Polska Partia Socjalistyczna - Lewica

Polska Partia Socjalistyczna - Lewica — partia socjalistów polskich powstała w 1906 r. po IX zjeździe PPS w Wiedniu. Jej działacze odrzucili program natychmiastowego odzyskania niepodległości Polski, stawiając na drogę rewolucji robotniczej w sojuszu z organizacjami rosyjskimi na rzecz obalenia caratu rosyjskiego, zbudowania republiki demokratycznej z uzyskaniem autonomii. Jej organem prasowym był: "Robotnik" oraz Głos Robotniczy.

Rozłam w PPS

Na IX Zjeździe PPS w Wiedniu w listopadzie 1906 r. doszło do rozłamu pomiędzy częścią działaczy PPS a przedstawicielami Wydziału Bojowego PPS na tle strategii i taktyki PPS. Przedstawiciele Wydziału Bojowego usunięci z PPS utworzyli PPS Frakcję Rewolucyjną. Pozostali na IX Zjeździe delegaci wydali specjalną odezwę, w której wyjaśniając przyczyny rozłamu stwierdził:

Rozłam obecny jest wynikiem długich walk wewnętrznych, rozdzierających naszą partię od początku rewolucji. Wewnętrzne te zatargi wypływały z tego, że pomiędzy towarzyszami partyjnymi były wielkie różnice w zapatrywaniu się na rewolucję w państwie rosyjskim i na nasz stosunek do tej rewolucji. (...) Dla zwolenników "starego" kierunku rewolucja rosyjska przedstawia się jedynie jako dogodna okazja do podjęcia walki o oderwanie Królestwa Polskiego do Rosji. Tymczasem "młody" kierunek uznał zdobycie niepodległości narodowej w toku obecnej rewolucji w caracie za niemożliwe. (...) Co się tyczy niepodległej rzeczypospolitej demokratycznej polskiej, ogarniającej obecne trzy zabory Polski (rosyjski austriacki i pruski), to "młody" kierunek nie wyrzeka się tego ideału, ale uznaje, że może on się spełnić tylko przez to, że klasa robotnicza każdego z zaborów Polski, działając wspólnie z proletariatem państw zaborczych, będzie walczyła o zaprowadzenie w nich ustroju całkowicie demokratycznego, republikańskiego. W żadnym zaś razie do niepodległości nie może prowadzić drogą "powstań narodowych", mających na celu oderwanie zbrojną ręką tej czy innej części Polski od państwa zaborczego"

.

Program PPS-Lewicy

W styczniu 1908 r. na X Zjeździe PPS (Lewicy) w Cieszynie partia ogłosiła swój program. W programie odrzucono wprost żądanie niepodległości Polski domagając się:

• zniesienia monarchii i przekształcenia Rosji na państwo demokratyczne i republikańskie;
• zniesienie biurokratycznego centralizmu państwowego. Zdecentralizowanie ustroju państwa, władz jego prawodawczych, administracyjnych i sądowych;
• szeroka autonomia dla Polski, oparta na sejmie prawodawczym;
• zawarowanie praw mniejszości narodowych nie wyodrębnionych w autonomiczne jednostki terytorialne;

W sprawach politycznych PPS Lewica dążyła do oparcia demokracji na następujących reformach:

• powszechne i równe bez różnicy płci prawo wyborcze od 20 roku życia;
• bezpośrednie prawodawstwo ludowe (inicjatywa i referendum);
• szeroki rozwój samorządu miejscowego;
• wybieralność urzędników zajmujących odpowiedzialne stanowiska;
• wolność sumienia i słowa; wolność prasy, zgromadzeń, stowarzyszeń i strajków; nietykalnośc osobista;
• zniesienie nierówności obywateli wobec prawa; zniesienie praw upośledzających kobietę w stosunku do meżczyzny;
• powszechne, bezpłatne i obowiązkowe nauczanie do lat 16l utrzymywanie na koszt ogółu dzieci szkolnych;
• zniesienie armii stałej i zaprowadzenie milicji ludowej;
• uznanie religii za zaprawę prywatną obywateli; całkowite oddzielenie instytucji kościelnych od państwowych; świecki charakter szkoły;
• zniesienie podatków pośrednich; wprowadzenie podatku postępowego od dochodów i spadków.

W grudniu 1917 r. na konferencji w Warszawie doszło do ujawnienia się podziałów w PPS-Lewicy odnośnie postulatu niepodległości Polski.

W grudniu 1918 r. po XII Zjeździe, połączyła się z SDKPiL w Komunistyczną Partię Robotniczą Polski.

Większość organizacji łódzkiej i pabianickiej jako Opozycja Robotnicza PPS-Lewicy z Antonim Szczerkowskim powróciła do PPS.

Centralny Komitet Robotniczy PPS-Lewicy

• Na IX (rozłamowym) Zjeździe PPS w listopadzie 1906 r. w Wiedniu w skład CKR weszli: Maksymilian Horwitz-Walecki ps. Walecki, Wit, M.Bielecki Ps. Zdzisław, dr Feliks Sachs ps. Jan, Feliks Kon ps. Bolesław, Paweł Lewinson vel Stanisław Łapiński ps. Andrzej, Bernard Szapiro ps. Witold..
• na X Zjeździe PPS (Lewicy) w Cieszynie w styczniu 1908 r. w skład CKR weszli: Maria Koszutska ps. Wera Wera Kostrzewa, Paweł Lewinson vel Stanisław Łapiński ps. Andrzej, Jerzy Hasse ps. Konrad, Pinkus ps. Kuźma, Maksymilian Horwitz-Walecki ps. Wit, dr Feliks Sachs (wówczas w więzieniu wybrany warunkowo). Na konferencji w Krakowie dokooptowano Witolda Trzcińskiego ps. Kiejstut.
• Na XI Zjeździe PPS (Lewicy) w Opawie w 1912 r. w skład CKR wybrani zostali: Maria Koszutska ps. Wera Wera Kostrzewa, Maksymilian Horwitz-Walecki ps. Wit, Stefan Królikowski ps. Ogrodniczek, dr Feliks Sachs ps. Jan. Paweł Lewinson vel Stanisław Łapiński ps. Andrzej, Maria Szapiro ps. Wanda, Tadeusz Rechniewski ps. Baltazar.

Zobacz też

• Polska Partia Socjalistyczna - Frakcja Rewolucyjna