Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
 |
Ten artykuł od 2010-08 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Pierwsze damy Rzeczypospolitej Polskiej – potoczne określenie pań domu (w praktyce małżonek) prezydentów Polski po 1989 r. W ujęciu historycznym określenie to stosuje się też do żon prezydentów Polski międzywojennej, a także innych osób, pełniących przed 1989 r. rolę formalnej głowy państwa: naczelnika państwa (1918-21) i przewodniczącego Rady Państwa (1952-89); niekiedy za pierwsze damy uznaje się także żony I sekretarzy PZPR, którzy, jakkolwiek nie pełnili formalnie żadnych funkcji państwowych, w praktyce sprawowali najwyższą władzę w kraju.
Określenie „pierwsza dama” jest kalką językową z języka angielskiego (first lady) i pojawiło się w polszczyźnie pod koniec XX w.;[potrzebne źródło] w odniesieniu do głów małżonek głów państwa polskiego stosowane jest dopiero w III Rzeczypospolitej. W okresie II RP określenie to nie funkcjonowało; także w PRL-u małżonki przywódcy kraju nie określano mianem „pierwszej damy”, m.in. dlatego, że zwrot ten jeszcze nie był spopularyzowany, jakkolwiek stosowano go niekiedy w tzw. późnym PRL-u na określenie żon niektórych przywódców zachodnich (zwłaszcza prezydentów USA). Drugim powodem, dla których określenie to nie mogło pojawić się w okresie Polski Ludowej było to, że pełniący stanowiska głowy państwa podkreślali swój robotniczo-chłopski lub proletariacki rodowód, z którym kłóciło się określenie "pierwsza dama" na określenie ich żon.[potrzebne źródło]
Z pełnieniem roli pierwszej damy nie wiążą się żadne funkcje państwowe.
| Pierwsza dama | Małżonek | Od | Do |
|---|---|---|---|
| Żony członków Rady Regencyjnej | |||
| brak | Aleksander Kakowski | 1918 | 1918 |
| Maria Lubomirska | Zdzisław Lubomirski | 1918 | 1918 |
| brak[1] | Józef Ostrowski | 1918 | 1918 |
W okresie PRL faktyczną głową państwa był I sekretarz KC PPR, a następnie KC PZPR.
| Pierwsza dama | Małżonek | Od | Do |
|---|---|---|---|
| Żona I sekretarza KC PPR | |||
| Zofia Gomułkowa | Władysław Gomułka | 1944 | 1948 |
| Żona I sekretarza KC PPR, następnie KC PZPR | |||
| Janina Górzyńska | Bolesław Bierut | 1948 | 1956 |
| Żony I sekretarzy KC PZPR | |||
| Rozalia Ochab | Edward Ochab | 1956 | 1956 |
| Zofia Gomułkowa | Władysław Gomułka | 1956 | 1970 |
| Stanisława Gierek | Edward Gierek | 1970 | 1980 |
| Wanda Kania | Stanisław Kania | 1980 | 1981 |
| Barbara Jaruzelska | Wojciech Jaruzelski | 1981 | 1989 |
Na emigracji obok urzędu prezydenta, w latach 1954-1972 istniała Rada Trzech. Był to kolegialny organ władzy Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie, będący w opozycji wobec prezydentury Augusta Zalewskiego. A w 1956 Tymczasowa Rada Jedności Narodowej nadała jej prerogatywy prezydenta[3]
| Pierwsza dama | Małżonek | Od | Do |
|---|---|---|---|
| Żona członków Rady Trzech | |||
| Irena Anders | Władysław Anders | 1954 | 1970 |
| Melania Arciszewska | Tomasz Arciszewski | 1954 | 1955 |
| Cecylia Raczyńska | Edward Bernard Raczyński | 1954 | 1962 |
| brak | 1962 | 1972 | |
| Irena Komorowska | Tadeusz Bór-Komorowski | 1956 | 1966 |
| Anna Odzierzyńska | Roman Odzierzyński | 1966 | 1968 |
| ? | Stanisław Mglej | 1968 | 1969 |
| ? | Alfred Urbański | 1969 | 1972 |
| ? | Stanisław Kopański | 1970 | 1972 |
