Paprotniki (Pteridophyta[a]) – w dawnych systemach klasyfikacyjnych roślin naczyniowych takson w randze gromady (typu)[2]. Paprotniki wyróżnione były w systemie Augusta Wilhelma Eichlera z 1883, Adolfa Englera z 1892, po raz ostatni wymieniane były jako takson jeszcze w latach 90. XX wieku (wznawiany podręcznik botaniki Strasburgera z 1991)[3]. Do tej grupy zaliczano spośród roślin współczesnych: widłaki, skrzypy, psylotowe i paprocie. Obecnie wiadomo, że grupa ta w takim ujęciu ma charakter parafiletyczny[4][5]. W miejsce dawnych paprotników wyróżnia się odrębne ww. linie rozwojowe roślin, opisywane zwykle w randze gromad, podgromad lub klas[2][6]. Nazwa "paprotniki" stosowana jest często zwyczajowo, a nie taksonomicznie, w podobnym jak niegdyś znaczeniu, w odniesieniu do roślin zarodnikowych, u których pokoleniem dominującym jest sporofit i które osiągnęły podobnie wysoki poziom budowy i rozwoju[7].
[edytuj] Pozycja filogenetyczna paprotników
Fragment drzewa filogenetycznego obejmujący taksony zaliczane dawniej do paprotników (nazwy wytłuszczone)[4]:
[edytuj] Cechy wspólne
Przyczyną łączenia w jeden takson różnych linii rozwojowych roślin było podobieństwo ich cyklu rozwojowego. Gametofit jest rośliną samodzielną (zieloną lub żyjącą w symbiozie z grzybami). Rozmnażanie płciowe uzależnione jest od wody – plemniki przepływają z plemni do rodni. Po zapłodnieniu z rodni wyrasta sporofit, który usamodzielnia się i osiąga większe rozmiary od gametofitu. Podobnie u wszystkich grup zaliczanych do paprotników przebiega proces wytwarzania zarodników, powstających po mejozie w specjalnych organach zwanych zarodniami[2].
[edytuj] Systematyka
Po wcześniejszym odłączeniu się linii rozwojowej widłaków, a później roślin nasiennych, pozostałe rośliny tworzą linię rozwojową oznaczaną bez rangi systematycznej lub jako gromadę pod nazwą Monilophyta. Poniżej podany jest jej podział systematyczny (taksony monofiletyczne)[4]:
- Klasa: psylotowe Psilotopsida
- Klasa: skrzypowe Equisetopsida (=Sphenopsida)
- Klasa: strzelichowe Marattiopsida
- Rząd: strzelichowce Marattiales
- Rodzina: strzelichowate Marattiaceae (incl. Angiopteridaceae, Christenseniaceae, Danaeaceae, Kaulfussiaceae)
- Klasa: paprociowe Pteridopsida (=Filicopsida, Polypodiopsida)
- Rząd: długoszowce Osmundales
- Rząd: rozpłochowce Hymenophyllales
- Rząd: glejcheniowce Gleicheniales
- Rząd: szparnicowce Schizaeales
- Rząd: salwiniowce Salviniales
- Rząd: olbrzymkowce Cyatheales
- Rząd: paprotkowce Polypodiales
- Rodzina: Lindsaeaceae (incl. Cystodiaceae, Lonchitidaceae)
- Rodzina: Saccolomataceae
- Rodzina: Dennstaedtiaceae (incl. Hypolepidaceae, Monachosoraceae, Pteridiaceae)
- Rodzina: Pteridaceae (incl. Acrostichaceae, Actiniopteridaceae, Adiantaceae, Anopteraceae, Antrophyaceae, Ceratopteridaceae, Cheilanthaceae, Cryptogrammaceae, Hemionitidaceae, Negripteridaceae, Parkeriaceae, Platyzomataceae, Sinopteridaceae, Taenitidaceae, Vittariaceae)
- Rodzina: zanokcicowate Aspleniaceae
- Rodzina: zachylnikowate Thelypteridaceae
- Rodzina: rozrzutkowate Woodsiaceae (incl. Athyriaceae, Cystopteridaceae)
- Rodzina: podrzeniowate Blechnaceae (incl. Stenochlaenaceae)
- Rodzina: Onocleaceae
- Rodzina: nerecznicowate Dryopteridaceae (incl. Aspidiaceae, Bolbitidaceae, Elaphoglossaceae, Hypodematiaceae, Peranemataceae)
- Rodzina: Oleandraceae
- Rodzina: dawaliowate Davalliaceae
- Rodzina: paprotkowate Polypodiaceae (incl. Drynariaceae, Grammitidaceae, Gymnogrammitidaceae, Loxogrammaceae, Platyceriaceae, [Pleurisoriopsidaceae)
Uwagi
Przypisy
- ↑ Jakub Mowszowicz: Zarys systematyki roślin. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982. ISBN 8301007087.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Botanika Systematyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 83-01-13945-2.
- ↑ Krzysztof Rostański: Wykłady z botaniki systematycznej. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Podręczniki i Skrypty Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach nr 15, 2003. ISBN 83-226-1245-1.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf: A classification for extant ferns (ang.). Taxon 55(3): 705–731, 2006. [dostęp 2009-03-24].
- ↑ Pryer, Kathleen M., Eric Schuettpelz, Paul G. Wolf, Harald Schneider, Alan R. Smith and Raymond Cranfill: Phylogeny and evolution of ferns (monilophytes) with a focus on the early leptosporangiate divergences (ang.). American Journal of Botany 91:1582-1598, 2004. [dostęp 2009-03-20].
- ↑ James L. Reveal: Classification of extant Vascular Plant Families – An expanded family scheme (ang.). Department of Plant Biology, Cornell University. [dostęp 2009-03-24].
- ↑ Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2003, s. 302. ISBN 83-7073-223-2.
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Systematyka w Wikispecies
Zdjęcia i grafiki w Commons
