Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyNa mapach:
| Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego | |
 Widok na stację ze stoku Hala Widoczny półwysep z położonym na jego końcu Przylądkiem Kormoranów, oddzielający Zatokę Arctowskiego (bliżej) od Zatoki Półksiężyca (dalej); za stacją zielone Ogrody Jasnorzewskiego; po przeciwnej stronie zatoki leży lodowiec Kopuła Krakowa |
|
| Nazwa angielska | Arctowski Station |
| Przynależność państwowa |  Polska |
| Organizacja macierzysta | Instytut Biochemii i Biofizyki PAN Zakład Biologii Antarktyki |
| Rok założenia | 1977 |
| Współrzędne | 62°09'34''S 58°28'15''W |
| Strona internetowa stacji | |
Położenie na mapie Wyspy Króla Jerzego:  Stacja im. Henryka Arctowskiego
|
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego[1] – polska, całoroczna stacja naukowo-badawcza położona nad Zatoką Admiralicji na Wyspie Króla Jerzego w archipelagu Szetlandów Południowych, uruchomiona 26 lutego 1977. Została nazwana na cześć Henryka Arctowskiego, badacza Antarktyki.
Spis treści |
W połowie lat 70. XX w. polski rząd, w sytuacji wyczerpywania się istniejących łowisk dalekomorskich, zdecydował się podjąć badania wód otaczających Antarktydę. W 1976 r. zwiad naukowy, prowadzony na statkach "Profesor Siedlecki" i "Tazar", stwierdził istnienie na tych terenach bogatych łowisk ryb i kryla. Doceniając potrzebę kontynuowania badań biologicznych, klimatologicznych, oceanograficznych itp. zdecydowano się wysłać kolejną wyprawę oraz utworzyć w tym rejonie stałą stację badawczą. Całoroczna stacja była potrzebna, by Polska mogła zostać sygnatariuszem Traktatu antarktycznego, co było z kolei warunkiem korzystania z łowisk strefy konwergencji[3].
Organizację badań naukowych powierzono ówczesnemu Instytutowi Ekologii PAN kierowanemu przez prof. dr. Romualda Klekowskiego.
Po trwających zaledwie pół roku przygotowaniach, w trakcie których zaprojektowano i wykonano całe wyposażenie stacji łącznie z budynkami, pod koniec grudnia 1976 r. wypłynął z Gdyni MT Dalmor, zabierając większość uczestników wyprawy, żywność i drobny sprzęt. W pierwszych dniach stycznia 1977 r. wypłynął drugi statek, MS Zabrze, który zabrał ok. 3 tys. ton wyposażenia wyprawy, w tym materiały do budowy stacji, paliwo i środki do ich wyładunku. Płynął na nim kierownik wyprawy, doc. dr. Stanisław Rakusa-Suszczewski i grupa wyładunkowa. Pierwsza grupa zimująca liczyła 19 osób[3].
Początkowo planowano budowę stacji na małej wysepce Half Moon, leżącej pomiędzy wyspami Greenwich a Livingstone, ale okazało się, że jest ona zbyt mała dla celów ekspedycji. Zatoczka Yankee na wyspie Greenwich również odpadła, gdyż wejście do niej było zbyt wąskie dla statków wyprawy. Ostatecznie wybrano teren na Wyspie Króla Jerzego.
Stacja leży w odległości kilkudziesięciu-kilkuset metrów od wybrzeży dwóch wewnętrznych zatok, wchodzących w skład Zatoki Admiralicji – Zatoki Arctowskiego i Zatoki Półksiężyca, oddzielonych od siebie wysuniętym w morze półwyspem i grupą wysepek zwaną Przylądkiem Kormoranów. Na półwyspie tym zlokalizowane jest centrum informacji turystycznej. Wznosi się tam też Skałka Latarnia z Latarnią Morską Arctowski. Stację ulokowano na sandrze, a same budynki usytuowano na wałach burzowych, na wysokości ok. 1,5 m n.p.m.[4][5].
Na południe od stacji rozciąga się łąka Ogrody Jasnorzewskiego, a za nią masyw górski Pingwinisko. Na zachód i północny zachód od stacji wznoszą się wolne od lodowca, wysokie klify, m.in. Krzesanica i Urwisko Skua, a także występ skalny Ambona. Z położonej na zachód od Krzesanicy Grani Panorama do stacji schodzi Potok Obserwacyjny. Od Urwiska Skua i leżącego za nim szczytu Krokiew biegnie Potok Skamieniały Las. Powyżej Ogrodów Jasnorzewskiego rozciąga się półka skalna Upłaz[5]. Bezpośrednio ze stacją od południa graniczy Szczególnie Chroniony Obszar Antarktyki (ASPA) nr 128 "Zachodni brzeg Zatoki Admiralicji".
Stacja składa się z 14 budynków położonych między Zatokami Arctowskiego i Półksiężycową a Klifem Wydrzyków. Jest kierowana przez Instytut Biochemii i Biofizyki PAN Zakład Biologii Antarktyki[6] i prowadzi badania w takich dziedzinach jak: oceanografia, geologia, geomorfologia, glacjologia, meteorologia, klimatologia, sejsmologia, magnetyzm oraz ekologia. Koszty utrzymania placówki pokrywa Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W 2010 roku wyniosły one 2,5 mln zł.[3]
Stacja dysponuje także refugiami położonymi w pobliżu ASPA nr 151 ("Taturowa Chata") i na terenie ASPA nr 128 ("Demay").
Wejście do głównego budynku
Młody słoń morski i pingwiny białobrewe, w tle sklepik z pamiątkami i latarnia morska na Skałce Latarnia
Kości wieloryba przed stacją
Refugium "Taturowa Chata" położone w pobliżu ASPA nr 151
Refugium "Demay" (w cieniu) położone na brzegu Rajskiej Zatoki, na terenie ASPA nr 128
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
