Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyNa mapach:
| Park im. Henryka Jordana w Krakowie | |
 nr rej. A-579 [1] |
|
 Popiersie Henryka Jordana w parku |
|
| Państwo |  Polska |
| Miasto |  Kraków |
| Dzielnica | Krowodrza |
| Powierzchnia | 21,5 ha |
| Założony | 1889 |
| Projektant | Bolesław Malecki |
| Wpisany do rej. zabytków |
18 maja 1976 [1] |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Park Jordana – park w Krakowie, położony przy al. 3 Maja.
W 1889 r. z inicjatywy dra Henryka Jordana stworzono park na terenie błoń czarnowiejskich w miejscu byłej wystawy rolniczo-przemysłowej zorganizowanej dwa lata wcześniej. Zagospodarowanie parku zlecono w połowie 1888 r. kierownikowi ogrodów miejskich – Bolesławowi Maleckiemu. Po uregulowaniu Rudawy, posadzeniu drzew i krzewów oraz ustawieniu drewnianych pawilonów, otwarto nowy krakowski park wraz z boiskami, przyrządami gimnastycznymi i placami do zabaw sportowych.
Na teren parku pierwotnie wchodzono przez mostek na Ciepłej Wodzie. Znajdowała się tam drewniana brama z napisem: Miejski Park Dra Jordana. Dalej stała mleczarnia Eweliny Dobrzyńskiej, gdzie odwiedzającym serwowano mleko, a za mleczarnią na podmurówce wznosił się długi pawilon gimnastyczny z obszerną halą i werandą. Ćwiczenia sportowe odbywano tam jedynie latem, natomiast zimą ćwiczono w cieplejszej sali przy klasztorze Franciszkanów. Wyróżniający się gimnastycy otrzymywali od Henryka Jordana książeczki oszczędnościowe z wkładem 5 guldenów. Naprzeciw pawilonu gimnastycznego, w altanowej rotundzie, koncertowała orkiestra. W małym drewnianym domku pomieszczono magazyn sprzętu sportowego i ogrodniczego. Na prawo od wejścia urządzono dla dzieci "labirynt" zwany "ślimakiem", składający się z poplątanych ścieżek. Dalej stał zbudowany z grubych bierwion domek dozorcy - ogrodnika, który o zmroku przed zamknięciem bramy obchodził park z ręcznym dzwonem, nawołując spacerowiczów do wyjścia[2].
Chcąc wyrazić swoją wdzięczność, za bezinteresowną pracę, rada miejska nadała kompleksowi imię profesora Jordana. Do roku 1914 w parku Jordana udało się umieścić 46 popiersi sławnych polskich poetów, uczonych, pisarzy i samego twórcy parku (wykonaną przez Jana Szczepkowskiego). Początkowo popiersia ustawiano wokół centralnego, zadrzewionego, kolistego placu w środku parku. Nieco dalej, w południowo-wschodniej części zieleńca, usytuowany był tylko pomnik Tadeusza Kościuszki, który stał na lewo od wejścia, na dnie osuszonego stawu. Popiersia kute były w marmurze tyrolskim z Lass, odpornym na krakowskie warunki atmosferyczne. Gotowe biusty umieszczano na wysokich czworobocznych cokołach. Pomniki zaczęto ustawiać na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XIX w., ale niektóre z nich wykonano już wcześniej. W roku 1900 było ich 31. Autorami popiersi byli m.in. następujący rzeźbiarze: Alfred Daun (zachowane pomniki jego dłuta, to popiersia: Jana Długosza, Stefana Czarnieckiego, Fryderyka Chopina, ks. Piotra Skargi, Jana Zamoyskiego i Tadeusza Kościuszki), Michał Stefan Korpal, który wykonywał biusty wybitnych Polaków w l. 1897-1907 (jego autorstwa były pomniki: Zygmunta Krasińskiego, Artura Grottgera, Józefa L. Hauke-Bosaka, ks. Augustyna Kordeckiego, Jana Matejki, Tadeusza Rejtana, ks. Stanisława Staszica), Aleksander Korpal, syn Michała Stefana, który pomagał ojcu w pracy i inni, mniej znani artyści[3][4].
Niegdyś w parku mieściły się również korty tenisowe, pływalnia i ślizgawka. Planem zajęć prowadzonych w parku, dobieraniem przewodników i grup oraz pogadankami na temat polskiej historii zajmował się sam Henryk Jordan. Podobne ogrody, na wzór krakowskiego, zaczęto tworzyć także w innych miastach: Jarosławiu, Lwowie, Nowym Sączu, Tarnopolu, Warszawie. Nazywano je ogrodami jordanowskimi.
Podczas drugiej wojny światowej park został zdewastowany, zniszczone zostały piękne szpalery grabów. Popiersia wybitnych Polaków uratował Kazimierz Łuczywo ukrywając je w swojej pracowni. Obecnie na terenie parku stoją 43 popiersia (oraz dwa wolne cokoły, które zostaną wypełnione w przyszłości), w tym:
I. W alei od strony ul. Reymonta:
I.1
I.2
I.3
I.4
I.5
I.6
I.7
I.8
II. Na okrągłym skwerze w środku parku z pomnikiem Henryka Jordana pośrodku:
II.1
II.2
II.3
II.4
II.5
II.6
II.7
II.8
II.9
II.10
II.11
II.12
II.13
II.14
II.15
II.16
III. W alei łączącej się z centralnym skwerem:
III.1
III.2
III.3
III.5
III.6
III.7
III.8
IV. W alei od strony Błoń (ul. 3 Maja):
IV.1
IV.2
IV.3
IV.4
IV.5
IV.6
IV.7
IV.8
V. W alei będącej odgałęzieniem alei IV w kierunku wyjścia na tyły alei Mickiewicza:
V.1
V.2
V.3
V.5
Popiersia w alejach I i II są pomnikami z czasów jordanowskich, natomiast popiersia z alej III-V są sukcesywnie tworzone od końca lat 90. XX w. w ramach projektu "słynni Polacy XX wieku". Wyjątkiem jest popiersie IV.4 (Tadeusza Kościuszki), które mimo iż stoi pośród nowych pomników należy do starego kompletu.
Obecnie park zajmuje powierzchnię około 21,5 ha i mieści się pomiędzy ul. Reymonta, ul. Reymana i al. 3 Maja. Na terenie parku znajdują się: boisko do siatkówki, piłki nożnej i koszykówki, skate park, dwa place zabaw, mały stawek, górka do jazdy na sankach w zimie, muszla koncertowa i obiekt gastronomiczny. Park jest jednym z głównych miejsc spacerowych Krakowa. Dyrektorem Parku jest Kazimierz Cholewa.
Wstęp do parku jest bezpłatny. Park jest otwarty od godziny 6 do 22.
