Peter Handke

Peter Handke, 2006.

Peter Handke (ur. 6 grudnia 1942 w Griffen w Austrii) – austriacki pisarz i tłumacz.

Życiorys

W latach 1944-1948 Peter Handke mieszkał wraz z matką (Słowenką z Karyntii) w Berlinie Wschodnim, potem przeprowadzili się z powrotem do Griffen. Pogłębiający się alkoholizm ojczyma, Brunona Handke, berlińskiego tramwajarza i zaściankowość prowincjonalnego Griffen były źródłem późniejszego buntu przeciwko panującym ograniczeniom i zwyczajom.

Mając dwanaście lat, w 1954 roku, trafił do internatu dla chłopców katolicko-humanistycznego gimnazjum Tanzenberg. W tym okresie opublikował swoje pierwsze teksty, w czasopiśmie "Pochodnia" redagowanym przez mieszkańców bursy. Od 1959 uczył się w Klagenfurcie, zdał tam w 1961 roku maturę i zaraz potem rozpoczął studia prawnicze w Grazu. Pierwsze sukcesy literackie sprawiły, że przyłączył się do "Forum Stadtpark" grupy z Grazu i po przyjęciu do druku przez wydawnictwo Suhrkamp powieści Szerszenie w 1965 roku porzucił studia, by całkowicie poświęcić się pisarstwu.

Prowokacyjną sztuką Lżenie publiczności udało się Handkemu w 1966 roku zyskać uznanie na spotkaniu "Grupy 47" w Princeton. Był członkiem-założycielem frankfurckiego Wydawnictwa Autorów w 1969 roku i w latach 1973-1977 członkiem Stowarzyszenia Autorów w Grazu. W latach 80. podróżował m.in. po Alasce, Japonii i Jugosławii. Wydana w 1996 roku jako relacja z podróży Podróż zimowa nad Dunaj, Sawę, Morawę i Drinę albo sprawiedliwość dla Serbii (Eine winterliche Reise zu den Flüssen Donau, Save, Morawa und Drina oder Gerechtigkeit für Serbien), w której również Serbowie przedstawieni są jako ofiary wojny domowej, wywołała i wywołuje do dziś liczne kontrowersje. W 2005 roku postawiony przed trybunałem ONZ w Hadze były serbski prezydent, Slobodan Milošević, powołał Handkego jako świadka obrony. Pisarz odmówił, niemniej napisał esej Die Tablas von Daimiel, którego podtytuł brzmi "Zakamuflowana wypowiedź świadka w procesie przeciwko Slobodanowi Miloševićowi".

Handke po pobycie w Grazu mieszkał w Düsseldorfie i Berlinie, potem w Kronbergu, w USA (1978-1979), Salzburgu (1979-1988), a od 1991 w Chaville pod Paryżem (Francja), a okresowo także w Salzburgu. Ma dorosłą córkę (Amina Handke, ukończyła studia malarskie i w zakresie sztuki medialnej), od 2001 żyje z aktorką Katją Flint.

Wyróżnienia i nagrody

• 1967 Nagroda im. Gerharta Hauptmanna
• 1972 Nagroda im. Schillera miasta Mannheim
• 1973 prestiżowa nagroda im. Georga Büchnera
• 1978 Nagroda im. Georges'a Sadoula
• 1985 Nagroda literacka Salzburga
• 1987 Nagroda Vilenica
• 1995 Nagroda im. Schillera
• 2004 Nagroda im. Siegfrieda Unselda

Twórczość

• Szerszenie (Die Hornissen) – powieść, 1966
• Publiczność zwymyślana (Publikumsbeschimpfung und andere Sprechstücke) – dramat, prawykonanie reż. Claus Peymann, 1966
• Powitanie rady nadzorczej (Begrüßung des Aufsichtsrates), 1967
• Der Hausierer, 1967
• Kaspar (Kaspar), 1967
• Deutsche Gedichte, 1969
• Świat wewnętrzny świata zewnętrznego świata wewnętrznego (Die Innenwelt der Außenwelt der Innenwelt), 1969.
• Prosa, Gedichte, Theaterstücke, Hörspiele, Aufsätze, 1969
• Terminator. Sztuka bez słów (Das Mündel will Vormund sein) – dramat, reż. Claus Peymann, Theater am Turm, 1969
• Strach bramkarza przed jedenastką (Die Angst des Tormanns beim Elfmeter) – scenariusz, 1970, zekranizowany przez Wima Wendersa, ORF, WDR, 1972
• Geschichten aus dem Wienerwald von Ödön von Horváth – streszczenie, 1970
• Wind und Meer. Vier Hörspiele, 1970
• Chronik der laufenden Ereignisse, 1971
• Konno przez Jezioro Bodeńskie (Der Ritt über den Bodensee), 1971
• Krótki list na długie pożegnanie (Der kurze Brief zum langen Abschied), 1972
• Ich bin ein Bewohner des Elfenbeinturms, 1972
• Stücke 1, 1972
• Pełnia nieszczęścia (Wunschloses Unglück), 1972
• Die Unvernünftigen sterben aus – dramat, 1973, reż. Horst Zankl, Zurych: Theater am Neumarkt, 1974
• Stücke 2, 1973
• Als das Wünschen noch geholfen hat. Gedichte, Aufsätze, Texte, Fotos, 1974
• Der Rand der Wörter. Erzählungen, Gedichte, Stücke, 1975
• Godzina prawdziwych odczuć (Die Stunde der wahren Empfindung), 1975
• Fałszywy ruch (Falsche Bewegung), 1975
• Leworęczna kobieta (Die linkshändige Frau), 1976, ekranizacja 1977
• Das Ende des Flanierens. Gedichte, 1977
• Das Gewicht der Welt. Ein Journal, 1977
• Langsame Heimkehr, 1979
• Die Lehre der Sainte-Victoire, 1980
• Über die Dörfer, 1981
• Kindergeschichte, 1981
• Die Geschichte des Bleistifts, 1982
• Der Chinese des Schmerzes, 1983
• Phantasien der Wiederholung, 1983
• Die Wiederholung, 1986
• Niebo nad Berlinem (Der Himmel über Berlin), wraz z Wimem Wendersem, 1987
• Die Abwesenheit. Ein Märchen, 1987, ekranizacja w reżyserii autora 1992
• Gedichte, 1987
• Popołudnie pisarza (Nachmittag eines Schriftstellers), 1987
• Das Spiel vom Fragen oder Die Reise zum sonoren Land, 1989
• Esej o zmęczeniu (Versuch über die Müdigkeit), 1989
• Noch einmal für Thukydides, 1990
• Versuch über die Jukebox, 1990
• Pożegnanie marzyciela z Dziewiątym Krajem. Rzeczywistość, która przeminęła: wspomnienie o Słowenii (Abschied des Träumers vom Neunten Land), 1991
• "Esej o dobrze spędzonym dniu (Versuch über den geglückten Tag. Ein Wintertagtraum, 1991
• Godzina, w której nie wiedzieliśmy nic o sobie nawzajem (Die Stunde, da wir nichts voneinander wußten. Ein Schauspiel), 1992, prapremiera w reż. Clausa Peymanna, Wiedeń, Burgtheater, 1992
• Die Theaterstücke, 1992
• Drei Versuche. Versuch über die Müdigkeit. Versuch über die Jukebox. Versuch über den geglückten Tag, 1992
• Langsam im Schatten. Gesammelte Verzettelungen 1980-1992, 1992
• Die Kunst des Fragens, 1994
• Mój rok w zatoce niczyjej (Mein Jahr in der Niemandsbucht. Ein Märchen aus den neuen Zeiten), 1994
• Podróż zimowa nad Dunaj, Sawę, Morawę i Drinę albo sprawiedliwość dla Serbii (Eine winterliche Reise zu den Flüssen Donau, Save, Morawa und Drina oder Gerechtigkeit für Serbien), 1996
• Sommerlicher Nachtrag zu einer winterlichen Reise, 1996
• Zurüstungen für die Unsterblichkeit. Königsdrama – dramat, reż. Claus Peymann, Wiedeń, Burgtheater, 1997
• Pewnej ciemnej nocy wyszedłem z mojego cichego domu (In einer dunklen Nacht ging ich aus meinem stillen Haus), 1997
• Am Felsfenster morgens. Und andere Ortszeiten 1982-1987, 1998
• Ein Wortland. Eine Reise durch Kärnten, Slowenien, Friaul, Istrien und Dalmatien wraz z Liesl Ponger, 1998
• Podróż w czółnie albo scenariusz do filmu o wojnie (Die Fahrt im Einbaum oder Das Stück zum Film vom Krieg) – dramat, 1999, prapramiera w Wiedniu
• Lucie im Wald mit den Dingsda. Mit 11 Skizzen des Autors, 1999
• Unter Tränen fragend. Nachträgliche Aufzeichnungen von zwei Jugoslawien-Durchquerungen im Krieg, März und April 1999, 2000
• Der Bildverlust oder Durch die Sierra de Gredos, 2002
• Mündliches und Schriftliches. Zu Büchern, Bildern und Filmen 1992-2000, 2002
• Untertagblues. Ein Stationendrama, 2003
• Sophokles: Ödipus auf Kolonos, 2003, przekład
• Don Juan: Sam o sobie opowiada (Don Juan (erzählt von ihm selbst), 2004
• Die Tablas von Daimel, 2005
• Gestern unterwegs, 2005

Przekłady

Handke tłumaczył dzieła następujących autorów: Adonis, Ajschylos, Dimitri T. Analis, Bruno Bayen, Emmanuel Bove, René Char, Jean Genet, Georges-Arthur Goldschmidt, Julien Green, Gustav Januš, Patrick Modiano, Florjan Lipuš, Walker Percy, Francis Ponge, William Szekspir, Sofokles

Zobacz też

• literatura austriacka