspie Złoczyńców” Pan Samochodzik po raz pierwszy wyjaśnia, że ukończył historię sztuki i przez kilka lat pracował w prowincjonalnych muzeach, by ostatecznie podjąć pracę w Centralnym Zarządzie Muzeów, gdzie zajmuje się poszukiwaniem zaginionych zbiorów muzealnych oraz walką z fałszerzami dzieł sztuki. (kolejność i tytuł według daty pierwszego wydania):
Pierwotnie wszystkie części ukazywały się jako oddzielne powieści, w różnych wydawnictwach (głównie "Nasza Księgarnia") i różnej szacie graficznej. Nie zawsze też kolejność wydania pokrywała się z kolejnością napisania książki lub wewnętrzną chronologią.
W latach 1980-1987 olsztyńskie wydawnictwo "Pojezierze" jako pierwsze uporządkowało i wznowiło wszystkie części w jednorodnej szacie graficznej (tzw. "biała seria"). Poprawioną przez autora serię ilustrował Szymon Kobyliński (z wyjątkiem części 8). "Biała seria" cieszyła się wielką popularnością czytelników (każdy tom osiągnął nakład ponad 100 tys. egz.). Numeracja w "białej serii" nieco różni się od kolejności podanej według pierwszego wydania:
Po sukcesie "białej serii" wydawnictwo "Pojezierze" w roku 1988 zaczęło wznawiać powieści o Panu Samochodziku w nowych okładkach (tak zwana "kolorowa seria"). Do roku 1991, w którym upadło wydawnictwo, wydano 7 tomów. "Kolorową serię" dokończyło w 1992 wydawnictwo "Euro", założone przez byłych pracowników "Pojezierza".
Zarówno "biała", jak i "kolorowa seria" są traktowane przez miłośników Pana Samochodzika, jako swoisty "kanon".
W latach 1993-1996 Oficyna Wydawnicza "Warmia" z Olsztyna (powstała z przekształcenia się spółki "Euro"), we współpracy ze Zbigniewem Nienackim, wznowiła serię Pan Samochodzik i... (ze względu na szatę graficzną, zwaną "czarną serią"). Nienacki postanowił włączyć do niej również trzy wcześniejsze powieści o przygodach Tomasza. Zostały one nieco poprawione przez pisarza, aby jako prequele pasowały do serii. Pierwszy chronologicznie tom nosi numer "0", gdyż decyzja o jego włączeniu do serii zapadła już po rozpoczęciu druku.
W notce zamieszczonej w drugim tomie autor i wydawcy wyjaśnili, że seria została poprawiona i uzupełniona oraz że niektórym tomom przywrócono pierwotne, oryginalne tytuły, takie, jakie leżały w zamierzeniach literackich autora, ale zostały zmienione przez poprzednich wydawców. Nieco zmieniono również kolejność tomów.
Powieści Pan Samochodzik i... w "czarnej serii" wydawnictwa Warmia:
W latach 1996-2001 całą serię 15 powieści wydał "Świat Książki". Poza okładką i szatą graficzną, powielono wszystkie zmiany "czarnej serii".
Ostatnio wydania całej serii 12 tomów podjęło się wydawnictwo "Siedmioróg" (do października 2010 roku ukazało się 12 części). Seria cechuje się nową, kolorową szatą graficzną oraz w większości kopiuje tytuły z "białej serii" (z wyjątkiem tomu "Nowe przygody Pana Samochodzika" wydanego jako "Pan Samochodzik i Kapitan Nemo").
Pojedyncze tomy wydały również inne wydawnictwa.
Zbigniew Nienacki przed śmiercią pracował nad nowym tomem pt. Nieuchwytny kolekcjoner. Została ona dokończona, zgodnie z wcześniejszą sugestią Nienackiego, przez jego przyjaciela Jerzego Ignaciuka i wydana przez "Warmię" w 1997 r. W serii wydano też nie mającą pierwotnie nic wspólnego z Panem Samochodzikiem młodzieńczą powieść Nienackiego z lat 50. Zabójstwo Herakliusza Pronobisa, przerobioną przez Ignaciuka. Stąd lista powiększyła się o dwie powieści:
Po śmierci Zbigniewa Nienackiego olsztyńskie Wydawnictwo "Warmia" uzyskało od spadkobierców autora zgodę na kontynuowanie serii. Zadanie powierzono cenionemu przez Nienackiego pisarzowi Jerzemu Ignaciukowi (pod pseudonimem Jerzy Szumski), który uwspółcześnił realia, zachowując jednocześnie konwencję klasycznych "samochodzików". Odtąd Tomaszowi N.N. towarzyszy młodszy pomocnik, Paweł Daniec, były komandos i również historyk sztuki (jest on również narratorem większości nowych powieści). Wysportowany i błyskotliwy Daniec z założenia miał być przeciwieństwem Pana Samochodzika, jednak w najnowszych pozycjach coraz bardziej przypomina swojego mistrza. Postać ta wzbudziła kontrowersje wśród miłośników oryginalnej twórczości Zbigniewa Nienackiego, podobnie jak pomysł zastąpienia słynnego wehikułu nowoczesnym jeepem (w najnowszych książkach wehikuł powrócił).
Z czasem oprócz Ignaciuka-Szumskiego kontynuacją serii zajęli się inni pisarze. Po śmierci Ignaciuka powieści pisała głównie trójka: Olszakowski, Miernicki i Niemirski, z których każdy nadał postaciom swój charakterystyczny rys. Z czasem do współpracy przy "samochodzikach" zaproszono kilka nowych osób.
Od tomu 106 „Willa Anna” Wydawnictwo „Warmia” nie mogąc sprostać oczekiwaniom finansowym rodziny Zbigniewa Nienackiego zmuszone zostało do odstąpienia od tytułu „PAN SAMOCHODZIK I...” oraz wykorzystywania postaci Tomasza N.N. w kolejnych książkach, tym bardziej że i tak od dawna pojawiał się on jedynie dla uzasadnienia tytułu serii, a jego wpływ na przebieg akcji był znikomy. Odtąd Paweł Daniec - wykreowany przez Wydawnictwo „Warmia” główny bohater serii od tomu 17 - rozwiązuje zagadki historyczne bez udziału Pana Tomasza.
Pisarze kontynuacji "Pana Samochodzika" (pod pseudonimami):
W serii ukazały się następujące pozycje:
W 2009 roku, nakładem wydawnictwa "Nowy Świat", ukazała się pierwsza publikacja, poświęcona Panu Samochodzikowi: Pan Samochodzik i jego autor (ISBN 978-83-7386-329-3). Jej autorem jest Piotr Łopuszański.
Na podstawie książek o przygodach Pana Samochodzika autorstwa Zbigniewa Nienackiego powstały cztery filmy fabularne i serial telewizyjny:
Seria filmów o Panu Samochodziku ukazała się także na DVD. Najpierw Telewizja Polska wydała Pan Samochodzik i Templariusze; następnie ukazała się Wyspa złoczyńców wydana przez Best Film CO. Filmy: Pan Samochodzik i niesamowity dwór, Pan Samochodzik i praskie tajemnice oraz Latające machiny kontra Pan Samochodzik wydało Wydawnictwo Telewizji Kino Polska w formie boxu.
|
||||||||
