Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyPolskie korporacje akademickie - korporacje studenckie działające w Polsce lub środowiskach polskich za granicą, różniące się od ogółu europejskich korporacji nawiązaniem do tradycji Filomatów i Filaretów oraz polskiej tradycji niepodległościowej[1]. Cechą wyróżniającą polskie korporacje akademickie jest też specyficzna ideologia; organizacje te upatrują cel swego istnienia w służbie państwu polskiemu i narodowi polskiemu[2]. W ich szeregi przyjmowani byli Polacy, co odróżnia je od korporacji mniejszości narodowych działających w Polsce.
Pierwsi polscy studenci zrzeszali się w korporacjach akademickich na zachodzie jeszcze w XVII wieku, dokąd polska młodzież szlachecka wyruszała kształcić się[3]. Z biegiem czasu „moda” ta została przeniesiona w rodzime strony, jednak w wyniku rozbiorów nabrało to odmiennego znaczenia. Otóż Polacy w większości przypadków studiowali na uniwersytetach zaborców, a zrzeszanie się miało charakter ochrony rodzimego języka i kultury[4]. Najstarszymi polskimi korporacjami studenckimi były Polonia założona w 1816 roku we Wrocławiu oraz bliźniacza Polonia utworzona w 1818 roku w Berlinie[5].
Duże i znaczące korporacje powstawały na gruncie tradycji Filomatów i Filaretów. W tym duchu powstał w 1828 roku w Dorpacie Konwent Polonia, który nieprzerwanie działa do dnia dzisiejszego w Sopocie.
W następnych latach powstawało wiele innych korporacji (np. Arkonia, Welecja, Lechicja, Lutyko-Wenedya, Sarmatia, Jagiellonia), ale największy ich rozkwit przypada na okres międzywojenny, kiedy to kształtowało się młode państwo polskie. Proces ten gwałtownie przerwała druga wojna światowa, w czasie której bardzo wielu korporantów zginęło. Do roku 1989 działalność polskich korporacji akademickich była zakazana.
Po powstaniu III Rzeczypospolitej rozpoczął się proces reaktywacji wielu przedwojennych korporacji studenckich przy czynnym udziale ich przedwojennych członków oraz tworzenia całkiem nowych stowarzyszeń[6][7].
Poniższa lista zawiera polskie korporacje akademickie działające obecnie w Polsce[8], a także te, które przed wojną należały do Związku Korporacji Akademickich[1][9][10] i nie zostały reaktywowane. Są one uszeregowane zgodnie z nazwami miast miast w których działają i roku, w którym zostały założone[11].
Lista ta nie zawiera korporacji niereaktywowanych, nie należących przed wojną do ZPKA[12]. Polskie korporacje akademickie lub stowarzyszenia parakorporacyjne były zrzeszone w kilku innych związkach. Były także korporacje niezrzeszone (nie należące do żadnego związku).
W liście tej uwzględniono wszystkie korporacje, które w jakikolwiek sposób były związane z Związkiem Polskich Korporacji Akademickich, w tym także te, które tylko do niego kandydowały.
W liście tej uwzględniono wszystkie niereaktywowane korporacje, które w jakikolwiek sposób były związane ze Związkiem Polskich Korporacji Akademickich.
Korporacje Chrześcijańskie we Lwowie:
Lwów w okresie międzywojennym był trzecim co do wielkości ośrodkiem akademickim w Polsce. Tutaj działał Uniwersytet Lwowski utworzony przez króla Jana Kazimierza w 1661 roku oraz, Szkoła Politechniczna (od 1921 r. Politechnika Lwowska), Akademia Weterynaryjna i Wyższa Szkoła Handlu Zagranicznego.
W okresie międzywojennym we Lwowie istniało czterdzieści cztery korporacje, w większości skupione wokół Uniwersytetu Lwowskiego, Politechniki (min. Scythia, Tytania, Silvania, Osnova) i Akademii Medycyny Weterynaryjnej (Lutyco-Venedya, Korpus Zawiszy Czarnego, Lutycya).
Najstarszą polską korporacją Lwowa była Lutyco-Venedya, powstała w 1921 roku, na bazie dwóch dorpackich korporacji Lutycyi (istniejącej od 1884) oraz Venedyi (1907). Organizacja skupiała studentów i absolwentów z Instytutu Weterynaryjnego w Dorpacie. Kolejnymi korporacjami studenckimi były K! Leopolia oraz K! Znicz powstałe w 1923 roku.
Większość korporacji należały do ZPKA tworząc Lwowskie Koło Międzykorporacyjne. W tym okresie istniało we Lwowie siedemnaście korporacji związkowych: K! Lutyco-Venedya, K! Lutycya, Leopolia (1923), K! Znicz (1924), K! Gasconia (1924), K! Scythia (1924) , K! Aquitania, K! Aragonia, K! Zagończyk (1926), K! Obotritia (1927), K! Roxolania, K! Cresovia Leopoliensis , K! Tytania (1929), K! Avanguardia, K! Silvania, K! Śląsk, K! Slavia (1932). Przez krótki czas do ZPK!A należały (jako korporacje kandydujące) także dwie inne korporacje: Promethea[14], 1929 i Bellona[16], 1930. W (1939) roku było ich czternaście - trzy K! Silvania, K! Avanguardia, K! Lutyco-Venedya przestały istnieć lub jak ostatnia nie należały do związku[17].
Poniższa tabela zawiera wszystkie polskie korporacje akademickie powstałe lub reaktywowane po 1989 roku.
| Siedziba | Nazwa korporacji | Data powstania | Miejsce powstania |
|---|---|---|---|
| Gdańsk | Z.A.G. Wisła Lauda |
1913 1928 |
Gdańsk Kowno |
| Kraków | Corolla Arcadia |
1922 1924 |
Kraków |
| Lublin | Concordia | 1922 | Lublin |
| Olsztyn | Jagiellonia Varmiensis | 2005 | Olsztyn (zawiesiła swą działalność.) |
| Opole | Silesia Opolensis | 2004 | Opole (zawiesiła swą działalność.) |
| Poznań | Magna Polonia Lechia Chrobria Baltia Surma Masovia Hermesia Roma |
1920 1920 1921 1921 1921 1924 1926 1927 |
Poznań |
| Sopot | Konwent Polonia |
1828 | Dorpat |
| Toruń | Kujawja Batoria |
1919 1922 |
Bydgoszcz Wilno |
| Warszawa | Arkonia Welecja Lechicja Sarmatia Aquilonia Respublica Coronia |
1879 1883 1897 1908 1915 1922 1922 |
Ryga Ryga Dorpat Petersburg Warszawa Warszawa Warszawa (zawieszona) |
| Wrocław | Cresovia Leopoliensis Slavia Magna Polonia Vratislaviensis |
1926 1932 1993 |
Lwów Lwów Wrocław |
W Polsce działały korporacje akademickie kilku mniejszości narodowych. Korporacje narodowościowo polskie często nie uznawały za "polskie" zrzeszeń studenckich innego pochodzenia etnicznego. Świeżo odzyskana suwerenność państwowa i tradycja walk niepodległościowych wielokrotnie wykazywała się nieufnością wobec grup studenckich, które nie były częścią narodowego etnosu. Dochodziło na tym tle do ostrych konfliktów i wzajemnych oskarżeń[potrzebne źródło].
Korporacje żydowskie były zakładane już przed I wojna światową i swoje siedziby miały nie tylko w ośrodkach akademickich ale również w miejscowościach o większym skupisku ludności żydowskiej. W okresie dwudziestolecia międzywojennego istniało około 40 żydowskich korporacji akademickich podzielonych na trzy nurty: syjonistyczny, syjonistyczno-rewizjonistyczny oraz asymilancki. W 1930 roku korporacje te utworzyły Związek Akademickich Zrzeszeń Korporacji Syjonistycznych. W Krakowie istniała Żydowska Korporacja Akademicka Uniwersytetu Jagiellońskiego Emunah[18].
