Piwowarstwo domowe

Zestaw do domowej produkcji piwa

Etapy produkcji piwa w domu

Śrutowanie słodu w śrutowniku ręcznym

 

Surowce piwowarskie

Piwowarstwo domowe, piwowarstwo amatorskie - hobby, którego przedmiotem zainteresowania jest samodzielne wytwarzanie piwa na własne potrzeby.

Aspekt prawny

Warzenie piwa w domu jest całkowicie legalne. Ustawodawstwo polskie nie wymaga żadnych zezwoleń czy licencji. Piwowar domowy zwolniony jest również od obowiązku opłaty podatku akcyzowego, którym objęte jest piwo warzone komercyjnie. Ustawodawca zastrzega jednak, że dotyczy to jedynie piw wytworzonych domowym sposobem przez osoby fizyczne na własny użytek i nieprzeznaczonych do sprzedaży lub innego wprowadzenia na rynek.

Domowe warzenie piwa

Warzenie piwa w domu może odbywać się w dwojaki sposób:

• z surowców wymagających ręcznej obróbki
• z gotowych półproduktów typu brew-kit

Warzenie piwa z procesem zacierania

Aby samodzielnie uwarzyć piwo w domu należy wykonać następujące etapy:

• Śrutowanie słodu - gotowy słód należy zmielić w domowym śrutowniku. Możliwy jest zakup ześrutowanego słodu czyli śruty.
• Zacieranie - Do 20 litrowego garnka należy wlać 15 litrów wody i powoli wsypać śrutę słodową w ilości 5 kg (na 1 kg zasypu 3 l wody). Mieszając należy zacier doprowadzić do odpowiedniej temperatury. Temperatura zależna jest od receptury i stylu warzonego piwa. W najprostszym wariancie może to być 65°C. Wodę należy podgrzewać w tempie 1 st/minutę. Następnie należy w tej temperaturze przetrzymać zacier przez 60 minut.
• Próba jodowa - zacieranie kończy się w momencie, kiedy cała skrobia zawarta w słodzie zostanie przerobiona na cukier, który w procesie fermentacji zamieni się na alkohol i dwutlenek węgla. Aby to stwierdzić należy przeprowadzić próbę jodową. Na biały talerzyk należy kapnąć kroplę jodowego wskaźnika skrobi (płyn Lugola), a następnie dodać odrobinę zacieru. Jeśli płyn nie zmieni koloru to znaczy, że cała skrobia została przez enzymy przetworzona na cukier, a zacieranie można uznać za zakończone.
• Filtracja - po dokonanym zacieraniu należy oddzielić resztki ziarna (tzw. młóto) od roztworu wodnego. Gotowy przefiltrowany płyn nosi nazwę brzeczki.
• Warzenie czyli gotowanie - następuje teraz właściwe warzenie brzeczki czyli gotowanie jej przez ok. 60 min. W trakcie gotowania należy dodać chmiel w jednej, dwóch lub trzech dawkach.
• Chłodzenie - gotową brzeczkę należy schłodzić trzymając ją pod przykryciem w celu uniknięcia zakażenia mikrobami z otoczenia.
• Zadawanie drożdży - schłodzoną brzeczkę należy przelać do fermentora. W ten sposób oddzielane są resztki chmielu i innych osadów. W fermentorze brzeczka zaszczepiana jest drożdżami piwowarskimi.
• Fermentacja burzliwa - po kilku lub kilkunastu godzinach od dodania drożdży następuje tzw. fermentacja burzliwa. Następuje silne pienienie dlatego fermentor winien być tylko lekko przykryty. Etap ten trwa kilka dni.
• Fermentacja cicha - po ustaniu fermentacji burzliwej piwo obciągane jest do kolejnego naczynia w celu przeprowadzenia dojrzewania i leżakowania. Etap ten powinien być przeprowadzony w szczelnym naczyniu zamkniętym rurką fermentacyjną. Trwa zwykle dwa, trzy tygodnie i służy również do sklarowania piwa.
• Rozlew - po przeprowadzonej fermentacji piwo przelewane jest do czystych butelek, do których dodawany jest również surowiec cukrowy (glukoza) w celu refermentacji. Butelki są następnie kapslowane przy pomocy ręcznej kapslownicy.
• Degustacja - w wyniku refermentacji w butelce piwo się nagazowuje, klaruje i smakowo układa. Zajmuje to dwa-trzy tygodnie. Po tym czasie możliwe jest otwarcie butelki i degustacja gotowego piwa.

Warzenie piwa z ekstraktów słodowych (brew-kit)

Możliwe jest również uproszczone warzenie piwa przy użyciu gotowych ekstraktów słodowych (brew-kit) dostępnych także w wersji z chmielem i instrukcją profilowaną na osiągnięcie odpowiedniego gatunku piwa.

Polskie Stowarzyszenie Piwowarów Domowych

Polskie Stowarzyszenie Piwowarów Domowych
Logo stowarzyszenia
Prezes	Dr Andrzej Sadownik
Profil działalności	piwowarstwo domowe, piwowarstwo
Rok założenia	2010
Nr KRS	0000362180
Data rejestracji	3 sierpnia 2010
Rodzaj stowarzyszenia	Stowarzyszenie
Siedziba	Cieszyn, Polska
Członkowie	130
Zasięg	Polska
Adres	ul. Dojazdowa 2, 43-400 Cieszyn (Bracki Browar Zamkowy)
Strona internetowa

Założone zostało 30 stycznia 2010 r. na zebraniu założycielskim w Cieszynie przez 24 piwowarów-amatorów: Dorotę Chrapek, Dariusza Doroszkiewicza, Sławomira Dryję, Ziemowita Fałata, Krzysztofa Fidlera, Łukasza Jajecznicę, Tomasza Kopyrę, Jana Krysiaka, Arkadiusza Makarenkę, Jaceka Michnę, Mareka Nawrockiego, Pawła Ondrzejeka, Grzegorza Parę, Marka Rendchena, Kamila Saczuka, Wiktora Saczuka, Andrzeja Sadownika, Jacka Szajera, Rafała Wasilewskiego, Tomasza Wójcika, Adama Wróbla, Piotra Wypycha, Tomasza Ziębę, Grzegorza Zwierzynę. Formalny wpis do Krajowego Rejestru Sądowego miał miejsce 3 sierpnia 2010 r. Pierwszym prezesem stowarzyszenia wybrany został inicjator idei związku piwowarów domowych Andrzej Sadownik. Stowarzyszenie ma swoją siedzibę w Brackim Browarze Zamkowym w Cieszynie.

Zarząd

Na zebraniu założycielskim wybrany został zarząd w składzie:

• Andrzej Sadownik - prezes
• Tomasz Kopyra - wiceprezes
• Ziemowit Fałat - wiceprezes
• Dorota Chrapek - sekretarz
• Jacek Michna - skarbnik
• Jan Krysiak - członek zarządu

Zadania i cele

Głównym celem stowarzyszenia jest upowszechnianie wiedzy o tradycyjnych sposobach wyrobu piwa jako polskiej i światowej spuściźnie cywilizacyjnej i kulturowej. Do priorytetowych zadań organizacji należy m.in.:

• nauczanie warzenia piwa w sposób tradycyjny
• upowszechnianie wiedzy na temat stylów i gatunków piwa
• szkolenia dotyczące technologii piwowarstwa oraz sensorycznej oceny piwa
• organizacja Konkursów Piw Domowych
• krzewienie kultury świadomej degustacji piwa

Aktywność stowarzyszenia

• Od 2010 r. PSPD jest wydawcą kwartalnika "Piwowar" - magazynu poświęconego tematyce piwowarstwa domowego.
• W 2011 r. stowarzyszenie ukonstytuowało Komisję do spraw szkolenia i certyfikacji sędziów konkursów piwa. Plonem jej działań był "Przewodnik dla organizatorów konkursów piw domowych" zawierający Zasady dobrej praktyki dla konkursów piwa, Eliminacyjny arkusz ocen, Sędziowski arkusz oceny piwa, Skalę natężenia wad oraz Interpretację wyników.
• PSPD jest organizatorem Konkursu Piw Domowych odbywającego się podczas Festiwalu Birofilia. Ponadto pod auspicjami PSPD organizowanych jest kilka konkursów piw domowych w różnych częściach kraju.
• Dwa razy do roku PSPD organizuje w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie kurs sensoryczny. Obejmuje on praktyczne ćwiczenia sensoryczne smaków i aromatów występujących w piwie, technik umożliwiających ich recepcję oraz teoretyczne wykłady na temat organoleptyki, stylów piwnych i piwowarstwa. Pozytywne zaliczenie egzaminu uprawnia do otrzymania certyfikatu sędziego piwa.
• Na przełomie 2011/2012 r. powstały dwie komisje: Komisja ds opracowania klasyfikacji stylów piwa wg PSPD (Ł. Jajecznica, T. Kopyra - przew., R. Kowalczyk, K. Lechowski, J. Materski, T. Rogaczewski) oraz Komisja czasowa ds projektu "Grodziskie Redivivus" (V. R. Quante, A. Smyk, A. Sadownik - przew., J. Szała). Zadaniem komisji jest zgromadzenie i opracowanie wszelkich informacji o piwie Grodziskim i udostępnienie ich w jęz. polskim i angielskim.
• W 2012 r. powstała Komisja Sędziowska PSPD (T. Kopyra, R. Kowalczyk, K. Lechowski, A. Sadownik - przew.) Zadaniem komisji będzie szkolenie i certyfikacja sędziów konkursów piwa oraz rejestracja i ocena działalności sędziów certyfikowanych PSPD. Komisja ta przejęła obowiązki Komisji ds szkolenia i certyfikacji sędziów konkursów piwa, która zakończyła swoją działalność.
• 31 marca 2012 r. 15 członków stowarzyszenia utworzyło Śląski Oddział PSPD. Prezesem oddziału został Jan Krysiak.

Lista sędziów konkursów piw domowych

Certyfikowanymi sędziami piwa w Polsce są:

• Mariusz Bystryk
• Dariusz Doroszkiewicz
• Czesław Dziełak
• Damian Gacioch
• Adela Ihnatowicz
• Justyna Jagielska
• Łukasz Jajecznica
• Łukasz Kojro
• Michał Kopik
• Tomasz Kopyra
• Rafał Kowalczyk
• Janusz Kozioł
• Michał Krzysztofik
• Krzysztof Lechowski
• Paweł Leszczyński
• Agnieszka Łopata
• Jacek Materski
• Michał Mielczarek
• Łukasz Migdalski
• Piotr Misiewicz
• Robert Orszulak
• Marcin Papaj
• Sebastian Pawłowski
• Volker Quante
• Tomasz Rogaczewski
• Michał Saks
• Jan Szała
• Przemysław Szczepańczyk
• Piotr Szumski
• Krzysztof Teliżyn
• Bartosz Wiszniewski
• Piotr Wypych

Konkursy piw domowych

Strefa piwowarów domowych na Festiwalu Birofilia

Od początku XXI wieku piwowarstwo domowe przeżywa rozkwit. Powstają sklepy oferujące niezbędny sprzęt i surowce, zakładane są portale i fora internetowe, na których piwowarzy domowi wymieniają się swoimi doświadczeniami. Odpowiedzią na duże zainteresowanie domowym warzeniem piwa są również konkursy, na których piwowarzy domowi mogą w różnych kategoriach skonfrontować swoje piwa. Najstarszym i najbardziej prestiżowym konkursem jest Konkurs Piw Domowych rozgrywany od 2003 r. w ramach Festiwalu Birofilia w Żywcu. Trzy lata młodszy jest KPD we Wrocławiu, odbywający się w ramach Wrocławskich Warsztatów Piwowarskich. Konkursy odbywają się również na Pomorzu, w Grodzisku Wielkopolskim, Poznaniu, Częstochowie oraz w innych miejscowościach.

Lista konkursów piw domowych w 2011 r.:

• 2 Konkurs o Puchar Piwo.org
• I Śląski Konkurs Piw Domowych w Katowicach
• VI Konkurs Piw Domowych przy VIII WWP
• II Częstochowski Konkurs Piw Domowych Bractwa Piwnego (Komisja Branżowa)
• II Częstochowski Konkurs Piw Domowych Bractwa Piwnego (Komisja Konsumencka)
• Festiwal Piwowarów 2011
• V Pomorski Konkurs Piw Domowych im. Sławomira Pahlke
• V Grodziski Konkurs Piw Domowych - Prawie jak Grodzisz
• I Bracki Konkurs Piw Domowych
• II Śląski Konkurs Piw Domowych w Katowicach
• III Poznański Konkurs Piw Domowych
• I Mikołajkowy Konkurs Piw Domowych

Domowy Piwowar Roku

Domowy Piwowar Roku - tytuł przyznawany przez Kapitułę Bractwa Piwnego piwowarowi domowemu, którego piwa w danym roku kalendarzowym były najwyżej i najczęściej oceniane w poszczególnych konkursach piw domowych. Pod uwagę brane są wszystkie kategorie we wszystkich otwartych i oficjalnych konkursach z fachowym składem komisji nadzorującej, organizowanych na terenie Polski. Wyłonienie laureata odbywa się na podstawie sumy punktów, jakie każdy piwowar otrzymał w poszczególnych konkursach za swoje piwa według zasady:

• za zajęcie pierwszego miejsca 5 punktów
• za zajęcie drugiego miejsca 4 punkty
• za zajęcie trzeciego miejsca 3 punkty
• za zajęcie czwartego miejsca 2 punkty
• za zajęcie piątego miejsca 1 punkt

Po raz pierwszy tytuł Domowego Piwowara Roku przyznany został w 2010 r. Otrzymała go piwowarka Dorota Chrapek, której zwycięskie piwo na KPD w Żywcu uwarzył Bracki Browar Zamkowy w Cieszynie i jako Brackie Pale Ale belgijskie wprowadził na rynek.

Domowy Piwowar Roku

Edycja	Rok	Domowy Piwowar Roku	II miejsce	III miejsce	IV miejsce	V miejsce	Ilość konkursów/kategorii	Ilość sklasyfikowanych osób
II	2011	Krzysztof Kula	Szymon Kierszniowski	Czesław Dziełak	Piotr Wypych	Jan Szała	12/26	64
I	2010	Dorota Chrapek	Czesław Dziełak	Adam Wróbel	Andrzej Smyk	Andrzej Jankowski	9/24	50

Zobacz też

• Festiwal Birofilia
• Wrocławskie Warsztaty Piwowarskie
• Gatunki piw

Bibliografia

• Richard Lehrl: Domowe warzenie piwa. Wydawnictwo RM, Warszawa 2010, ISBN 978-83-7243-788-4
• Dave Miller: Domowy wyrób piwa. Wyd. Centrum Kształcenia Akademickiego, Gliwice 2009
• Wolfgang Vogel: Piwo warzone w domu. Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2008, ISBN 978-83-7073-630-9
• Barbara Jakimowicz-Klein: Piwo, wino, nalewki. Świat Książki, Warszawa 2007
• Ziemowit Fałat: Wszystko o piwie. Wyd. Ad Oculos, Warszawa-Rzeszów 2005, ISBN 83-87907-88-X
• Grzegorz Sieczkowski (opr.): Piwo klasztorne i domowe. Wyd. Rhetos, Warszawa 2005, ISBN 83-89642-07-7
• Ziemowit Fałat: Jak warzyć piwo. Polskie Browary, Warszawa 2004, ISBN 83-921108-0-3

Linki zewnętrzne

• Polskie Stowarzyszenie Piwowarów Domowych
• Home Brewing Wiki (ang.)
• Polska encyklopedia piwowarstwa domowego