Poręba

Poręba
Herb Poręby
Państwo	Polska
Województwo	śląskie
Powiat	zawierciański
Gmina	gmina miejska
Burmistrz	Marek Śliwa
Powierzchnia	40,04 km²
Ludność (2008) • liczba • gęstość	8 747 218,4 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 32
Kod pocztowy	42-480
Tablice rejestracyjne	SZA
Położenie na mapie Polski Poręba
50°29′34″N 19°20′01″E
TERC (TERYT)	2243316011
Urząd miejski ul. Dworcowa 1 42-480 Poręba
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Poręba (niem. Poremba, ros. Поремба) – miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, położone nad Czarną Przemszą. Do 1954 roku siedziba gminy Poręba. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

Dane ogólne

• Powierzchnia: 40 km²
• Liczba mieszkańców: 10 214 (według danych z 30 czerwca 2007)
• Burmistrz: Marek Śliwa
• Przewodniczący Rady: Gabriel Zieliński

Historia

Osada założona została w XIV wieku. Pierwsza wzmianka o Porębie pochodzi z 1373. W 1957 uzyskała status osiedla. W latach 1973–1975 i od 1982 była samodzielnym miastem. W latach 1975–1982 położona w granicach Zawiercia. Na terenie dzisiejszej Poręby istniało dawniej wielkie rozlewisko wodne zwane Czarnym Jeziorem. Od tego jeziora Poręba wzięła część swej pierwotnej nazwy. W 1375 osada nosiła nazwę Czarnej Poręby i należała do morawczyka Krzywosąda, zwanego pospolicie Krzywakiem. W XV w. nazwa została zmieniona na Porębę Mrzygłodzką i przeszła w ręce szlachcica Pileckiego. W XVI w. osadnictwo tych terenów na prawie magdeburskim spowodowało znaczny rozkwit Poręby. Bujne tereny leśne, złoża węgla brunatnego i rudy sprzyjały rozwojowi przemysłu. W miejscowych lasach wypalano węgiel drzewny. Rozwijał się wytop żelaza oraz stali.

Po III rozbiorze Polski, w 1795 r., wybudowano w zakładzie pierwszy piec do przetapiania rudy. Uruchomienie pieca odlewniczego stworzyło z Poręby ośrodek przemysłowy. Odlewano rury żelazne, elementy do młynów, cegielni oraz innych fabryk, a także na potrzeby rolnictwa. Odlewnia odlewała naczynia emaliowane i urządzenia sanitarne. Poręba rozwijała się wraz z fabryką. Powstawały nowe osiedla. W latach 1930–1935 wybudowano trzy szkoły podstawowe. W czasie II wojny światowej Niemcy zmienili nazwę Poręby na "Haudorf". Po zakończeniu II wojny światowej, w fabryce rozpoczęto produkcję obrabiarek, w tym także obrabiarek ciężkich.

Miejscowość w 1866 roku odwiedził polski malarz Artur Grottger, który pracował tu nad jednym z cykli swoich rysunków pt. "Wojna".

Transport

Przez miasto przebiega droga krajowa nr 78 Chmielnik – Chałupki i linia kolejowa Miasteczko Śląskie – Zawiercie.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 Poręba ma obszar 40,04 km², w tym:

• użytki rolne: 49%
• użytki leśne: 41%

Zabytki

• wieża wyciągowa w Porębie z 1798 – jeden z najstarszych zabytków techniki w województwie śląskim
• Dwie kapliczki z przełomu XVIII i XIX wieku znajdujące się w Porębie i na Górce
• Pałacyk z przełomu XVIII i XIX wieku obecnie poczta
• Pałacyk z XIX wieku obecnie urząd miasta
• kościół neogotycki z lat 1901–1908
• stary piec odlewniczy (wspomniana wyżej wieża wyciągowa to fragment pieca odlewniczego)
• dąb "Bartek" liczący ponad 700 lat, obwód 600 cm najstarszy pomnik przyrody w województwie śląskim
• Dwie lipy liczące około 300 lat znajdujące się na Krzemiendzie przy trasie Zawiercie – Siewierz
• Starodrzew 92 dębów przy ul. Przemysłowej
• hala starego zakładu z 1898 (spłonęła 2 czerwca 2008 – pozostały jednak mury zewnętrzne)

Sport

• Stadion Miejski w Porębie
• Boisko sportowe do siatkówki plażowej koło FUM PORĘBA
• Boisko sportowe do tenisa koło FUM PORĘBA
• Basen koło FUM PORĘBA
• Dwa zalewy Poręba I i Poręba II
• Boisko do gry w piłkę nożną, piłkę siatkową i koszykówki przy ZS w Porębie
• Halę widowiskowo-sportową należącą do MZS w Porębie
• Orlik 2012

Edukacja

Przedszkola:

• Przedszkole Miejskie nr 1 w Porębie
• Przedszkole nr 2 w Szkole Podstawowej nr 2 im. Jana Pawła II

Szkoły podstawowe:

• Szkoła Podstawowa nr 1 im. Wojska Polskiego w Miejskim Zespole Szkół w Porębie
• Szkoła Podstawowa nr 2 im. Jana Pawła II
• Szkoła Podstawowa nr 3

Gimnazja:

• Gimnazjum im. Stanisława Staszica w Miejskim Zespole Szkół w Porębie

Szkoły średnie:

• Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół w Porębie
• Technikum w Zespole Szkół w Porębie

Demografia

Dane z 30 czerwca 2004:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	8808	100	4598	52,2	4210	47,8
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	220		114,8		105,1

Struktury wyznaniowe

• Kościół rzymskokatolicki
  • Parafia Najświętszej Maryi Panny Anielskiej w Porębie
  • Parafia św. Jerzego w Porębie
  • Parafia św. Józefa Oblubienica Najświętszej Maryi Panny w Porębie

• Świadkowie Jehowy
  • Sala Królestwa - zbory Poręba-Północ, Poręba-Południe

Zobacz też

• Poręba (powiat pszczyński)

Linki zewnętrzne

• Urząd Miasta Poręba
• e-poreba.pl – Miejski Portal Internetowy
• porebianie.pl – Niezależny Miejski Portal Informacyjny
• Poręba w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VIII (Perepiatycha – Pożajście) z 1887 r.