| „Pingyuan” (平遠) | |
„Heien” |
|
| Historia | |
| Stocznia | Foochow Arsenal w Mawei, Fuzhou |
| Położenie stępki | 1886 (lub 1883)[a] |
| Wodowanie | 1889 (lub czerwiec 1888)[b] |
| Wejście do służby | 1889 16 marca 1895 |
| Wycofanie ze służby | 17 lutego 1895 |
| Los okrętu | zatonął 18 września 1904 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność | 2.150 ton normalna 2.640 ton maksymalna |
| Długość | 65,5 m całkowita[c] 60 m między pionami |
| Szerokość | 12,2 m |
| Zanurzenie | 4,2 m |
| Prędkość | 10,5 węzła |
| Zasięg | 3000 Mm[1] |
| Załoga | 202[d] |
| Napęd | |
| 2 maszyny parowe, 4 kotły, moc: 2400 KM, 2 śruby | |
| Uzbrojenie | |
| 1 × 260 mm L/25 2 × 150 mm L/35 (2xI) 8 × 75 mm L/30 (8xI) 4 wt 457 mm (stan na 1894, źródło:[1]) |
|
| Wcześniejsza nazwa | Longwei (1889-1890) |
| Następna nazwa | Heien (1895, |
Pingyuan (平遠) – chiński pancernik obrony wybrzeża z końca XIX wieku (spotyka się też starsze latynizacje nazwy: „Ping Yuen”, „Pingyuen” lub „Ping-yüan”). Był to jedyny okręt swojego typu.
Brał udział w wojnie japońsko-chińskiej 1894-1895. Został zdobyty przez Japonię, służył następnie w marynarce Japonii jako „Heien”. Zatonął w 1904 na minie pod Port Artur.
Spis treści |
„Pingyuan”, zbudowany w stoczni Foochow Arsenal w dzielnicy Mawei w Fuzhou w latach 80. XIX wieku, był pierwszym zaprojektowanym i zbudowanym w Chinach okrętem pancernym (nie licząc małej kanonierki „Jin'ou” z 1875)[e]. Płyty pancerne i uzbrojenie pochodziły z Niemiec, maszyny i kotły prawdopodobnie były produkcji stoczni Fuzhou[2]. Uważany początkowo za krążownik pancerny, z racji niskiej prędkości określany jest jako pancernik obrony wybrzeża, lub nawet kanonierka pancerna (klasyfikacja w służbie japońskiej) ze względu na umiarkowaną wielkość. „Pingyuan” był trzecim najsilniej uzbrojonym okrętem chińskim po dwóch pancernikach typu Dingyuan, lecz z uwagi na niską prędkość, miał niewielką wartość bojową[2]. Ponadto, ujemną cechą posiadanego zestawu uzbrojenia była niska szybkostrzelność, wynikająca z dużego kalibru głównego działa oraz posiadania tylko jednej armaty kalibru 150 mm strzelającej na każdą z burt.
Dane dotyczące budowy okrętu nie są pewne i są podawane rozbieżnie w źródłach: stępkę położono pod koniec 1886 roku (według części publikacji, w 1883)[a], kadłub wodowano w 1889 (lub w czerwcu 1888)[b], a wszedł do służby w marynarce chińskiej pod koniec 1889 (według innych publikacji, w kwietniu 1889 lub w 1890)[f]. Początkowo nosił nazwę „Longwei”, 16 maja 1890 zamienioną na „Pingyuan” w celu ujednolicenia z innymi okrętami Floty Beiyang[2].
Okręt miał stosunkowo krótki kadłub konstrukcji gładkopokładowej, o małym wydłużeniu, z niskimi burtami na dziobie. Dziób miał formę taranową, mało wysunięty do przodu. Burty w części nadwodnej na śródokręciu były lekko nachylone do środka. Na śródokręciu i samej rufie znajdowały się nadbudówki, których boczne ściany łączyły się z burtami. Na pokładzie dziobowym umieszczone było główne uzbrojenie – krótkolufowa armata kalibru 260 mm Kruppa na barbecie wpuszczonej w kadłub, przykryta wypukłą, lekko opancerzoną osłoną, tworzącą wieżę. Za wieżą artyleryjską na pokładzie znajdowała się pancerna wieża dowodzenia, wchodząca w skład kompleksu nadbudówek śródokręcia. Na wierzchu nadbudówki był mostek kapitański z rozbudowanymi skrzydłami, za nim jeden prosty maszt i, pośrodku długości okrętu, wysoki i stosunkowo cienki komin, o niewielkim pochyleniu w tył. Za nadbudówką, na poziomie pokładu górnego, umieszczona była artyleria średnia – dwa działa 150 mm Kruppa na podstawach z lekko opancerzonymi maskami, na wystających sponsonach, po jednym na każdej burcie. Za sponsonami dział, burty miały wysokie nadburcia, dochodzące do ścian nadbudówki rufowej. Nad nadbudówką rufową i po obu stronach komina były umieszczone łodzie okrętowe. Artyleria pomocnicza miała stanowiska w ścianach nadbudówek śródokręcia i rufowej oraz odkryte stanowiska na pokładach nadbudówek (nie jest jasne, czy w służbie chińskiej stanowiło ją 8 dział kalibru 75 mm, czy 47 mm[g].
Opancerzenie okrętu tworzył główny pas pancerny na linii wodnej, rozciągający się na całej długości okrętu. Na śródokręciu osiągał największą grubość 203 mm, obejmującą na długość kotłownię i maszynownię (ponad połowa długości okrętu), a na dziobie i rufie – 127 mm. Pancerz wykonany był ze stali compound[1]. Ochronę burt uzupełniał węgiel w zasobniach od wewnętrznej strony. Pas pancerny był przykryty wewnętrznym pokładem pancernym grubości 51 mm, płaskim na śródokręciu i opadającym ku dziobowi i rufie. Barbeta artylerii głównej miała grubość pancerza 127 mm, a nakrywająca ją wypukła wieża – 37 mm[h]. Wieża dowodzenia miała pancerz 127 mm.
Po usunięciu w stoczni wykrytych usterek, „Pingyuan” został 16 maja 1890 włączony w skład najsilniejszej chińskiej Floty Beiyang. Wziął udział w wojnie japońsko-chińskiej 1894-1895, jego dowódcą był wówczas Li Helian[2]. Przed wybuchem wojny, w czerwcu 1894 okręt wraz z innymi krążownikami osłaniał transporty wojsk chińskich do Korei i wysadzenie ich w zatoce Asan. 16 i 17 września 1894 osłaniał wysadzenie wojsk u ujścia Yalu Jiang, wraz z kanonierką torpedową „Guangbing”, dwoma małymi kanonierkami klasy Rendel i dwoma torpedowcami („Fulong” i „Zuodui”)[2], na skutek którego doszło do bitwy u ujścia Yalu z japońską flotą. „Pingyuan” z okrętami swojego zespołu nie został początkowo włączony do głównego zespołu adm. Dinga z uwagi na niską prędkość, po południu jednak dopłynął z nimi na pole bitwy i wziął następnie aktywny udział w jej drugiej fazie. Ich pojawienie się na kursie 1 Lotnej Eskadry udaremniło japoński zamiar okrążenia prawego skrzydła chińskich sił głównych pod koniec pierwszej fazy bitwy[2]. Pod koniec bitwy „Pingyuan” został uszkodzony licznymi trafieniami dział japońskich krążowników pancernopokładowych 1 Lotnej Eskadry, głównie „Yoshino”, które spowodowały liczne pożary[i], w sumie jednak uszkodzenia nie były ciężkie. Podczas bitwy, trafił krążownik „Matsushima” z działa 260 mm, lecz pocisk nie wyrządził wiele szkód, gdyż okazał się ćwiczebny, wypełniony cementem (zginęło jedynie 4 ludzi)[3][2]. „Matsushima” z kolei uszkodził jego główne działo[3]. Po bitwie, „Pingyuan” był naprawiany z innymi okrętami chińskimi w Port Arthur, po czym uczestniczył w obronie bazy Weihaiwei od stycznia 1895.
17 lutego 1895 „Pingyuan” został zdobyty przez Japończyków w zajętym Weihaiwei, po czym wcielony już 16 marca 1895 do służby japońskiej[4], gdzie nosił nazwę „Heien” (nazwa podawana w części publikacji w formie „Hei Yen”)[5]. 21 marca 1898 zaklasyfikowano go jako kanonierkę I klasy[4]. Pozostawiając działo 260 mm, zamieniono jego przestarzałą artylerię średnią Kruppa (2 działa 150 mm i 8 dział 75 mm) na typowe dla Japończyków szybkostrzelne 2 działa 152 mm QF Armstronga i 8 dział 47 mm. Podczas wojny rosyjsko-japońskiej w 1904, brał udział w ostrzale bazy Port Artur. 18 września 1904 zatonął na rosyjskiej minie w okolicy Port Artur, zginęło 198 członków załogi (na pozycji 38°57'N 120°56'Е)[1]. Oficjalnie został skreślony z listy floty został dopiero 21 maja 1905[4].
Uzbrojenie (pierwotne, 1889-1894):
Uzbrojenie (1904):
Opancerzenie (pancerz compound):