Pionki

Pionki
ul. Mickiewicza
Herb Pionek Flaga Pionek
Państwo	Polska
Województwo	mazowieckie
Powiat	radomski
Gmina	gmina miejska
Prawa miejskie	od 1954
Burmistrz	Marek Janeczek
Powierzchnia	18,34 km²
Ludność (2009) • liczba • gęstość	19 351 ▼ 1055,1 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 48
Kod pocztowy	26-670 26-675
Tablice rejestracyjne	WRA
Położenie na mapie woj. mazowieckiego Pionki
51°28′54″N 21°27′01″E
TERC (TERYT)	1142125011
Urząd miejski al. Jana Pawła II 15 26-670 Pionki
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Urząd miejski

Przystanek kolejowy Pionki Zachodnie

Zabytkowy budynek dawnej "Kasy Chorych"

Miejska Hala Sportowa w Pionkach

Pionki (do 1932 Zagożdżon) – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim. Siedziba wiejskiej gminy Pionki. Pionki są położone nad rzeką Zagożdżonką, na Nizinie Środkowomazowieckiej, historycznie w Małopolsce.

Powstanie i rozwój miasta był związany z zakładami chemicznymi ZTS Pronit.

Według danych z 31 grudnia 2010 roku, miasto miało 19 120 mieszkańców.

Miasto słynne z produkcji płyt gramofonowych w zakładach Pronit.

Położenie

Pionki znajdują się w południowej części województwa mazowieckiego, na Równinie Kozienickiej. Są oddalone o ok. 20 km od centrum Radomia i o ok. 103 km od Warszawy. Miasto od strony północnej okala Puszcza Kozienicka, będąca największym kompleksem leśnym w tej części Polski.

Sąsiednie gminy: Jedlnia-Letnisko, Pionki.

Według danych z roku 2002 Pionki mają obszar ok. 18,34 km², w tym:

• użytki rolne: 17%
• użytki leśne: 33%

Miasto stanowi 1,2% powierzchni powiatu.

Historycznie należy do Małopolski. Leżało w ziemi sandomierskiej, następnie w województwie sandomierskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa radomskiego, zaś przed 1975 r. do woj. kieleckiego.

Historia

• 1391 – pierwsza wzmianka o młynach Pionka i Zagożdżon.
• 1660 – ilustracja wykazująca, iż młyny Zagożdżon i Pionka nie zostały uszkodzone podczas potopu szwedzkiego.
• 1775 – po raz pierwszy osadę młyńską Zagożdżon określono mianem wsi.
• 1843 – połączenie wsi Pionki i Zagożdżon.
• 1885 – otwarcie linii kolejowej łączącej Pionki z Radomiem i Dęblinem.
• 1923 – początek budowy Państwowej Wytwórni Prochu w Zagożdżonie.
• 1925 – budowa nowego dworca kolejowego oraz siedziby Kasy Chorych w Zagożdżonie
• 1928 – oddano do użytku siedzibę poczty.
• 1929 – duże inwestycje w mieście: stadion sportowy, Staw Górny, linia energetyczna z Zagożdżonu przez Radom do Skarżyska; erygowana zostaje pierwsza parafia, powstaje publiczna Szkoła Dokształcająca Zawodowa przy PWP w Zagożdżonie.
• 1932 – zmiana nazwy miejscowości na Pionki.
• 1933 – oddano do użytku budynek posterunku policji.
• 1937 – z inicjatywy Państwowej Wytwórni Prochu i przy jej pomocy budowany jest Szpital Rejonowy.
• 1939 – bombardowania Państwowej Wytwórni Prochu oraz samych Pionek (m.in. uszkodzony został kościół)
• 1941 – 1944 istniał obóz pracy przymusowej dla ludności żydowskiej.
• 1943 – w styczniu ma miejsce wielka akcja sabotażowa, w wyniku której wysadzono w powietrze 5t prochu.
• 1944 – rozstrzelanie przy ulicy Zwoleńskiej dziesięciu polskich patriotów.
• 1945 – w wyniku wojny życie utraciło w Pionkach około 2000 osób.
• 1954 – Pionki uzyskują prawa miejskie. Dalsza rozbudowa miasta.
• 1975 – Pionki wchodzą w skład odtworzonego województwa radomskiego.
• 1998 – nieudana próba utworzenia powiatu pionkowskiego.

Demografia

Dane z 30 czerwca 2004:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	20 063	100	10 432	52	9631	48
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	1093,9		568,8		525,1

Transport i komunikacja

Kolejowy

Miasto ma połączenie kolejowe, zarówno pasażerskie i towarowe z dużymi ośrodkami kolejowymi w Radomiu i Dęblinie. Przebiega tędy linia kolejowa 26, przy której zlokalizowana jest stacja kolejowa Pionki i przystanek kolejowy Pionki Zachodnie

• Internetowy rozkład PKP dla stacji Pionki Zachodnie (odjazdy)

Drogowy

Bezpośrednio przez miasto przechodzą drogi wojewódzkie: 787 i 691, zaś w niewielkiej odległości od Pionek przebiega droga wojewódzka 737. Miasto ma połączenie z drogami krajowymi: 12 i 7

• Komunikacja miejska

W Pionkach funkcjonuje komunikacja miejska składająca się obecnie z jednej linii miejskiej ("A").

Komunikacja autobusowa

• Rozkład jazdy w e-podroznik

Szkolnictwo

Szkoły Podstawowe

• Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Stefana Żeromskiego, ul. 15 Stycznia 3
• Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im. Bolesława Prusa, ul. Kochanowskiego 14
• Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5 im. Jana Pawła II, ul. Targowa 9

Gimnazja

• Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Jana Kochanowskiego, ul. Leśna 3
• Publiczne Gimnazjum nr 2 im. Adama Mickiewicza, ul. Słowackiego 4

Licea

• Liceum Ogólnokształcące im. Marii Dąbrowskiej, Aleje Lipowe 23 (zał. 1953)

Szkoły Ponadgimnazjalne

• Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie, Aleja Jana Pawła 7
  • Liceum Ogólnokształcące
  • Liceum Profilowane
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa
  • Technikum (zał. 1929)
  • Technikum Uzupełniające
  • Szkoła Policealna
• Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 im. Jędrzeja Śniadeckiego, ul. Parkowa 6
  • Liceum Ogólnokształcące
  • Liceum Profilowane
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa
  • Technikum

Kultura

Miejski Ośrodek Kultury w którym jest:

• Klub tańca Boogie Woogie "KICK".
• Pracownia Ekspresji Plastycznej
• Sekcja modelarska
• Młodzieżowy Teatr Muzyczny
• Młodzieżowa Orkiestra Dęta
• Uniwersytet Trzeciego Wieku

Religia

• Parafia rzymskokatolicka św. Barbary
• Parafia rzymskokatolicka Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski
• Parafia rzymskokatolicka św. Maksymiliana Kolbego

Sport

• Stadion piłkarski
• Miejska Hala Sportowa w Pionkach
• Klub sportowy Proch Pionki
• Klub sportowy Champion Pionki

Organizacje i stowarzyszenia

• Pionkowski Hufiec Harcerzy "Darzbór"
• Pionkowskie Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami
• Społeczne Ognisko Muzyczne w Pionkach
• Katolickie Stowarzyszenie Niepełnosprawnych Diecezji Radomskiej – Oddział Pionki
• Związek Strzelecki Strzelec
• Towarzystwo Przyjaciół Dzieci- Środowiskowe Ognisko Wychowawcze
• Polskie Towarzystwo Turystyczno Krajoznawcze Pionki
• Stowarzyszenie Centrum Wolontariatu w Pionkach
• Ochotnicza Straż Pożarna w Pionkiach
• Stowarzyszenie AZYL
• Stowarzyszenie A Vista

Media

• Telewizja pionkowska EPLAC
• Dwutygodnik samorządowy "Nad Zagożdżonką"
• Pionki24

Osiedla

Miasto zwyczajowo dzieli się na następujące osiedla:

• Centralna Kolonia
• Działki za stawem
• Nowa Kolonia
• Osiedle XXX-lecia
• Osiedle Chemiczna
• Osiedle Dębowa
• Osiedle Leśników
• Podgaje
• Podgóry
• Stara Kolonia

Turystyka

Atrakcją turystyczną w regionie jest Puszcza Kozienicka, która graniczy z Pionkami. W lasach puszczy dominuje sosna z domieszką dębu, grabu i jodły. W tych lasach polowali polscy królowie. Przez puszczę przebiegają szlaki turystyczne umożliwiające wycieczki piesze i rowerowe. W niedalekiej przyszłości na leśne ostępy powróci kolejka wąskotorowa.

Zabytki

• Budynek Kasy Chorych z 1925
• Dworzec kolejowy z 1925
• Budynek Urzędu Miasta z 1927
• Neobarokowy kościół św. Barbary z 1929-32
• Dom ”Pod łabędziami” z 1930
• Budynek Kasyna z 1930
• Posterunek policji z 1933

Współpraca międzynarodowa

Miasta i gminy partnerskie: Breaza^{[potrzebne źródło]}

Osoby związane z Pionkami

• Kamila Porczyk – trzykrotna Mistrzyni Świata Fitness.

Honorowi obywatele

• Oj. Efrem Osiadły
• Elżbieta Płażyńska
• Maciej Płażyński
• Tomasz Rechberger
• Tomasz Szwed
• Ks. Henryk Wójtowicz
• Zbigniew Wrocławski
• Andrzej Piaseczny
• Andrzej Mitan

Zobacz też

• gmina Pionki (1931-1954)
• Występowanie frazy: dotyczącej Pionek

Bibliografia

• Szkice z dziejów Pionek. Polskie Towarzystwo Historyczne, 2000. ISBN 8391404501. 
• Stanisław A. Traczyk: Pionki i okolice: przewodnik historyczno-krajoznawczy. Selbstverl. des Verf., 1995. ISBN 8390414902. 
• Piotr Matusak: Ruch oporu w przemyśle wojennym okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939-1945. Ministerstwa Obrony Narodowej, 1983. ISBN 8311069425. 
• Państwowa Wytwórnia Prochu i Materia·lów Kruszących w Pionkach: historia okresu międzywojennego, realia okupacji oraz perspektywy powojennej odbudowy zak·ladu w dokumentach z lat 1939 - 1944. Polskie Towarzystwo Historyczne., 2007. 
• Stanisław Alfred Traczyk: Od młynów do prochowni : historia Pionek i okolic do 1939 r.. 2008. ISBN 9788392679240. 

Linki zewnętrzne

• Pionki w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VIII (Perepiatycha – Pożajście) z 1887 r.
• Zagożdżon w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIV (Worowo – Żyżyn) z 1895 r.
• Publikacje PTH w Pionkach
• Oficjalna Strona Miasta
• Dwutygodnik Nad Zagożdżonką
• Plan miasta interaktywny
• Niezależna gazeta miasta Pionki.