| Polska Partia Socjalistyczna | |
| Lider | Bogusław Gorski |
| Data założenia | 15 listopada 1987 |
| Adres siedziby | ul. Turecka 3, 00-745 Warszawa |
| Deklarowana ideologia polityczna |
demokratyczny socjalizm, socjalizm etyczny, socjaldemokracja, zielony socjalizm |
| Deklarowane poglądy gospodarcze |
państwo opiekuńcze, socjalizm, społeczna gospodarka rynkowa |
| Liczba członków | 1286 (lipiec 2009) |
| Członkostwo międzynarodowe |
brak |
| Europejska Grupa Parlamentarna |
brak |
| Barwy | biel czerwień |
| Obecni posłowie | 0 |
| Obecni senatorowie | 0 |
| Obecni eurodeputowani | 0 |
| strona oficjalna | |
| Polska
Ten artykuł jest częścią serii: Ustrój i polityka Polski Władza wykonawcza
Władza sądownicza
|
Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze socjalistycznym, niepodległościowym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), odrodzona w Polsce 15 listopada 1987. W okresie 1988–1990 aktywna w ramach opozycji demokratycznej. Wskutek sporów dotyczących taktyki wobec władz uległa podziałowi na dwa skrzydła: radykalne PPS-Rewolucja Demokratyczna z Piotrem Ikonowiczem i Józefem Piniorem oraz na PPS Jana Józefa Lipskiego zbliżone do opozycji skupionej wokół Komitetu Obywatelskiego. W 1990 doszło do połączenia wszystkich struktur krajowych oraz emigracyjnych struktur PPS.
Po 1989 partia kilkakrotnie miała własną niewielką reprezentację w parlamencie, obecnie jest partią pozaparlamentarną. Kontynuuje tradycje Polskiej Partii Socjalistycznej istniejącej od 1892.
Spis treści |
PPS reprezentuje głównie interesy ludzi pracy oraz broni interesów jednostek słabszych w społeczeństwie. Za najważniejsze uznaje się prawa socjalne i pracownicze, które uważane są przez tę partię za podstawę demokracji. PPS opowiada się za równoprawnością sektorów prywatnego, państwowego, spółdzielczego i komunalnego.
Główne cele programowe PPS:
PPS odrodziła się w Polsce w dniu 15 listopada 1987 w Warszawie. Tego samego dnia pomimo interwencji SB w trakcie zjazdu założycielskiego doszło do ogłoszenia Deklaracji Politycznej PPS. W przyjętej deklaracji politycznej stwierdzono m.in.:
|
|
22 listopada 1987 wyłoniono władze PPS w składzie:
W wyniku sporów wobec strategii i taktyki partii w lutym 1988 doszło do podziałów w wyniku których wyodrębniły się nurty: Piotra Ikonowicza pod nazwą PPS-Rewolucja Demokratyczna, Grzegorza Ilki pod nazwą TKK PPS) oraz PPS Jana Józefa Lipskiego. Główną przyczyną rozbieżności była radykalne stanowisko części działaczy określone w przyjętej platformie pn. Zasady Działania PPS do Zjazdu Statutowego, w której stwierdzono:
|
Wobec pogłębiającego się kryzysu gospodarczego oraz wobec faktu, że władze prowadzą coraz bardziej antypracowniczą i antysocjalistyczną politykę, naturalnym prawem załóg pracowniczych jest prawo do samoobrony. Siła i gwałtowność protestu pozostają proporcjonalne do skali zamachu na prawa i interesy ludzi pracy. PPS nie ograniczy się li tylko do moralnego poparcia społecznych protestów. Zadaniem partii jest zarówno udział w akcjach rewindykacyjnych jak i ich inspirowanie i organizowanie. W dzisiejszej dramatycznej sytuacji społecznej miejsce członków PPS jest wśród strajkujących załóg, w Komitetach Założycielskich „Solidarności”, Samorządach pracowniczych – po stronie uciskanych i wyzyskiwanych. Za szczególnie ważne zadanie uważa PPS wspieranie organizacji zakładowych NSZZ „Solidarność”. Solidarność jest bowiem głównym orężem w walce o prawa pracownicze. Można bez przesady powiedzieć, że od siły tego związku zawodowego zależy pomyślność i dobrobyt przeważającej większości Polaków, dla których podstawą egzystencji jest ani zysk, ani udział w aparacie władzy, lecz praca. Dlatego uważamy, że byłoby fatalne w skutkach osłabienie związkowego charakteru „Solidarności” w ruch społeczny lub partię polityczną[3]. |
PPS była aktywna w walkach strajkowych w 1988. Działacze PPS więzieni byli m.in. za organizowanie strajku w zakładach „Dolmel” we Wrocławiu (Józef Pinior, Czesław Borowczyk). Działacze PPS aktywnie uczestniczyli w działaniach związkowych „Solidarności”, demonstracjach i podziemnym ruchu wydawniczym. Ściśle współpracowano z RKS Dolnego Śląska i Międzyzakładowym Robotniczym Komitetem „Solidarności” z Warszawy.
W 1990 doszło do Kongresu Zjednoczeniowego łączącego wszystkie nurty krajowe i PPS na emigracji. Kongres ten oznaczony został jako XXV Kongres PPS (poprzedni XXIV Kongres PPS odbył się w 1937 w Radomiu). Na Kongresie, ciągłość historyczną partii potwierdziła Lidia Ciołkoszowa, ostatni żyjący członek przedwojennej Rady Naczelnej PPS (wybrana na XXIV Kongresie) i przewodnicząca RN PPS na emigracji[4].
Na wniosek Lidii Ciołkoszowej, w przyjętej uchwale Kongresu stwierdzono:
|
|
Przewodniczącym RN PPS na Kongresie wybrano Jana Józefa Lipskiego. Po jego śmierci we wrześniu 1991 przewodnictwo Rady Naczelnej objął Stanisław Wąsik z Londynu.
W wyborach parlamentarnych w w 1991 PPS uczestniczyła na listach Solidarności Pracy i Ruchu Demokratyczno-Społecznego. Nie uzyskała jednak żadnych mandatów.
W listopadzie 1992 na XXVI Kongresie PPS socjaliści rozczarowani dotychczasowymi rządami w przyjętej uchwale „Lewica pracownicza” zdystansowali się od podziałów historycznych poszukując wsparcia w działaniach na rzecz pracowników. Spowodowało to nawiązanie współpracy z SdRP oraz innymi ugrupowaniami wywodzącymi się z PRL-owskiej PZPR. Przewodniczącym RN PPS wybrano Piotra Ikonowicza.
W wyniku decyzji II tury XXVI Kongresu PPS (lipiec 1993) PPS weszła w skład koalicji pn. SLD. Spowodowało to ostre podziały w PPS (m.in. ostry protest i rezygnację złożyła honorowa przewodnicząca PPS Lidia Ciołkoszowa).
W wyniku wyborów parlamentarnych w 1993 PPS z list SLD wprowadziła do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej trzech posłów: Piotra Ikonowicza, Andrzeja Lipskiego i Cezarego Miżejewskiego. Po głosowaniu niezgodnie z dyscypliną klubu SLD w 1994, posłowie PPS zostali usunięci z klubu i założyli Koło Parlamentarne PPS[6], które funkcjonowało do 1997. Po śmierci Andrzeja Lipskiego w lipcu 1996 do koła przystąpiła Maria Walczyńska-Rechmal – posłanka SLD. Koło PPS w Sejmie II kadencji inicjowało ustawy o ochronie lokatorów, wygaśnięciu roszczeń reprywatyzacyjnych, przeciwdziałaniu bezrobociu. Inicjowano działania w sprawie polityki regionalnej.
W wyborach prezydenckich w Polsce w 1995 PPS poparła Tadeusza Zielińskiego, zaś w II turze Aleksandra Kwaśniewskiego.
W wyborach w 1997 do Sejmu z list SLD mandaty poselskie otrzymali: Piotr Ikonowicz, Bogdan Lewandowski i Jacek Kasprzyk. W Senacie znaleźli się ponadto Jerzy Kopaczewski, Jerzy Cieślak oraz Józef Kuczyński. Parlamentarzyści ci utworzyli w ramach SLD – Zespół Parlamentarny Polskich Socjalistów.
W 1999 po przekształceniu się SLD w jednolitą partię, Rada Naczelna PPS nakazała posłom i senatorom PPS utworzenie samodzielnego koła poselskiego. Decyzję tę wykonał Piotr Ikonowicz. Utworzył on wraz innymi posłami, którzy nie weszli do SLD Kazimierzem Milnerem i Lechem Szymańczykiem z Ruchu Ludzi Pracy oraz senatorami Jerzym Kopaczewskim i Jerzym Kuczyńskim wspólne Koło Parlamentarne PPS – Ruch Ludzi Pracy. Koło to rozpadło się przed wyborami w 2001.
W wyborach prezydenckich w 2000 i parlamentarnych w 2001 PPS startowała samodzielnie, zyskując jedynie marginalne poparcie; lista PPS uzyskała 13,459 głosów (0,10%) w 16 okręgach wyborczych[7].
W efekcie wskutek wewnętrznych sporów po przegranej, z członkostwa w PPS zrezygnował jej dotychczasowy lider Piotr Ikonowicz. Utworzył on później ze swoimi zwolennikami w kwietniu 2003 nową partię – Nowa Lewica.
Od listopada 2001 do maja 2003 przewodniczącym PPS był Zbigniew Puchajda. W czerwcu 2003 na Kongresie PPS przewodniczącym Rady Naczelnej PPS wybrany został Andrzej Ziemski[8]. W lipcu 2005 przewodniczącym prezydium Rady Naczelnej wybrano Mariana Petersa. Następnie PPS kierowali Zdzisław Smagalski oraz Krystyna Cała, zaś od 2006 Bogusław Gorski.
W grudniu 2004 PPS podpisała deklarację programową Unii Lewicy, jednak nie weszła w skład utworzonej później partii o tej nazwie. 24 lipca 2005 podpisała porozumienie wyborcze z partiami lewicy pozaparlamentarnej: Antyklerykalną Partią Postępu RACJA, Komunistyczną Partią Polski, Polską Partią Ekologiczną – Zielonych i Polską Partią Pracy.
W wyborach parlamentarnych w 2005 wystartowała w ramach komitetu wyborczego Polskiej Partii Pracy (wspólnie z Antyklerykalną Partią Postępu RACJA, Polską Partią Ekologiczną – Zielonych i Komunistyczną Partią Polski). Komitet zdobył 91 266 głosów (0,77% poparcia w skali kraju). Natomiast reprezentanci PPS na listach PPP uzyskali 5 234 głosów, co dało 0,04% poparcia w skali kraju. W wyborach prezydenckich w 2005 PPS udzieliła poparcia kandydatowi PPP Danielowi Podrzyckiemu (który nie wziął udziału w wyborach z powodu śmierci w wypadku samochodowym). W wyborach samorządowych w 2006 PPS nie zawarła koalicji na szczeblu krajowym, rejestrując własny komitet w PKW; jednocześnie instancje terenowe zostały upoważnione do koalicji lokalnych.
W wyborach parlamentarnych w 2007 PPS startowała (4 kandydatów w okręgach: Warszawa, Szczecin, Kielce) z listy PPP, która uzyskała 160 476 głosów (0,99%).
Przed wyborami do Parlamentu Europejskiego w 2009 PPS nie porozumiała się w sprawie wspólnego startu z RACJĄ Polskiej Lewicy i ostatecznie wystartowała samodzielnie, wystawiając listę jedynie w okręgu wyborczym nr 3 (Olsztyn).
W strukturach partii działała Organizacja Młodzieżowa Polskiej Partii Socjalistycznej (OM PPS). Została ona zawieszona, a następnie zlikwidowana na początku XXI wieku.
W 2009 PPS podjęła ścisłą współpracę ze stowarzyszeniem Młodzi Socjaliści. Nie stało się ono jednak typową partyjną organizacją młodzieżową – przedstawiciele MS wstępowali do partii na zasadzie dobrowolności, zachowując odrębność organizacyjną; brak uchwały afiliacyjnej MS oraz decyzji Rady Naczelnej PPS uniemożliwiał inny rodzaj współpracy, niż współpraca z partią na zasadzie formalno-prawnej niezależności i w oparciu o polityczne partnerstwo obydwu podmiotów[9]. Do PPS należała ok. 1/3 członków MS, a niektórzy z nich kandydowali w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2009 z listy PPS. 17 lipca 2010 Rada Krajowa Młodych Socjalistów zdecydowała o rezygnacji ze współpracy z PPS z powodu rezygnacji partii z samodzielnego startu w wyborach samorządowych w 2010. Zdaniem Rady Krajowej MS, części liderów partii nie zależy na odbudowie samodzielności politycznej PPS i lewicy niezwiązanej z SLD. Z związku z uchwałą, większość działaczy i działaczek Młodych Socjalistów złożyła rezygnacje z członkostwa w partii. Funkcję złożył wiceprzewodniczący partii Grzegorz Ilnicki, członkowie Prezydium RN PPS Adrian Zandberg i Piotr Kempisty, członkowie CKW Piotr Janiszewski i Mateusz Mirys oraz większość członków Rady Naczelnej zasiadających tam z poparcia Młodych Socjalistów.