Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Pomnik Budowy Szosy Brzeskiej w Warszawie |
|
 |
|
| Państwo |  Polska |
| Miejscowość | Warszawa |
| Miejsce | ul. Grochowska |
| Typ pomnika | obelisk |
| Odsłonięto | 21 maja 1825 |
|
Położenie na mapie Warszawy
  Pomnik Budowy Szosy Brzeskiej
|
|
| Na mapach: | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Pomnik Budowy Szosy Brzeskiej (Pomnik Pracy) - obelisk znajdujący się na warszawskim Grochowie, przy ulicy Grochowskiej. Odsłonięty w 1825 r. dla uczczenia budowanej w latach 1820-1823 brukowanej szosy prowadzącej z Warszawy do Brześcia, tzw. szosy brzeskiej.
Pomnik został ustawiony z inicjatywy Stanisława Staszica w 1825 r., odsłonięty uroczyście 21 maja 1825 r. wraz z identycznym obiektem w Terespolu. Podkreślano, że w ceremonii odsłonięcia brali udział nie tylko inżynierowie czy znane osobistości, ale również robotnicy pracujący przy budowie drogi.
Z okazji ukończenia budowy szosy warszawsko-brzeskiej Mennica Warszawska wybiła dwa medale pamiątkowe. Uczniowie Szkoły Sztuk Pięknych wykonali litografie pomnika, które zostały umieszczone w albumie pt. Rys postawionych pomników i wybitych medalów w Królestwie Polskim w roku 1825.
W literaturze z lat 80. XX wieku podkreślano, że wystawienie pomnika mającego być pamiątką zbiorowego trudu przy tworzeniu przedsięwzięcia o charakterze gospodarczym było zjawiskiem nowatorskim. Owa nowatorskość miała być związana z poglądami Staszica, który uważał, że na upamiętnienie zasługują również inicjatywy przyczyniające się do rozwoju kraju, a nie tylko poszczególne jednostki czy akty zbrojne.
W 1935 r. podczas przebudowy ul. Grochowskiej do obelisku przytwierdzono tablicę, która później zaginęła.
Pomnik restaurowano w latach 1896, 1917 i gruntownie odnowiono w latach 1961-1964 przy przebudowie ulicy Grochowskiej. Gruntowna renowacja obelisku miała miejsce w 1984 roku. Metodą opracowaną przez Instytut Mechaniki Precyzyjnej w 1976 roku zabezpieczono obelisk przed dalszą korozją.
Pomnik ma wysokość ok. 14 m i ustawiony jest na czworobocznym cokole. Wykonany jest z żeliwa i ozdobiony płaskorzeźbami, których twórcą był Paweł Maliński. Z żelaza zostało również wykonane ogrodzenie pomnika w postaci czterech słupków połączonych łańcuchem. Wszystkie elementy obelisku zostały odlane w założonej przez Stanisława Staszica hucie w Samsonowie.
Na froncie obelisku widnieje data ukończenia budowy drogi: MDCCCXXII oraz tablica o treści:
W ROKU WIELKIEJ ZAGŁADY NARODOWEJ
PO ZGONIE MARSZAŁKA JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO
ZA CZASÓW PREZYDENTURY R.P. IGNACEGO MOŚCICKIEGO
A PREZYDENTA MIASTA STEFANA STARZYŃSKIEGO
DROGĘ TĘ W OBRĘBIE WARSZAWY PO 112 LATACH UŻYWANIA
ZNOWA UBITO Z BETONU O NAWIERZCHNI GRANITOWEJ
W STOPIĄTĄ ROCZNICĘ POWSTANIA LISTOPADOWEGO
29-XI-1935 TOW. PRZYJACIÓŁ GROCHOWA KOMISJA HIST. ZABYTKOWA
Inne znajdujące się na pomniku napisy informują po polsku i łacinie o powstaniu nakładem narodowym drogi długiej 178 staj.
W górnej części pomnika w miejscu gdzie teraz są owalne wgłębienia znajdowały się herby Królestwa Polskiego. W dolnej części, po bokach pierwotnie mieściły się powiększone awersy i rewersy medali wybitych dla upamiętnienia wydarzenia. Na medalu usuniętym po 1915 r. znajdował się napis ku czci cara. Inne przedstawiają siedzącą na przyczółku mostu kobietę z kołem i gałązką laurową oraz trzon kolumny.
Południowy bok obelisku (front pomnika) ozdobiony jest płaskorzeźbami przedstawiającymi panoramy Warszawy (nad cokołem), Siedlec (w połowie wysokości) i Brześcia (na szczycie) oraz scenami z budowy traktu:
Płaskorzeźby ukazują sceny w sposób realistyczny. Są na nich robotnicy w kubrakach, długich butach, konfederatkach, kapeluszach oraz kmiecie czy bosy wąsaty chłop w baraniej czapce pchający taczkę (na scence prezentującej niwelację drogi).
