Paradygmat (socjologia)

Podział paradygmatów (fundamentalnych założeń naukowych co do natury rzeczywistości, które przyjmuje się za oczywiste i nie neguje w badaniach) w naukach społecznych (a przede wszystkim w socjologii oraz w antropologii) w popularnej typologii Garetha Morgana i Gibsona Burrella z 1979 (Sociological paradigms and organizational analysis) opiera się na trzech podstawowych pytaniach:

• czy rzeczywistość ma charakter obiektywny, czy jest po części produktem umysłu (subiektywnym)?
• czy aby zrozumieć dobrze dany proces społeczny, trzeba być jego uczestnikiem?
• czy świat społeczny ulega ciągłej przemianie, czy też w gruncie rzeczy jest wciąż taki sam?

Paradygmaty w socjologii w ujęciu Morgana i Burrella
	świat społeczny się zmienia (social change)		świat społeczny jest ciągle taki sam (social order)
świat ma charakter obiektywny, badacz może go analizować z zewnątrz, stosując abstrakcyjne teoretyczne modele	radykalny strukturalizm		funkcjonalizm
świat ma charakter subiektywny, jedynie aktor będący w danej kulturze może go zrozumieć	radykalny humanizm		interpretatywizm

Wybór paradygmatu badawczego ma ogromny wpływ na dobór metod badawczych, a także istotnie wpływa na preferencje dotyczące metod ilościowych i metod jakościowych - trudno wyobrazić sobie badacza wyznającego paradygmat funkcjonalistyczny, a zarazem stosującego teorię ugruntowaną.