| Park Krajobrazowy Chełmy | |
Logo parku |
|
Widok na Chełmy od strony wschodniej. |
|
| Położenie | gminy: Paszowice, Męcinka, Złotoryja, Krotoszyce, Jawor |
| Data utworzenia | 29 czerwca 1992 r. |
| Powierzchnia | 159,90 km² |
| Otulina | 124,70 km² |
| Liczba rezerwatów | 4 |
| Na mapach: | |
| Oficjalna strona | |
Park Krajobrazowy Chełmy – obszar chroniony od 1992 r. znajduje się na terenie województwa dolnośląskiego w powiatach: jaworskim i złotoryjskim. Park jest położony we wschodniej części Pogórza Kaczawskiego w Sudetach Zachodnich. Obejmuje również niewielki skrawek Wschodniego Grzbietu Gór Kaczawskich. Na północnym zachodzie w obręb Parku wchodzi skrawek Równiny Chojnowskiej, należącej do Niziny Śląsko-Łużyckiej.
Był to pierwszy park krajobrazowy jaki powstał na terenie byłego województwa legnickiego. Liczne badania potwierdziły odrębność i wyjątkowość tego obszaru. Obszar ten posiada wybitne walory krajobrazowe z unikalnymi w skali europejskiej reliktami działalności wulkanicznej - staropaleozoicznej, permskiej oraz trzeciorzędowej. Teren parku częściowo znajdował się w przeszłości pod panowaniem Cystersów z Lubiąża oraz prowadziły przez niego liczne szlaki handlowe. Nazwa parku nawiązuje do prasłowiańskiego słowa CHOLMY, używanego jeszcze w średniowieczu, jako nazwa wzgórz wypełniających Park.
Spis treści |
Obszar Parku Krajobrazowego Chełmy leży w obrębie dwóch jednostek geologicznych: metamorfiku kaczawskiego i niecki północnosudeckiej.
Większa część podłoża Parku zbudowana jest ze skał metamorficznych należących do metamorfiku kaczawskiego, a powstałych w dolnym paleozoiku – od kambru po dolny karbon. Są to przede wszystkim zieleńce i łupki zieleńcowe, a ponadto: fyllity, łupki serycytoweh, łupki kwarcowe, łupki krzemionkowe, łupki grafitowe, lidyty, skały zwane melanżami.
Utwory należące do niecki śródsudeckiej występują na dwóch obszarach - w północno-zachodniej i południowo-wschodniej części Parku. W części północno-zachodniej, w rejonie Leszczyny, Wilkowa i Kondratowa są to skały osadowe niecki Leszczyny. Występują tu piaskowce, mułowce i zlepieńce permu dolnego (czerwonego spągowca), wapienie, dolomity, margle, łupki ilaste permu górnego (cechsztynu), czerwone piaskowce triasu oraz piaskowce kredy górnej. W części południowo-wschodniej, w rejonie Pogwizdowa i Kwietnik są to skały osadowe i wulkaniczne rowu Świerzawy: piaskowce, zlepieńce oraz porfiry i ich tufy, powstałe w dolnym permie.
W wielu miejscach starsze skały przebite są przez trzeciorzędowe bazalty. Starsze podłoże przykryte jest częściowo przez osady plejstoceńskie – gliny i piaski polodowcowe oraz lessy, a także holoceńskie piaski, żwiry i mady rzeczne, a także czwartorzędowe gliny zwietrzelinowe.
Parku Krajobrazowy Chełmy obejmuje północno-wschodnią część Pogórza Złotoryjskiego, zwane też Chełmami oraz wschodnią rowu świerzawskiego. Jest to najbardziej górzysta partia Pogórza Kaczawskiego. Od północnego wschodu opada stromą krawędzią uskoku brzeżnego sudeckiego ku Nizinie Śląskiej. Krawędź jest pocięta głębokimi, przełomowymi dolinami potoków. Pozostała część Parku jest pagórkowata i również pocięta dolinami potoków. Najwyższe wzniesienia Chełmów zbudowane są z trzeciorzędowych bazaltów.
Cały Obszar Parku leży w dorzeczu Kaczawy. Przez park przepływają potoki: Wilcza, Jawornik, Młynówka, a w jego południowej części Nysa Mała.
Na terenie parku znajdują się 4 rezerwaty przyrody:
Lasy zajmują ok. 55% powierzchni parku.
|
|||||||
|
|||||||||||||