Pogoń (Sosnowiec)

Pogoń dzielnica Sosnowca
Budynek sosnowieckiego Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Status	dzielnica
W granicach Sosnowca	1902
Ludność  • liczba ludności	ok. 25-27 tys
Położenie na planie Sosnowca
50°17′25″N 19°07′57″E
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Pogoń to zachodnia (często zaliczana do centralnych), wielka dzielnica Sosnowca, koncentrująca życie akademickie miasta. Jako wieś, wespół z innymi: Ostrą Górką, Radochą, Sielcem i Starym Sosnowcem zapoczątkowała na mocy ukazu carskiego w 1902 miasto Sosnowice, dzisiejszy Sosnowiec.

Graniczy od północy z Będzinem, od wschodu ze Środulą i Sielcem stykając się ze Śródmieściem, którą to granicę wyznacza przepływająca tutaj rzeka Czarna Przemsza, a od południa i zachodu z Rudną, którą to granicę z uwagi na ścisłą przyległość trudno jednoznacznie wyznaczyć.

Północnym obrzeżem przebiega droga krajowa nr droga krajowa nr 94 posiadająca tutaj węzeł o charakterze miejskim, a w północno-zachodnim skrawku kolejny – z przebiegającą zachodnim obrzeżem drogą ekspresową S86; obydwie w tych fragmentach zwane są Trasą K-D (Katowice-Dąbrowa Górnicza). Fragmentem wschodnich obrzeży przebiega historyczna Droga Żelazna Ząbkowicko-Katowicka – odnoga Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, która jednak nie posiada tutaj stacji.

W dzielnicy wyodrębnia się:

• os. Akademickie
• os. Lwowskie (Bloki Lwowskie)

oraz historyczne:

• Wygwizdów (chociaż nazwę tę wielu mieszkańców używa do dziś)
• kolonia Tor (nadal istniejąca, nazwa nieużywana)

Historia

• XIV wiek – wzmianka w dokumentach o wsi Pogonia
• 1345 – pod Pogonią miała miejsce zwycięska dla Polaków bitwa w czasie wojny polsko-czeskiej 1345-1348
• 1864 – wejście Pogoni w skład Gminy Osad Górniczych
• 1878 – przybycie do Pogoni Heinricha Dietla
• 1880 – ukończenie budowy przędzalni czesankowej Heinricha Dietla
• 1881 – ukończenie budowy walcowni żelaza i rurkowni Huldschinsky'ego
• 1882 – założenie szkoły kantoratowej przez Heinricha Dietla
• 1886 – zakończenie adaptacji na kościół ewangelicki hali fabrycznej przędzalni czesankowej podarowanej ewangelikom przez Heinricha Dietla
• 1889 – założenie Szkoły Aleksandryjskiej przez Heinricha Dietla
• 1894 – założenie Sosnowieckiej Szkoły Realnej przez Heinricha Dietla
• 1898 – otwarcie gmachu Sosnowieckiej Szkoły Realnej ufundowanego przez Heinricha Dietla
• koniec XIX wieku – wzniesienie pałacu oraz założenie parku przez Heinricha Dietla
• 1900 – wejście Pogoni w skład nadsołtysostwa sosnowieckiego
• 1902 – wejście wsi Pogoń w skład nowo utworzonego miasta Sosnowice, przemianowanego później na Sosnowiec
• 1904 – 1911 – budowa kościoła św. Tomasza Apostoła, współfinansowana przez Heinricha Dietla
• 1910 – wzniesienie przez mariawitów kościoła Matki Boskiej Różańcowej w Wygwizdowie
• lata 20. XX wieku – wzniesienie w Pogoni patrymonialnego osiedla – Kolonii Focha przez Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich
• 1928, 18 stycznia – uruchomienie połączenia tramwajowego na trasie Śródmieście Sosnowca – Będzin
• 1937, 1 sierpnia – uruchomienie pierwszego połączenia autobusowego na trasie Śródmieście Sosnowca – Bobrowniki
• po 1945 – nacjonalizacja całości majątku Heinricha Dietla
• 1961 – połączenie Huty Sosnowiec (dawne zakłady Huldschinsky'ego) z Hutą Katarzyna pod nową nazwą Huta im. M. Buczka
• lata 70. XX wieku – przebudowa układu komunikacyjnego, wyburzenie części Kolonii Focha
• lata 90. XX wieku – ogłoszenie upadłości, następnie trwający do dzisiaj proces likwidacji Sosnowieckiej Przędzalni Czesankowej "Politex" – dawnej fabryki Heinricha Dietla
• 2005, czerwiec – wznowienie budowy 2 wież do kościoła św. Tomasza Apostoła. Do 23 metrów istniejących już wież postanowiono dobudować 46 metrów.
• 2006 – ogłoszenie upadłości likwidacyjnej dawnej Huty Buczka
• 2006 – wyburzenie szpitala dziecięcego, przystąpienie do budowy w jego miejscu Centrum Dydaktyczno-Naukowego Instytutu Neofilologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Zabytki

• Pałac Dietla
• Kościół ewangelicki
• Kościół św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu
• Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica
• kapliczka z 1863 roku przy ulicy Czeladzkiej
• chata drewniana przy ulicy Dąbrowskiego (już nieistnieje)

Inne obiekty i miejsca

• Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 5 w Sosnowcu im. św. Barbary (dawniej: Szpital Górniczy), wchodzący w skład tej dzielnicy wskutek dokonanej korekty przebiegu granicy pomiędzy Sosnowcem a Będzinem
• Klub im. Jana Kiepury
• Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego
• Wydział Informatyki i Nauki o Materiałach Uniwersytetu Śląskiego
• Wydział Filologiczny Uniwersytetu Śląskiego

Zobacz też

• Sosnowiec
• ulica Stefana Żeromskiego w Sosnowcu
• Zagłębie Dąbrowskie
• Uniwersytet Śląski w Katowicach

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona internetowa Sosnowca
• Portal Pogoni