Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
 |
Ten artykuł od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Československá Republika Česko-Slovenská Republika Pierwsza Republika Czechosłowacka |
|||||
|
|||||
|
|||||
| Dewiza: (czes.) Pravda vítězí (Prawda zwycięża) |
|||||
| Hymn: Kde domov můj i Nad Tatrou sa blýska (Gdzie dom mój i Nad Tatrami się błyska) |
|||||
.png&filetimestamp=20061130093814) |
|||||
| Język urzędowy | czeski, słowacki | ||||
| Język używany | czeski, słowacki, języki mniejszości narodowych | ||||
| Stolica | Praga | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Ostatnia głowa państwa | prezydent (ostatni) Edvard Beneš | ||||
| Ostatni szef rządu | premier (ostatni) Milan Hodža | ||||
| Powierzchnia • całkowita |
140 446 km² |
||||
| Liczba ludności () • całkowita • gęstość zaludnienia |
15 247 111 (1937)[1] osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | korona czechosłowacka (Kč, CSK) | ||||
| ogłoszenie niepodległości | od Austro-Węgier 28 października 1918 |
||||
| Aneksja Kraju Sudeckiego | przez III Rzeszę 29 września 1938 |
||||
| Strefa czasowa | UTC +1 - zima UTC+2 - lato |
||||
 |
|||||
Pierwsza Republika Czechosłowacka (cz. první Československá republika, sł. prvá Česko-Slovenská republika - ČSR) – państwo istniejące w latach 1918-1938.
Czechosłowacja powstała 28 października 1918 w wykonaniu planów opartych na umowie pittsburskiej - porozumieniu o utworzeniu wspólnego państwa, zawartym w USA 30 maja 1918 między emigrantami czeskimi i słowackimi. W skład Czechosłowacji weszły ziemie byłego Cesarstwa Austriackiego: Czechy, Morawy, Śląsk Opawski, Królestwa Węgier: Słowacja ("Górne Węgry") i Ruś Zakarpacka oraz Cesarstwa Niemieckiego: Śląsk Hulczyński. U podstaw państwa legły idee pansłowiańskie, popularne wówczas w Czechach, oraz dążenie elit słowackich do wyrwania się spod dominacji węgierskiej. Głównym architektem zjednoczenia był czeski polityk i pierwszy prezydent Tomáš Garrigue Masaryk, pozostałymi twórcami tego państwa byli Czech Edvard Beneš (który później został prezydentem) i Słowak Milan Rastislav Štefánik.
Granice państwa zostały ustalone traktatami: wersalskim z 1919, w St. Germain z 1919 oraz w Trianon z 1920. Czechosłowacja graniczyła od zachodu i północnego zachodu z Niemcami, od południa z Austrią (do 1938 i od 1945), Węgrami i Rumunią (do 1939), od północy z Polską. Od 1920 do Czechosłowacji należały także: część Śląska Cieszyńskiego, Spisz i Orawa oraz skrawki Dolnej Austrii i pruskiego Śląska.
Już od samego początku istnienia państwa Czechosłowacja skonfliktowana była m.in. z Polską, głównie o część Śląska Cieszyńskiego (patrz polsko-czechosłowackie konflikty graniczne).
W okresie międzywojennym należała do najbardziej rozwiniętych gospodarczo i technologicznie państw Europy, chociaż zaznaczały się radykalne różnice w poziomie cywilizacyjnym obu jej części składowych. Politycznie była krajem stabilnym, do końca swego istnienia jako jedyne państwo w Europie Środkowej pozostała demokratyczna. Pod względem partyjnym dominowali w Czechosłowacji agrariusze (z nich wywodził się m.in. Beneš), w skład koalicji rządowej wchodziła jednak także mniejszość niemiecka, co nie uchroniło Czechów od buntu Niemców sudeckich w 1938. Rozdzierana od środka przez nacjonalizmy Niemców, Węgrów i Słowaków (którzy oskarżali Czechów o chęć dominacji) padła łupem państw ościennych. Przez cały okres dwudziestolecia nie powiodły się próby wytworzenia "czechosłowackiego poczucia narodowego". Oficjalna doktryna narodu czechosłowackiego była spowodowana faktem, że w Czechosłowacji było więcej Niemców niż Słowaków.
Skład narodowościowy Czechosłowacji:
oraz Węgrzy, Ukraińcy, Żydzi, Polacy i Romowie.
Czechosłowacja była członkiem tzw. Małej Ententy (grupującej oprócz niej Rumunię i Jugosławię - wszystkie trzy państwa były beneficjentami traktatu w Trianon z 1920 i przeciwnikami Węgier), w polityce międzynarodowej nie chciała uczestniczyć w idei międzymorza - nie miała dobrych stosunków z Polską i Węgrami. Stawiała na sojusz z Francją i Związkiem Radzieckim, które w decydującym momencie okazały się nieskuteczne. W 1938 roku, po utracie zamieszkanego przez Niemców Pogranicza (na większości utraconych terenów powstał Kraj Sudecki), państwo przekształciło się w Drugą Republikę Czechosłowacką.
