Połock

Połock
Herb Połocka Flaga Połocka
Państwo	Białoruś
Obwód	witebski
Ludność (2010) • liczba ludności	82 800
Nr kierunkowy	+375 0214
Kod pocztowy	211291, 211400 – 211402, 211404 – 211415, 211422
Miasta partnerskie	Friedrichshafen Elektrostal Gdańsk
Położenie na mapie Białorusi Połock
55°29′N 28°48′E
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Połock w XIV wieku

Połock (biał. Полацк, Połack, biał.-taraszk. Полацак, ros. Полоцк) – miasto na Białorusi, u ujścia Połoty do Dźwiny, ok. 82,8 tys. mieszkańców (2010). Centrum rejonu połockiego. Przemysł elektromaszynowy (w tym zbrojeniowy), chemiczny, odzieżowy, skórzano-obuwniczy, mineralny, drzewny, spożywczy, węzeł komunikacyjny, port lotniczy; muzea.

Historia

Powieść minionych lat wymienia po raz pierwszy Połock pod datą 862. Według Latopisu Nikonowskiego, już w 865 gród został zdobyty przez kijowskie drużyny Dira i Askolda i do połowy X w. pozostawał w zależności od Rusi. W połowie wieku wraz z całym Księstwem Połockim uniezależnia się pod rządami księcia Rogwołoda, którego ok. 980 r.pokonuje, zabija i ponownie wciela Połock do Rusi Kijowskiej, książę kijowski Włodzimierz Wielki. Jednak jego syn z córką Rogwołoda Rognedą - Iziasław praktycznie uniezależnia Połock od Kijowa. W okresie panowania Wsiesława Czarodzieja, powstaje najsłynniejsza budowla miasta - Sobór św. Zofii. Mimo przyjęcia chrześcijaństwa miasto pozostaje nadal ośrodkiem tolerowanego przez władze pogaństwa. W XII w. w Połocku żyła i pracowała św. Eufrozyna Połocka. Dzięki sprzecznościom wewnętrznym i rozbiciu dzielnicowemu Rusi Kijowskiej połocka linia Rurykowiczów utrzymuje (z krótkimi przerwami) do początków XV w. niezależność państwa, a Połock - status stolicy Księstwa Połockiego.

Na początku XIV w. księstwo połockie opanowali Litwini. Stało się ono uposażeniem młodszych synów wielkich książąt. Odrębność księstwa zlikwidował wielki książę Witold i oddał je w zarząd mianowanym przez siebie starostom. Miastu w 1498 r. nadano prawo magdeburskie, co znacznie przyspieszyło jego rozwój. Reforma administracyjna z początków XVI w. przeprowadzona przez Aleksandra Jagiellończyka uczyniła z byłego księstwa województwo i Połock w latach 1500–1793 był stolicą województwa połockiego Wielkiego Księstwa Litewskiego. W czasie wojny litewsko-rosyjskiej 1558-1570 wojska moskiewskie cara Iwana IV Groźnego zdobyły miasto 15 lutego 1563, topiąc w Dźwinie wszystkich połockich Żydów. Dzięki późniejszej unii lubelskiej z 1569 między Polską i Litwą, inicjatywę odzyskania utraconych terytoriów na wschodzie podjęły wojska polskie króla Stefana Batorego, które przy wsparciu sił litewskich i węgierskich 30 sierpnia 1579 odbiły Połock oraz część województwa połockiego. Sukces ten stał się preludium do późniejszych znakomitych sukcesów Batorego na terenach wschodniej Europy.

Stefan Batory założył w mieście słynne kolegium jezuitów, w którym pierwszym rektorem był ksiądz Piotr Skarga, m.in. wykładał tu Maciej Kazimierz Sarbiewski (1626–1628), wybitny poeta. Później (w latach 1635–1638) rektorem był ksiądz Wojciech Slaski, a dwukrotnie (w latach 1663–1670 i 1675–1677) rektorem był Mikołaj Slaski. W roku 1653 w Połocku przebywał św. Andrzej Bobola.

W 1617 biskupem Połocka został św. Jozafat Kuncewicz.

W 1705 r. miała tu miejsce masakra bazylianów dokonana przez cara Piotra I, który zamierzał zniszczyć unię brzeską. Połock znajdował się na terenie I Rzeczypospolitej do 1772 r. Od 1793 w Imperium Rosyjskim.

W czasie wojny polsko-bolszewickiej 21 września 1919 roku Wojsko Polskie odbiło z rąk bolszewików przedpole miasta położone na południowym brzegu Dźwiny. Wycofujący się bolszewicy wysadzili most kolejowy i podpalili drewniany. 22–25 września siły polskie opanowały cały Połock. 10 października w wyniku kontrataku, 52. Dywizja Strzelców Armii Czerwonej ponownie zajęła miasto, jednak 3 listopada polska 1 Dywizja Litewsko-Białoruska raz jeszcze zajęła przedmieścia, wypierając bolszewików na północny brzeg Dźwiny. Po II wojnie światowej miasto znalazło się w ZSRR. Od 1991 miasto w niepodległej Białorusi.

Flaga

Flaga Połocka została ustanowiona 20 stycznia 2006 roku rozporządzeniem prezydenta Białorusi nr 36.

Galeria

• 

  Widok na cerkiew Mądrości Bożej (Sofijską)

• 

  Dwór Piotra I

• 

  Plac Wolności

Zabytki

• kościół jezuitów (katedra) św. Mikołaja i kolegium
• Sobór św. Zofii w Połocku (Sofijska, 1748–1765, arch. Jan Krzysztof Glaubitz). Katedra znajduje się na dawnym wzgórzu zamkowym.
• Cerkiew Św. Spasa
• Klasztor Bernardynów z 1758 r.
• Klasztor franciszkanów w Połocku z 1628 r.
• Cerkiew Objawienia Pańskiego i monaster
• Monaster prawosławny
• Cerkiew Objawienia Pańskiego
• Kościół Św. Andrzeja Boboli z 1997 r.
• Zbór protestancki z 1900 roku
• Cmentarz
• dom cara Rosji Piotra I
• kościół dominikanów
• kościół Matki Boskiej

Zobacz też

• Połoczanie
• Oblężenie Połocka
• województwo połockie
• Kościół ewangelicko-augsburski w Połocku

Bibliografia

• Lech Wyszczelski: Wojna polsko-rosyjska 1919–1920. Wyd. 1. T. 1. Warszawa: Bellona, 2010, s. 696. ISBN 978-83-11-11934-5. 

Linki zewnętrzne

• Szczegółowa historia Połocka w I Rzeczypospolitej i związków miasta z Polską, wirtualna mapa okolic, historia okolicznych miast
• ePOLOTSK.com
• Połock w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VIII (Perepiatycha – Pożajście) z 1887 r.