Polskie Nagrody Filmowe

Polskie Nagrody Filmowe – Orły
13. ceremonia wręczenia Orłów
Rycina statuetki Orła
Prezenter	Polska Akademia Filmowa
Lokalizacja	Polska
Pierwsze rozdanie	21 czerwca 1999 (nagrody przyznano za rok 1998)
Oficjalna strona internetowa

Polskie Nagrody Filmowe – powszechnie znane jako Orły – doroczna nagroda przyznawana przez Polską Akademię Filmową w dziedzinie filmu. Pierwsze rozdanie nastąpiło 21 czerwca 1999 roku.

Historia

Polskie Nagrody Filmowe po raz pierwszy rozdano 21 czerwca 1999 roku w warszawskiem Kinie Capitol – nagrody wręczono w dwunastu kategoriach, za rok 1998, a galę wręczenia nagród poprowadzili Piotr Machalica i Maria Pakulnis. Organizatorem, oraz inicjatorem powstania oraz przyznania nagrody było Stowarzyszenie Niezależnych Producentów Filmowych i Telewizyjnych (później przemianowane na Krajową Izbę Producentów Audiowizualnych) z ówczesnym prezesem na czele Dariuszem Jabłońskim, który to był pomysłodawcą nagrody. Producentem wszystkich ceremonii wręczenia nagród jest utworzona w tym celu Niezależna Fundacja Filmowa, której pomysłodawcą jest również Dariusz Jabłoński.

W 2003 roku, z inicjatywy KIPA powstała Polska Akademia Filmowa, mająca za zadanie oficjalnia przyznawać Polskie Nagrody Filmowe, na wzór innych narodowych akademii filmowych (np. w Hiszpanii – Hiszpańska Akademia Sztuki Filmowej, przyznająca nagrodę Goya). Do tej pory, nagrody były przyznawane przez członków elektoratu nagrody. Członkami Akademii zostali ci członkowie dotychczasowego elektoratu nagród, którzy do tej pory mieli prawo głosować na Polskie Nagrody Filmowe i przyjęli zaproszenie KIPA do grona Członków-Założycieli Polskiej Akademii Filmowej. Od 14 kwietnia 2008 roku Prezydentem Akademii jest Agnieszka Holland. Prezydent PAF pełni funkcję honorową i jest wybierany na dwuletnią kadencję.

Początkowo ceremonie wręczenia nagród odbywały się pod honorowym patronatem Prezydenta RP. Obecnie patronat honorowy nad Polskimi Nagrodami Filmowymi obejmuje Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Przyznawanie nagrody

Kandydatami do Polskich Nagród Filmowych mogą być wszystkie polskie filmy fabularne (oraz ich twórcy i aktorzy), które były wyświetlane po raz pierwszy w Polsce przez co najmniej tydzień na ogólnodostępnych płatnych pokazach, w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia. Nominacje uzyskują kandydaci, którzy osiągną pięć najlepszych rezultatów w każdej kategorii. Grupę, ponad 500 członków Polskiej Akademii Filmowej, stanowią profesjonaliści dziewięciu zawodów filmowych, którzy w swoim dorobku mają przynajmniej jeden film fabularny, rozpowszechniany w Polsce po 1989 roku.

Wszyscy artyści nominowani do Polskich Nagród Filmowych, otrzymują zaproszenie do członkostwa w Europejskiej Akademii Filmowej.

Głosowanie na Polskie Nagrody Filmowe jest dwuetapowe, korespondencyjne i tajne, aż do ogłoszenia rezultatu. Głosowanie zazwyczaj rozpoczyna się w pierwszych tygodniach stycznia, kiedy to firma PricewaterhouseCoopers, nadzorująca przebieg i gwarantująca wiarygodność procesu głosowania, wysyła do wszystkich członków Akademii imienne karty do głosowania. Pierwsza tura głosowania trwa do początku lutego − wówczas zostaje zamknięta skrzynka, na którą były odsyłane wypełnione karty do głosowania. Następnie firma PricewaterhouseCoopers zlicza wszystkie ważne głosy członków Akademii. Druga tura głosowania wyłania laureatów Orłów. Firma PricewaterhouseCoopers jest partnerem Polskich Nagród Filmowych od samego początku istnienia nagrody.

Statuetka

Statuetka nagrody, przedstawia rozwarte skrzydła orła, umiejscowione na białym cokole. Skrzydła jak i cokół, są przeplatane przez wstęgę, przypominającą klatkę filmową. Autorem statuetki, która przyznawana jest od 2001 roku, jest polski rzeźbiarz, Adam Fedorowicz.

Kategorie

W 1999 roku po raz pierwszy Orły przyznano w dwunastu kategoriach. Obecnie nagrody te są przyznawane w siedemnastu kategoriach (w każdej z nich ogłasza się od 2 do 6 nominacji):

• najlepszy film (przyznawany od 1999 roku)
• najlepszy film europejski (od 2005 roku)
• najlepsza reżyseria (od 1999 roku)
• najlepszy scenariusz (od 1999 roku)
• najlepsza główna rola męska (od 1999 roku)
• najlepsza drugoplanowa rola męska (od 2000 roku)
• najlepsza główna rola kobieca (od 1999 roku)
• najlepsza drugoplanowa rola kobieca (od 2000 roku)
• najlepsze zdjęcia (od 1999 roku)
• najlepsza muzyka (od 1999 roku)
• najlepsza scenografia (od 1999 roku)
• najlepsze kostiumy (od 2001 roku)
• najlepszy montaż (od 1999 roku)
• najlepszy dźwięk (od 1999 roku)
• odkrycie roku (od 2008 roku)
• nagroda publiczności (od 2002 roku)
• osiągnięcia życia (od 1999 roku)

Pozostałe kategorie

• najlepszy producent (od 1999 do 2001 roku)
• nagroda specjalna (od 2001 do 2003 roku)

Ceremonie wręczenia nagród

Ceremonia	Data	Za rok	Miejsce	Prowadzący
1.	21 czerwca 1999	1998	Kino Capitol w Warszawie	Piotr Machalica i Maria Pakulnis
2.	11 kwietnia 2000	1999	Teatr Wielki w Warszawie	—
3.	23 kwietnia 2001	2000	Teatr Wielki w Warszawie	Piotr Gąsowski
4.	9 marca 2002	2001	Zamek Królewski w Warszawie	—
5.	15 marca 2003	2002	Duża Aula Politechniki Warszawskiej	Olaf Lubaszenko i Paweł Wilczak
6.	6 marca 2004	2003	Zamek Królewski w Warszawie	Maciej Stuhr
7.	5 marca 2005	2004	Hotel InterContinental w Warszawie	Zbigniew Zamachowski i Wojciech Malajkat
8.	27 lutego 2006	2005	Teatr Narodowy w Warszawie	Maciej Stuhr
9.	5 marca 2007	2006	Teatr Narodowy w Warszawie	Zbigniew Zamachowski i Wojciech Malajkat
10.	14 kwietnia 2008	2007	Teatr Narodowy w Warszawie	Maciej Stuhr
11.	9 marca 2009	2008	Teatr Narodowy w Warszawie	Adam Krawczuk, Rafał Rutkowski i Maciej Wierzbicki
12.	1 marca 2010	2009	Teatr Polski w Warszawie	Maciej Stuhr
13.	7 marca 2011	2010	Teatr Polski w Warszawie	Łukasz Garlicki
14.	19 marca 2012	2011	Teatr Narodowy w Warszawie	Maciej Stuhr

Zestawienie

Filmy, które otrzymały pięć lub więcej Orłów

• 8 nagród – Rewers (2009) (13 nominacji)
• 8 nagród – Pianista (2002) (13 nominacji)
• 7 nagród – Róża (2011) (8 nominacji)
• 7 nagród – Katyń (2007) (11 nominacji)
• 7 nagród – Jasminum (2006) (9 nominacji)
• 7 nagród – Komornik (2005) (8 nominacji)
• 7 nagród – Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową (2000) (12 nominacji)
• 6 nagród – Wesele (2004) (10 nominacji)
• 6 nagród – Mój Nikifor (2004) (10 nominacji)
• 6 nagród – Pan Tadeusz (1999) (11 nominacji)
• 5 nagród – Mała Moskwa (2008) (8 nominacji)
• 5 nagród – Zmruż oczy (2003) (8 nominacji)
• 5 nagród – Pornografia (2003) (9 nominacji)
• 5 nagród – Cześć Tereska (2001) (10 nominacji)
• 5 nagród – Dług (1998) (10 nominacji)

Filmy, które otrzymały dziesięć lub więcej nominacji

Film	Rok	Liczba nominacji	Liczba nagród
Rewers	2009	13	8
Pianista	2002	13	8
Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową	2000	12	7
Prymas. Trzy lata z tysiąca	2000	12	1
Katyń	2007	11	7
Pan Tadeusz	1999	11	6
Tydzień z życia mężczyzny	1999	11	0
Mój Nikifor	2004	10	6
Wesele	2004	10	6
Cześć Tereska	2001	10	5
Dług	1999	10	5
33 sceny z życia	2008	10	4
Persona non grata	2005	10	4
Historia kina w Popielawach	1998	10	4
Weiser	2001	10	3
Edi	2002	10	2
Pręgi	2004	10	1
Kroniki domowe	1998	10	1
Tam i z powrotem	2002	10	0

Najczęściej nagradzani reżyserzy

• Wojciech Smarzowski – 3 nominacje, 3 nagrody
• Krzysztof Krauze – 3 nominacje, 2 nagrody
• Jerzy Skolimowski – 2 nominacje, 2 nagrody
• Andrzej Jakimowski – 2 nominacje, 2 nagrody

Najczęściej nagradzani aktorzy

• Kinga Preis – 12 nominacji, 4 nagrody
• Janusz Gajos – 6 nominacji, 3 nagrody
• Robert Więckiewicz – 5 nominacji, 4 nagrody
• Jan Frycz – 7 nominacji, 2 nagrody
• Stanisława Celińska – 5 nominacji, 2 nagrody
• Andrzej Chyra – 5 nominacji, 2 nagrody
• Zbigniew Zamachowski – 5 nominacji, 2 nagrody
• Danuta Szaflarska – 4 nominacje, 2 nagrody
• Dominika Ostałowska – 3 nominacje, 2 nagrody
• Danuta Stenka – 3 nominacje, 2 nagrody
• Krystyna Feldman – 2 nominacje, 2 nagrody

Najczęściej nominowani

• Kinga Preis – 12 nominacji za aktorstwo
• Wanda Zeman – 10 nominacji za montaż
• Marcin Wronko – 9 nominacji za dźwięk

Najczęściej nagradzani

• Krzysztof Ptak – 6 nagród za zdjęcia
• Wojciech Kilar – 4 nagrody za muzykę

"Wielka Piątka" nominowanych i laureatów

Laureaci

• Komornik (2005)

1. Najlepszy film: Komornik
2. Najlepsza reżyseria: Feliks Falk
3. Najlepszy scenariusz: Feliks Falk
4. Najlepsza główna rola kobieca: Kinga Preis
5. Najlepsza główna rola męska: Andrzej Chyra

Nominowani

Cztery nagrody z "Wielkiej Piątki"

• Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową (2000): najlepszy film, najlepsza reżyseria i scenariusz (Krzysztof Zanussi) oraz najlepsza główna rola męska (Zbigniew Zapasiewicz)
• Cześć Tereska (2001): najlepszy film, najlepsza reżyseria (Robert Gliński), najlepszy scenariusz (Jacek Wyszomirski) oraz najlepsza główna rola męska (Zbigniew Zamachowski)
• Zmruż oczy (2002): najlepszy film, najlepsza reżyseria i scenariusz (Andrzej Jakimowski) oraz najlepsza główna rola męska (Zbigniew Zamachowski)

Trzy nagrody z "Wielkiej Piątki"

• Rewers (2009): najlepszy film, najlepszy scenariusz (Andrzej Bart) oraz najlepsza główna rola kobieca (Agata Buzek)

Dwie nagrody z "Wielkiej Piątki"

• Zabić Sekala (1998): najlepsza główna rola męska (Olaf Lubaszenko) oraz najlepszy scenariusz (Jiří Křižan)
• Pianista (2002): najlepszy film, najlepsza reżyseria (Roman Polański)

Jedna nagroda z "Wielkiej Piątki"

• Dom zły (2009): najlepsza reżyseria (Wojciech Smarzowski)
• Wszystko, co kocham (2010): najlepszy scenariusz (Jacek Borcuch)

Zero nagród z "Wielkiej Piątki"

• Kroniki domowe (1998)
• Pan Tadeusz (1999)
• Tydzień z życia mężczyzny (1999)
• Duże zwierzę (2000)
• Prymas. Trzy lata z tysiąca (2000)
• Tam i z powrotem (2001)

Zobacz też

• Filmy kandydujące do Polskich Nagród Filmowych

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona nagrody