Phạm Tuân

Phạm Tuân
Phạm Tuân w 1981 r.
Data i miejsce urodzenia	14 lutego 1947, Quốc Tuấn
Narodowość	wietnamska
Status	w stanie spoczynku
Funkcja	kosmonauta badacz
Czas spędzony w kosmosie	7 dni, 20 godzin, 41 minut, 59 sekund
Misje	Salut 6 EP-7 (Sojuz 37)
Emblematy załóg
Stopień	generał sił powietrznych
Inny zawód	pilot wojskowy
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Phạm Tuân (ur. 14 lutego 1947 w Quốc Tuấn, prowincja Thái Bình, Wietnam) – kosmonauta, generał lotnictwa, pierwszy Azjata w przestrzeni kosmicznej.

Wykształcenie i służba wojskowa

W 1964 ukończył szkołę średnią. Rok później rozpoczął służbę wojskową i został skierowany do ZSRR w celu odbycia przeszkolenia w charakterze technika lotniczego. Następnie skierowano go do jednej z radzieckich uczelni szkolących pilotów wojskowych.

W 1968 po powrocie do Wietnamu latał na samolotach MiG-17 i MiG-21 m.in. w pułku lotnictwa myśliwskiego „Sao Đỏ” oraz eskadrze nocnych myśliwców. 27 grudnia 1972 zestrzelił amerykański bombowiec B-52. Był to pierwszy samolot tego typu jaki stracili Amerykanie podczas wojny w Wietnamie. W latach 1973–1976 awansował od stanowiska dowódcy eskadry do zastępcy dowódcy pułku. Od 1977 do 1982, z przerwą na przygotowanie do lotu w kosmos, był słuchaczem Wojskowej Akademii Lotniczej im. J. A. Gagarina.

Udział w programie Interkosmos

W kwietniu 1979 do lotu w kosmos w ramach programu Interkosmos zakwalifikowano dwóch wietnamskich kandydatów. Byli to: Phạm Tuân oraz Bùi Thanh Liêm. Obaj wkrótce też rozpoczęli szkolenie w Centrum Przygotowań Kosmonautów im. J. A. Gagarina w Gwiezdnym Miasteczku pod Moskwą. Dowódcą pierwszej załogi, w której znalazł się Phạm Tuân, został Wiktor Gorbatko. Drugą załogą dowodził natomiast Walerij Bykowski. 23 lipca 1980 Wiktor Gorbatko oraz Phạm Tuân na pokładzie statku kosmicznego Sojuz 37 wyruszyli z kosmodromu Bajkonur w kierunku stacji orbitalnej Salut 6. Dzień później kosmonauci przeszli na pokład stacji Salut. Do 31 lipca 1980 razem z Leonidem Popowem i Walerijem Riuminem przeprowadzili szereg eksperymentów medyczno-biologicznych oraz technologicznych. Wietnamski kosmonauta fotografował również z orbity terytorium swojego kraju. Jego zdjęcia posłużyły do sporządzenia szczegółowej mapy Wietnamu. Kosmonauci powrócili na statku Sojuz 36 lądując 180 km od Dżezkazganu.

Po zakończeniu kariery kosmonauty

Po powrocie do Wietnamu w 1982 Phạm Tuân kontynuował służbę w siłach powietrznych armii wietnamskiej. Był naczelnikiem wydziału politycznego a później pracował w Ministerstwie Obrony Wietnamu.

Odznaczenia i nagrody

• Bohater Związku Radzieckiego (31 lipca 1980)
• Złota Gwiazda
• Order Lenina
• Order Hồ Chí Minha
• Bohater Pracy Socjalistycznej Republiki Wietnamu
• Bohater Sił Zbrojnych Socjalistycznej Republiki Wietnamu
• Medal "Za zasługi w podboju kosmosu".

Wykaz lotów

Loty kosmiczne, w których uczestniczył Pham Tuân.
Lp.	Data startu	Statek kosmiczny	Data lądowania	Statek kosmiczny	Funkcja	Czas trwania
1	23 lipca 1980	Sojuz 37	31 lipca 1980	Sojuz 36	Kosmonauta-badacz	7 dni 20 godziny 41 minut i 59 sekund.
Łączy czas spędzony w kosmosie — 7 dni 20 godziny 41 minut i 59 sekund.

Zobacz też

• Alfabetyczna lista astronautów i kosmonautów
• Grupy i oddziały astronautów
• Lista pierwszych astronautów według obywatelstwa

Linki zewnętrzne

• spacefacts.de (niem.)