Pierwsza przyczyna

Pierwsza przyczyna - w filozofii arystotelejskiej i w średniowiecznej scholastyce i filozofii chrześcijańskiej, a także w filozofii muzułmańskiej , pierwszą przyczyną nazywano byt, który stoi na pierwszym miejscu w ciągu przyczyn i przyczynuje sam będąc nieuprzyczynowiony.

Pogląd Arystotelesa

Arystoteles w Metafizyce dowodził istnienia pierwszej, nieuprzyczynowionej zasady z argumentu ruchu. Rozumował, iż skoro ruch nie jest wieczny, a każde ciało poruszające się jest zawsze poruszane przez coś innego, przeto ciąg ten nie może iść w nieskończoność, ale musi zatrzymać się na Nieruchomym poruszycielu, który jest pierwszą zasadą ruchu. Tak Arystoteles uznał, że zasada ruchu jest wieczna i niezmienna, a więc boska. Ta pierwsza w hierarchii zasad ruchu przyczyna powoduje ruch ciał niebieskich . Dziedziną nauki zajmującą się tym zagadnieniem jest teologia.

Scholastyka i tomizm

W średniowiecznej filozofii chrześcijańskiej pierwszą przyczynę utożsamiano z Bogiem, wedle przekonań religii i filozofii chrześcijańskiej stwórcy wszechrzeczy, który jest przeto przyczyną wszystkiego, a sam istnieje wiecznie a więc w sposób nieuprzyczynowiony. Filozofowie łacińskiego średniowiecza czerpali zarówno z pism Arystotelesa, jak i jego arabskich komentatorów, a także z tradycji platońskiej filozofii w rozważaniu metafizyki pierwszej przyczyny i utożsamianiu jej z osobowym Bogiem Starego i Nowego Testamentu.

Bibliografia

• G. Reale Historia filozofii starożytnej Lublin: KUL, 1999;
• F. Copleston Historia filozofii Warszawa: PAX, 1998;
• E. Gilson Tomizm. Wprowadzenie do filozofii św. Tomasza z Akwinu Warszawa: PAX, 1960;