| Piotr | |
| metropolita kijowski | |
Piętnastowieczna ikona Piotra |
|
| Data i miejsce urodzenia | nieznana Wołyń |
| Data i miejsce śmierci | 20/21 grudnia 1326 Moskwa |
| metropolita kijowski | |
| Okres sprawowania | 1305/1308-1326 |
| Wyznanie | prawosławie |
| Kościół | Patriarchat Konstantynopolitański |
| Chirotonia biskupia | 1305 |
Piotr (zm. 20/21 grudnia 1326 w Moskwie) – metropolia kijowski w latach 1305 lub 1308–1326.
Urodził się na Wołyniu w rodzinie Feodora i Marii (według innych źródeł - Jewpraksji[1]. W wieku siedmiu lat został oddany do cerkiewnej szkoły w celu nauki czytania i pisania, zaś jako dwunastolatek złożył wieczyste śluby mnisze, po czym nauczył się ikonopisania[2]. Następnie założył samodzielny monaster nad rzeką Ratą. W czasie swojej podróży do Konstantynopola klasztor ten odwiedził metropolita kijowski Maksym, któremu Piotr podarował napisaną własnoręcznie ikonę[2].
Po śmierci Maksyma w 1305 patriarcha konstantynopolitański Atanazy, który w 1303 dokonał podziału metropolii kijowskiej na kijowską i halicką, zmienił swoją decyzję i wyświęcił Piotra, przedłożonego mu jako kandydat do chirotonii biskupiej przez księcia halicko-wołyńskiego Jerzego I, na metropolitę całej Rusi[2]. Piotr, podobnie jak jego poprzednik, rezydował we Włodzimierzu nad Klaźmą, chociaż bezpośrednio po swoim przyjeździe do miasta został przyjęty negatywnie[2]. Według Antoniego Mironowicza Piotr został początkowo wyświęcony jedynie na metropolitę halickiego, a hierarchą kijowskim i całej Rusi został dopiero w 1308[3].
W 1311 w Perejasławiu Zaleskim odbył się sobór duchowieństwa ruskiego, zwołany wskutek skarg przeciwko metropolicie wystosowanych przez biskupa twerskiego Andrzeja. Piotr zdołał oczyścić się ze stawianych mu zarzutów, prawdopodobnie przy wsparciu książąt moskiewskiego i rostowsko-suzdalskiego[2]. Dwa lata później Piotr razem z księciem twerskim Michałem udał się do Złotej Ordy na uroczystość intronizacji chana Ozbega[2].
W r. 1316 lub 1317 patriarcha Konstantynopola erygował prawosławną metropolię litewską, wyodrębniając ją z metropolii kijowskiej[2] (zdaniem Antoniego Mironowicza doszło do tego już wcześniej, w 1299[4] i wyznaczając na jej zwierzchnika Teofila, rezydującego w Nowogródku[2].
W 1325 metropolita Piotr przeniósł rezydencję metropolitów kijowskich do Moskwy i nakazał swoim następcom rezydować w tym samym miejscu[5]. Na jego prośbę Iwan Kalita wzniósł w obrębie Kremla moskiewskiego sobór Zwiastowania, w którym Piotr został następnie pochowany[2].
Piotra uważa się za pierwszego prawosławnego biskupa moskiewskiego, choć on sam posługiwał się tytułem metropolity całej Rusi[2].
Metropolici Piotrowi przypisuje się autorstwo sześciu listów do duchowieństwa ruskiego[2].
W 1327 na soborze we Włodzimierzu Piotr został kanonizowany na podstawie spisanego przez biskupa rostowskiego Prochora wykazu cudów, jakie miały mieć miejsce po jego śmierci za jego pośrednictwem. W 1339 Piotra uznał za świętego także Patriarchat Konstantynopolitański. W okresie sprawowania urzędu metropolity kijowskiego przez Cypriana, Piotr był już uważany za patrona Moskwy[2].
Wspomnienie św. metropolity Piotra w Kościele prawosławnym przypada 24 sierpnia i 21 grudnia. Należy on również do Soboru Świętych Biskupów Moskiewskich (wspomnienie 5 października)[1].
| Poprzednik Maksym |
Metropolita kijowski 1305/08 - 1326 | Następca Teognost |