Pięciolatka

Pięciolatka, pięcioletni plan rozwoju gospodarki narodowej, (ros. пятилетка, пятилетний план развития народного хозяйства) – nazwa planów gospodarczych ZSRR począwszy od roku 1928.

Pierwsza pięciolatka (1928–1932) miała na celu zlikwidowanie własności prywatnej (kładąc kres polityce NEP-u) oraz rozwój przemysłu ciężkiego i rolniczego. O ile - według władz radzieckich - powiódł się plan rozwoju przemysłu ciężkiego, to skutkiem kolektywizacji była klęska glodu.

Przykładowe elementy zmiany produkcji wynikające z pierwszego planu gospodarczego

Dobro	1913 (produkcja przed Wielką Wojną)	1932 (produkcja po realizacji planu)
Węgiel	29 mln ton	90 mln ton
Żelazo	5 mln ton	10 mln ton
Nafta	9 mln ton	26 mln ton
Prąd elektryczny	1,9 mld kilowatów	17 mld kilowatów
Długość linii kolejowej	58 tys. km	100 tys. km
Średnia konsumpcja (porównanie ze stanem przedwojennym)	100%	75%

Druga pięciolatka (1932-1937) miała podnieść konsumpcję oraz całkowicie zlikwidować kapitalizm i podział klasowy. Nacisk skierowano na rozwój rolnictwa (w tym jego całkowitą mechanizację) i przemysłu lekkiego. Hasłem przewodnim była praca na rzecz wzrostu konsumpcji, czyli poprawę stopy życiowej. Na przykład produkcja traktorów miała wzrosnąć do wartości 170 tys. traktorów rocznie, co samo to miało zwiększyć wydajność wsi niezmechanizowanych o 60%, zyski z eksportu miały być przeznaczone na świadczenia socjalne.

Kolejne plany rozwoju pięcioletniego:

• trzecia pięciolatka (1938-1942), przerwana wybuchem drugiej wojny światowej
• czwarta pięciolatka (1946-1950)
• piąta pięciolatka (1951-1955)
• szósta pięciolatka (1956-1960), w jej trakcie wprowadzono plan siedmioletni (1959-1965) zamiast siódmej pięciolatki
• ósma pięciolatka (1966-1970)
• dziewiąta pięciolatka (1971-1975)
• dziesiąta pięciolatka (1976-1980)
• jedenasta pięciolatka (1981-1985)
• dwunasta pięciolatka (1986-1990)

Trzynastka pięciolatka, planowana na lata 1991-1996, nie została zrealizowana ze względu na rozpad Związku Radzieckiego.