Pobóg (herb szlachecki)

	Pobóg
Alternatywne nazwy	Pobodze, Pobog, Pobożanie, Pobożanicz, Pobożany, Pobożenie, Pobożeny
Pierwsza wzmianka	1353 (pieczęć), 1403 (zapis)
Herbowni	Razem ___ nazwisk
Miasta
Gminy

Pobóg (Pobodze, Pobog, Pobożanie, Pobożanicz, Pobożany, Pobożenie, Pobożeny) - polski herb szlachecki, noszący zawołanie Pobodze. Występował głównie na Mazowszu oraz w ziemi krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej i poznańskiej^[3]. Jan Długosz napisał o Pobogach - ad iracundiam proni, czyli do gniewu skłonni, porywczy, wybuchowi^[4].

[edytuj] Opis herbu

W polu błękitnym podkowa srebrna, z zaćwieczonym na barku krzyżem kawalerskim, złotym.

Klejnot: Pół charta srebrnego, wspiętego, z obrożą złotą (jak wariant: ze smyczą^[5]).

Labry: Błękitne, podbite srebrem.

Wersja pierwotna, średniowieczna, wyglądała następująco:

W polu czerwonym podkowa srebrna z zaćwieczonym na barku takimż krzyżem kawalerskim. W klejnocie głowa charta z szyją srebrna, między dwoma takimiż rogami bawolimi.

Pobóg w wersji średniowiecznej z pieczęci Jana Koniecpolskiego kanclerza koronnego z r. 1435^[6].

[edytuj] Najwcześniejsze wzmianki

Średniowieczne pieczęcie z tym herbem: 1353 Jakub z Dębna herbu Pobóg /Źródło:Lidia Luchter-Krupińska, "Poczet pań i panów na Dębnie", Tarnów 2005 /, 1396 Bartłomiej syn Bernarda z Chalina, 1413 Piotr z Popowa, 1419 Jakub Koniecpolski, wojewoda sieradzki. Najstarsza zapiska sądowa pochodzi z 1403 r. Pobogowie wystawili swoją chorągiew walczącą pod Grunwaldem w 1410 roku, o czym pisze Długosz.

Aktem unii horodelskiej w 1413 r. herb Pobóg został przeniesiony na Litwę. Ród Pobogów reprezentował wojewoda sieradzki Jakub Koniecpolski, pieczęć została jednak przywieszona przez innego członek rodu - Piotra z Popowa (o ile trafnie odczytano niezbyt wyraźny napis otokowy na pieczęci). Adoptowany został bojar litewski Rało^[7].

Kolebką rodu Pobogów było województwo sieradzkie, skąd wielu z nich wymigrowało przede wszystkim na ziemie wschodnie Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego na przełomie XV / XVI wieku.

[edytuj] Legenda herbowa

Legenda herbowa, jaką możemy znaleźć u Kaspra Niesieckiego, wiąże herb Pobóg bezpośrednio z herbem Zagłoba, czyli pośrednio z Jastrzębcem (pisownia oryginalna):

(...) Zagłobczyk (synowiec miał to być pierwszego Zagłobczyka (...)) mając sobie za hańbę, odmianę starożytnego herbu nakazaną, włożoną od wszystkiego pokrewieństwa na stryja swego, za pewny exces, żeby tę niesławę z siebie i potomstwa swego zwalił, starał się jaką znaczną przysługą to naprawić: więc do cudzych krajów i postronnych dworów wyjechawszy, i tam przez jakiś czas dobrze się zaleciwszy, otrzymał od owych panów list przyczynny do Papieża, którym zachwalony, łatwo wymógł, że mu tam herb odmieniono, to jest wyrzuciwszy szablę, krzyż na wierzchu podniesiony, a and hełmem hart nadany, z listami potem papieskimi do Bolesława Chrobrego Króla do Polski wróciwszy, Król pochwaliwszy i potwierdziwszy tę odmianę, herb sam Poboż od pobożności jego nazwał.

Niesiecki przytacza też legendę, wedle której chart w klejnocie miał pochodzić z godła damy poślubionej przez pewnego Poboga^[8].

[edytuj] Herbowni

Najpełniejszą jak dotąd listę herbownych stworzył Tadeusz Gajl w Herbarzu polskim od średniowiecza do XX wieku z 2007 roku^[9].

Poboga używało także kilka rodzin pochodzenia obcego, m.in. tatarskiego.

Stanisław Dziadulewicz wymienia tego herbu tatarskie rodziny Kuminów (Kuminowie), Abakowskich, Kotlewiczów, Mustaffów (Mustaffowie). Według niego Kuminowie byli rodziną książęcą; jej najstarszym znanym protoplastą miał być Mustafa Kumin. Mogli oni przybyć z Krymu (miałyby na to wskazywać posiadłości w mińszczyźnie i łączenie się z rodzinami przybyłymi z Perekopu). Przodkiem Kotlewiczów miał być żyjący koło roku 1500-ego muślim Ołtusz, który miał syna Kołtusza, a wnukiem jego miał być Tochtamysz Kotłajewicz. Potomkowie tego ostatniego patronim Kotłajewicz mieli zamienić na nazwisko Kotłaj. Jeden z Kotłajów miał następnie przyjąć chrzest i spolszczyć nazwisko na Kotlewicz. Protoplastą Mustaffów miał być natomiast ataman tatarów wackich w roku 1528 - Uraz. Nazwisko Mustaffa ma pochodzić od wnuka lub prawnuka Uraza - Mustafy (figurujący w lustracji w roku 1631 Aleksander syn Mustafy miał zacząć używać imienia dziada i ojca jako nazwiska)^[10].

Na Żmudzi istniała także szlachecka rodzina Serafinowiczów herbu Pobóg, mająca pochodzić od osiedlonych jeszcze za Jagiellonów tatarów żmudzkich. Według Kosińskiego potomkiem tej rodziny był Jan Lechoń^[11].

Herbu Pobóg używano także na Pomorzu. Czarnowscy, z przydomkiem Nadolna, byli drobnoszlachecką rodziną kaszubską. Z niej Wojciech Czarnowski wycisnął w 1570 roku pieczęć z Pobogiem na kwicie opłaty podatku z gniazdowego Czarnowa. Kaszubskich Czarnowskich notowano też z herbem własnym, być może z Sasem, herbem podobnym do herbu Rumlów (Czarnowski III) i niesłusznie z herbem Grabie (przynależał on mazowieckim Czarnowskim)^[12]. Kolejna rodzina kaszubska tego herbu to Częstkowscy (Czeczkowscy, Czenkowscy, Czenstkowscy, Czerskowscy, Czękowskcy, Częstowscy). Nazwisko wzięli od wsi Częstkowo, gdzie byli wzmiankowani od 1570. Rodzina używała przydomków Babka, Huli, Jark, Jarczyk, Małek (Malek), Maryka, Nagacz, Skórka, Wulf (Wolf), ale z Pobogiem heraldycy skojarzyli jedynie przydomki Skórka, Nagacz i Wulf. Wiarygodność przyporządkowania Częstkowskich z Kaszub do Poboga osłabia fakt, że istniała rodzina Czetkowskich z ziemi dobrzyńskiej, herbu Pobóg^[13]. Z Pobogów wywodzi się wielu wojskowych, polityków i literatów.

[edytuj] Znani Pobogowie

Franciszek Ksawery Dmochowski, Roman Dmowski, Seweryn Goszczyński, Leopold Pobóg-Kielanowski, Piotr Konaszewicz-Sahajdaczny, Stanisław Koniecpolski, Anna Pobóg-Lenartowicz, Teofil Lenartowicz, Władysław Pobóg-Malinowski, Leszek Serafinowicz (Jan Lechoń), Leszek Wierzchowski, senator Andrzej Tadeusz Mazurkiewicz^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Odmiany

Pobóg II.
Alchimowicz.
Brzuchański.
Koniecpolski książę - odmiana z mitrą książęcą.
Krasnodębski - półtorakrzyża na podkowie.
Montowt.
Nieroszynski, Petelczyc - w miejsce krzyża półstrzały do góry, w klejnocie trzy strusie pióra (cz. jeden z wariantów herbu Brzuchański) albo Pobóg II.
Nieczaj - na polu czerwonym, strzała w dół między ramionami podkowy, w klejnocie trzy strusie pióra.
Sutocki - ryba pod podkową
Wiekowicz - bez krzyża, między ramionami podkowy półstrzały do góry, w miejsce piór starzały serce, w klejnocie trzy strusie pióra.

Przypisy

↑ Nazwiska tego nie wymienia Gajl, źródło - www.sp1golcowa.republika.pl
↑ Nazwiska tego nie wymienia Gajl, źródło: * Małusze w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VI (Malczyce – Netreba) z 1885 r.
↑ Alfred Znamierowski: Herbarz rodowy. Warszawa: Świat Książki, 2004, s. 146. ISBN 83-7391-166-9.
↑ Jan Długosz: Insignia seu clenodia incliti Regni Poloniae. 1462.
↑ Kasper Niesiecki: Korona polska przy złotey wolnosci starożytnemi rycerstwa polskiego y Wielkiego Xięstwa Litewskiego kleynotami. T. 3. Lwów: 1740, s. 616. [dostęp 24 lut 2011].
↑ Juliusz Karol Ostrowski: Księga herbowa rodów polskich. Warszawa: 1897-1906. ; Jan Długosz: Insignia seu Clenodia Regus et Regni Poloniae. Poznań: Z. Celichowski, 1885.
↑ O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle r. 1413. – Ród Rały (Pobogów). „Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie”. VII, s. 212, 1924/5. Lwów.
↑ Kasper Niesiecki: Herbarz polski. T. 7. Lipsk: Breitkopf i Heartel, 1841, s. 332.
↑ Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007, s. 406-539. ISBN 978-83-60597-10-1.
↑ Stanisław Dziadulewicz: Herbarz rodzin tatarskich w Polsce. Wilno: Nakładem autora z zasiłkiem Komitetu Funduszu Kultury Narodowej, 1929, s. 188,366,415,427.
↑ Józef Adam Kosiński: Album rodzinne Jana Lechonia. Warszawa: Czytelnik, 1993, s. 23. ISBN 8307018234.
↑ Przemysław Pragert: Herbarz rodzin kaszubskich. T. 2. Gdańsk: BiT, 2007, s. 42-46, 222-223. ISBN 978-83-924425-9-2.
↑ Przemysław Pragert: Herbarz rodzin kaszubskich. T. 2. Gdańsk: BiT, 2007, s. 49-50, 225. ISBN 978-83-924425-9-2.

[edytuj] Bibliografia

"Genealogia rodu Wierzchowskich herbu Pobóg", Opracowanie pod redakcją Lucjana Wierzchowskiego , Koszalin 2010 r.
Feliks Kiryk, Ryszard Kołodziejczyk, "Dzieje Olkusza i regionu olkuskiego", PWN Warszawa-Kraków 1978 r.
Ewa Głębicka, "Grupy literackie w Polsce 1945-1989", Wiedza Powszechna, Warszawa 2000 r.
Anna Ohde,"Wierzchowski, jakiego nie znamy" / W: / Leszek Wierzchowski ,"Sztuka pieszczot" , Kraków 2011 r. ; Miesięcznik Literacki "Akant", październik 2011 r. i inne publikacje.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

[0] Nazwiska tego nie wymienia Gajl, źródło - www.sp1golcowa.republika.pl

[1] Nazwiska tego nie wymienia Gajl, źródło: * Małusze w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VI (Malczyce – Netreba) z 1885 r.

[Znamierowski-2] Alfred Znamierowski: Herbarz rodowy. Warszawa: Świat Książki, 2004, s. 146. ISBN 83-7391-166-9.

[3] Jan Długosz: Insignia seu clenodia incliti Regni Poloniae. 1462.

[4] Kasper Niesiecki: Korona polska przy złotey wolnosci starożytnemi rycerstwa polskiego y Wielkiego Xięstwa Litewskiego kleynotami. T. 3. Lwów: 1740, s. 616. [dostęp 24 lut 2011].

[5] Juliusz Karol Ostrowski: Księga herbowa rodów polskich. Warszawa: 1897-1906. ; Jan Długosz: Insignia seu Clenodia Regus et Regni Poloniae. Poznań: Z. Celichowski, 1885.

[6] O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle r. 1413. – Ród Rały (Pobogów). „Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie”. VII, s. 212, 1924/5. Lwów.

[Niesiecki-7] Kasper Niesiecki: Herbarz polski. T. 7. Lipsk: Breitkopf i Heartel, 1841, s. 332.

[8] Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007, s. 406-539. ISBN 978-83-60597-10-1.

[9] Stanisław Dziadulewicz: Herbarz rodzin tatarskich w Polsce. Wilno: Nakładem autora z zasiłkiem Komitetu Funduszu Kultury Narodowej, 1929, s. 188,366,415,427.

[10] Józef Adam Kosiński: Album rodzinne Jana Lechonia. Warszawa: Czytelnik, 1993, s. 23. ISBN 8307018234.

[11] Przemysław Pragert: Herbarz rodzin kaszubskich. T. 2. Gdańsk: BiT, 2007, s. 42-46, 222-223. ISBN 978-83-924425-9-2.

[12] Przemysław Pragert: Herbarz rodzin kaszubskich. T. 2. Gdańsk: BiT, 2007, s. 49-50, 225. ISBN 978-83-924425-9-2.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

Pobóg (herb szlachecki)

Spis treści

[edytuj] Opis herbu

[edytuj] Najwcześniejsze wzmianki

[edytuj] Legenda herbowa

[edytuj] Herbowni

[edytuj] Znani Pobogowie

[edytuj] Odmiany

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Narzędzia

Drukuj lub eksportuj

W innych językach

Pobóg

Alternatywne nazwy	Pobodze, Pobog, Pobożanie, Pobożanicz, Pobożany, Pobożenie, Pobożeny
Pierwsza wzmianka	1353 (pieczęć), 1403 (zapis)
Herbowni	Razem ___ nazwisk A Abakowski, Adamczewski, Adamczowski, Adomczowski, Alchimowicz, Andrykowicz, Andrzejkiewicz, Andrzejkowicz. B Baban, Baciuszkiewicz, Badan, Barański, Barczewski, Bazyliski, Belicki, Benisławski, Beniuszewicz, Będzisławski, Bęklewski, Białopolski, Bielicki, Bielski, Bienięda, Bieńkiewicz, Biernatowicz, Błomiński, Boban, Bobrowski, Bogor, Bolesta, Boniuszewicz, Bońko, Bornieszewicz, Bromierski, Bromirski, Bronak, Bronakowski, Bronicki, Broniowski, Brudziński, Brumierski, Brzeski, Budrecki, Budrewicz, Budziszewski, Burniewicz, Burzymski, Burzyński, Butkowski, Byczyński, Bylicki. C Caławański, Całowański, Cebrowski, Centkowski, Certowicz, Cetkowski, Cętkowski, Chabielski, Chmielewski, Chodaczyński, Chomicki, Chomiczewski, Chomiński, Chorwat, Chuchrowski, Chudzewski, Ciekliński, Ciepławski, Ciepłowski, Cieszkowski, Cięszkowski, Ciszkowski, Cybulski, Czachowski, Czapkiewicz, Czaplewicz, Czaplicki, Czarnecki, Czarnowski, Czarnożyński, Czartowicz, Czenstkowski, Czerniowski, Czertowicz, Czetkowski, Częstkowski, Czortowicz, Czyżewski, Czyżowski. D Daćbóg, Dadzibog, Dadzibogowski, Dadzibóg, Darguż, Dargużewicz, Dąbrowski, Długołęcki, Dłużewski, Dmochowski, Dmowski, Dmuchowski, Dobieski, Domanikowski, Domaszewicz, Domatewicz, Domiszewicz, Domiszewski, Doschot, Downar, Drewnowski, Drozdowski, Droziński, Drusejko-Różewicz, Duchnowski, Dulębiański, Duszewski, Duszkiewicz, Duszyński, Dworycki, Dychowicz, Dymlina, Dymowski, Działyński, Dziengełł. E Ejnik, Elert, Ertel, Esmanowicz, Eynik. F Falewicz, Faliszewski, Faliszowski, Federowicz, Fedorowicz, Fiackiewicz, Fijałkowski, Filemonowicz, Filewski, Filimanowicz, Filipiewski, Filipkowski, Filipowicz, Filipowski, Filonowicz, Franckiewicz, Fryczyński. G Gadziński, Gardliński, Garlikowski, Garliński, Gbelski, Gebelski, Genkiewicz, Giedygołgowicz, Giemza, Gienkiewicz, Ginczewski, Ginkiewicz, Gintowski, Gizilewicz, Gładysz, Głuskowski, Głuszkowski, Gnatowski, Gołyński, Gorski, Goszczyński, Gościcki, Gościński, Gotkowski, Górski, Grabowski, Grymowicz, Grzod, Grzybowski, Gszod, Gudowicz, Gumowski, Gurski, Gutkowski, Gwozdecki. H Halo, Herman, Horwat, Horwatt, Hrymowicz, Hudowicz. I Iskrzycki, Iwanowicz, Iwanowski. J Jachimowicz, Jackowski, Jakowicki, Jamentowicz, Jamont, Jamonth, Jamontowicz, Janikowski, Janiński, Janiszewski, Jankowicki, Jankowski, Janowski, Januszewicz, Januszewski, Januszkowski, Januszowski, Jastrzembowski, Jastrzębowski, Jawor, Jaworowski, Jawór, Jemielita, Jemielity, Jemielski, Jundził, Jundziłł, Jursza. K Kalo, Kałdowski, Kałotowski, Kałuski, Karski, Kędzierzyński, Kielanowski, Kiernożycki, Kiersnowski, Kierzkowski, Kierznowski, Kilanowski, Kilijanowski, Kirzniowski, Klewicki, Kobylin-Filipowicz, Kobyliński, Kobylski, Kocięcki, Kocięski, Kołbielski, Kołotowski, Komorowski, Konarzewski, Konarzowski, Konaszewicz, Koniecpolski, Koparzewski, Kopokuszski, Korkosz, Korkoz, Korkoza, Korybski, Korzybski, Kosiarowski, Kosobucki, Kossobucki, Kossobudzki, Kostkowski, Kotlewicz, Kotowski, Kozarzewski, Kożuszkowski, Krasnodębski, Krasnosielecki, Krasnosielski, Krompolc, Krompole, Krotycz, Krusz, Krusza, Kruszeński, Kruszewski, Kruszyński, Krzykowski, Księski, Kubiłojć, Kucewicz, Kucharski, Kucicki, Kukowski, Kulczykowski^[1], Kumin, Kursz, Kutlewski. L Lakon, Laliński, Lawski, Lebiecki, Lemi, Lenartowicz, Lenkiewicz, Lenkowski, Leszczyński, Lewandowski, Lganowski, Liberadzki, Liboradzki, Lichowski, Liczkun, Lindyk, Lindzki, Lipski, Liszkun, Lizkun, Lubas, Luberadzki, Lubnicki, Luboradzki, Lubowiecki, Lubowiedzki. Ł Łaniecki, Ławiński, Ławski, Łękawski, Łubnicki. M Maciejowski, Mackiewicz, Mackowicz, Maćkiewicz, Magiera, Majkowski, Malawski, Malewski, Malinowski, Marciszewski, Maskotka, Massejn, Massejna, Mazurkiewicz, Merecki, Micewicz, Michnicki, Michniewicz, Miecznikowski, Miedwiecki, Miedzwiecki, Miedzwiedzki, Miedźwiecki, Miedźwiedzki, Miewoyna, Miewoyno, Mikałowski, Miłkowski, Mirciszewski, Moderowski, Mokowski, Moniuszko, Monstwił, Monstwiłło, Montrym, Muchowiecki, Musztafa, Musztaffa. N Nasiłowski, Nawrocki, Nawrucki, Nesterowicz, Niedroski, Niedrowski, Niedźwiecki, Niedźwiedzki, Niementowski, Nieprowski, Nieprski, Niesterowicz, Niestorowicz, Niesułowski, Niesułtowski, Nowicki, Nowowiejski. O Okrzycki, Okszycki, Olganowski, Olszamowski, Olszanowski, Olszewski, Onikijewicz, Orecki, Orzecki, Orzeszko, Orzęcki, Osiecki, Osmolski, Osmólski, Ozepowski, Ożepowski. P Pagowski, Pakosz, Pakoszewski, Pakoszowski, Palinowski, Pankiewicz, Pańkiewicz, Pągowski, Pelwelski, Penczyński, Perdzyński, Petrulewicz, Petrykowicz, Pętliński, Pierzchalski, Pierzynowski, Pietraszewicz, Piłwo, Pirog, Pirok, Pisczało, Piszczałło, Piszczało, Płomieński, Płomiński, Pobojewski, Pobożanin, Pocernacki, Podgórski, Podhajecki, Podhajski, Podrzecki, Pogierski, Pogirski, Polanowski, Poleski, Polewicz, Połjanowski, Półjanowski^{[potrzebne źródło]}, Połomski, Pomarzański, Ponikwicki, Popowski, Poradowski, Poziemecki, Proniewicz, Prusinowski, Pruszyński, Pryszmont, Pryszmony, Pryzkint, Pryżgint, Puchalski, Pujkowski, Putkowski. R Rab, Racewicz, Rachimowicz, Rachlewicz, Rackiewicz, Raczkiewicz, Raczyc, Radczyc, Radkiewicz, Radomski, Radomyski, Radziszewski, Raksimowicz, Rało, Rało-Kalon, Rasimowicz, Ratomski, Rechlewicz, Remiesz, Remiński, Remiszewski, Remiszowski, Rodkiewicz, Rodziewicz, Roksicki, Rokszycki, Romanowicz, Rossocki, Rossowski, Rostkowski, Rotkiewicz, Rożyński, Różewicz, Ruchow, Rucicki, Rudkiewicz, Rudkowski, Rusicki, Ruszkowski, Rutkowski, Rychalski, Rychlewicz, Rychwalski, Rydzewicz, Rydziewicz, Rymaszewski, Rymiński, Rymkiewicz, Rymkowicz, Rymowicz, Rymtowt, Ryntoft, Ryntowt. S Sakowicz, Sarzyński, Sczadrowski, Sczucki, Serafinowicz, Skalski^{[potrzebne źródło]}, Sklińsmont, Skrzeczowski, Słotowski, Smoleński, Sokołowicz, Sowgowicz, Stachórski, Stachurski, Stanek, Stanisławski, Staniszewski, Stanko, Starczewski, Stawiski, Stawiszewski, Stecewicz, Stosza, Strugiewicz, Strus, Strzemień, Strzeszewski, Studniarski, Stungiewicz, Suchodolski, Sudyka, Sułkowski, Sumorok, Surgulewski, Surocki, Sutkiewicz, Sutkowski, Sutocki, Sutowski, Swobodecki, Szankowski, Szańkowski, Szarkowski, Szczawieński, Szcząsnowicz, Szczepkowski, Szcześnieski, Szcześniewski, Szczęsnowicz, Szczęsnowski, Szczucki, Szczuka, Szczukocki, Szeptycki, Szpiganowicz, Szukiewicz, Szulborski, Szulc, Szydłowski, Szyjski, Szymoński, Szyski. Ś Świątkowski, Świętochowski. T Tercikowski, Terczykowski, Terejkowski, Tereykowski, Tołłoczko, Tołoczkiewicz, Tołoczko, Trojecki, Trusewicz, Tryczyński, Trzciński, Tuchowski U Udrzyński, Ulaszowski, Uleński, Uszyński, Utiachowski, Użechowski, Użochowski W Walentynowicz, Wałdowski, Wardomski, Warmski, Wasilewski, Waśniewski, Wersocki, Wierchowski, Wierzchowski, Więckiewicz, Więckowicz, Wikun, Wilkocki, Wilkowski, Wodoradzki, Wodziralski, Wojczyk, Wojdak, Wójcik^[2], Wolski, Wołk, Woydag, Wulf, Wyżga Z Zaborowski, Zachwatowicz, Zadarka, Zadatka, Zajaszewicz, Zajączkowski, Zakrzewski, Zaleski, Załęski, Zapolski, Zarzecki, Zarzycki, Zbierski, Zbyszyński, Zdanowicz, Zdzieszyński, Zegwirski, Zengoński, Zengwirski, Zerański, Zęngwirski, Zgaździński, Zgażdziński, Zgleczyński, Zgliczyński, Zgliszyński, Zinkiewicz, Ziołecki, Złotkowski, Zonczewski, Zublewicz, Zublewski, Zygmuntowicz. Ż Żabowicz, Żabowski, Żadeyko, Żalgiewicz, Żarnowski, Żebenko, Żebienko, Żerakowski, Żerański, Żeromski, Żongołłowicz, Żoromski, Żórowski, Żuk, Żurawski, Żurowski, Żylewicz, Żyrowski.
Miasta
Gminy