Portal:Afryka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Nauki ścisłe i przyrodnicze • Nauki społeczne i humanistyczne • Geografia • Historia • Technika • Kultura i sztuka • Społeczeństwo i ludzie • Religie • Sport • Polska

Afryka

w polskojęzycznej Wikipedii

Afryka to drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,316 mln km² powierzchni, czyli 20,3 % ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Zamieszkuje go 1/8 populacji Ziemi, 813 mln ludzi. Mówi się o nim, iż jest oryginalnie położony - przechodzi przez niego południk 0^o, obydwa zwrotniki, a także równik. Uważa się także, iż jest najbiedniejszym kontynentem na kuli ziemskiej, dotkniętym wieloma plagami – takimi jak choroby tropikalne, AIDS, głód oraz bardzo niestabilnym politycznie. Jest to jednak również kontynent bardzo bogaty w najrozmaitsze tradycje kulturowe, zamieszkany przez bardzo zróżnicowane antropologicznie oraz językowo grupy etniczne, wyznające islam, chrześcijaństwo bądź tradycyjne religie animistyczne.

Artykuł miesiąca

Flaga Aszanti

Aszanti również Asante, Aszantowie - dominująca grupa etniczna we współczesnej Ghanie. W średniowieczu tworzyli potężne imperium w Afryce Zachodniej.

Przed europejską kolonizacją ludzie Aszanti poprzez handel rozwinęli potężne imperium w Afryce Zachodniej. Przed XIII wiekiem ludzie Akan migrowali na obszar pasa leśnego dzisiejszej Ghany i założyli tam małe stany w pagórkowatym terenie, mniej więcej tu, gdzie leży współczesne Kumasi. W okresie szczytowym Imperium Mali Aszanti, a w szczególności ludzie Akan stali się bogaci handlując złotem wydobytym w kopalniach na ich terytorium. Później Aszanti rozwinęli potężną Konfederację Aszanti i stali się najpotężniejszą grupą etniczną w granicach Złotego Wybrzeża, współzawodniczącą z inną grupą Akan - Fante. Stali się potężni w okresie kolonializmu sprzedając złoto i niewolników w zamian za broń. Aszanti był jednym z niewielu stanów afrykańskich zdolnych stawić poważny opór europejskiemu imperializmowi. W latach 1826-1896 Wielka Brytania prowadziła cztery wojny przeciw królom Aszanti (znane jako Wojny Brytyjczyków przeciwko Aszanti), w jednej z nich użyto po raz pierwszy karabinów maszynowych Maxim.

czytaj więcej... | Archiwum Artykułów miesiąca

Zalążek miesiąca

Wielki Meczet w Algierze

Wielki Meczet w Algierze (arab. al-dżami al-kabir) został wybudowany w Algierze, stolicy Algierii, w 1097. Należy do nielicznych przykładów architektury almorawidzkiej. Został wzniesiony za panowania sułtana Alego ibn Jusufa. Jego minaret datuje się na rok 1324, a jego budowę przypisuje się sułtanowi Tlemsenu. Galerię w zewnętrznej części meczetu wybudowano w 1840, już w czasach kolonialnych, w następstwie wytyczenia przez Francuzów ulicy przylegającej do meczetu. Obecnie ulica nosi nazwę Rue de la Marine.

czytaj więcej...

Państwo miesiąca

Erytrea (Ertra, Państwo Erytrea – Hagere Ertra) – państwo w Afryce Wschodniej, nad Morzem Czerwonym. Graniczy z Etiopią, Dżibuti i Sudanem.

Głową państwa i szefem rządu jest od 1993 Isajas Afewerki. Cały ustrój opiera się na konstytucji z 1997, której przepisy nie zostały jednak nigdy wprowadzone w życie. Głową państwa i szefem rządu jest prezydent, wybierany na pięcioletnią kadencję przez Komitet Centralny Ludowego Frontu na Rzecz Demokracji i Sprawiedliwości. Komitet Centralny wybiera też jednoizbowe Zgromadzenie Narodowe liczące 150 członków, którego przewodniczącym jest prezydent. Jedyną legalną partią polityczną w Erytrei jest Ludowy Front na Rzecz Demokracji i Sprawiedliwości, założony w 1970 roku.

Erytrea została sklasyfikowana na ostatnim, 169. miejscu w rankingu organizacji obrony wolności prasy "Reporterzy bez Granic", dotyczącego wolności mediów.

czytaj więcej...

Miasto miesiąca

Stare miasto w Hurghadzie

Hurghada (arab. الغردقة = Al-Ghardaka, Al Ghardaqah) – miasto we wschodnim Egipcie na wybrzeżu Morza Czerwonego, ośrodek administracyjny jednej z 29 egipskich muhafaz (prowincji gubernatorskich) Al-Bahr al-Ahmar, jeden z największych w Egipcie ośrodków turystycznych o znaczeniu międzynarodowym (Riwiera Morza Czerwonego).

Hurghada leży ok. 500 km na południowy wschód od Kairu i rozciąga się wąskim pasem wzdłuż pustynnego wybrzeża Morza Czerwonego na długości około 40 km. Liczy ok. 161 tys., w tym kilkanaście tys. cudzoziemców. W pobliżu znajdują się jedne z najpiękniejszych na świecie rafy koralowe. W mieście rozwija się głównie turystyka, handel, budownictwo i inne usługi. Znajduje się tu także dworzec autobusowy (dzielnica Dahar) i międzynarodowy port lotniczy, obsługujący ok. 6 mln pasażerów rocznie, posiadający połączenia czarterowe m.in. z polskimi miastami (Katowice, Łódź, Poznań, Szczecin, Warszawa, Wrocław, Gdańsk, Kraków i Bydgoszcz).

czytaj więcej...

Artykuł na medal

Model osady Guanczów

Guanczowie (berber. Igwanciyen) byli pierwszymi znanymi mieszkańcami Wysp Kanaryjskich. Ta ludność o nieznanym pochodzeniu znajdowała się na poziomie neolitu, kiedy w średniowieczu przybyli na wyspy Europejczycy. Zamieszkiwali głównie jaskinie skalne. Posługiwali się własnym językiem. Kultura Guanczów zaginęła pod koniec XV wieku, pozostawiając nieliczne ślady.

Hiszpańska nazwa Guanches ma pochodzić, wg Núñeza de la Peña, od przeinaczonego przez Hiszpanów Guanchinet, nazwy tubylczej oznaczającej człowieka (Guan) z Teneryfy (Chinet). Wynika stąd, że nazwa Guanczowie pierwotnie odnosiła się tylko do mieszkańców tej wyspy; dopiero później zaczęto nią nazywać całą tubylczą ludność archipelagu.

czytaj więcej...

Dobry artykuł

Zamach stanu w Nigrze w 2010 – zamach stanu przeprowadzony 18 lutego 2010 przez nigerskie wojsko przeciw prezydentowi Mamadou Tandji. Jego wynikiem było obalenie prezydenta i przejęcie władzy przez juntę wojskową – Radę Najwyższą na rzecz Przywrócenia Demokracji (CSRD), na czele z mjr Salou Djibo.

Społeczeństwo i opozycja z aprobatą przyjęły zmianę rządów, organizując manifestacje poparcia dla armii i apelując o uchwalenie nowej konstytucji i organizację wolnych wyborów. Społeczność międzynarodowa potępiła przewrót wojskowy i wezwała do szybkiego powrotu do rządów demokratycznych. Nowe władze, w czasie rozmów z międzynarodowymi wysłannikami, zadeklarowały wolę przywrócenia porządku demokratycznego w czasie "krótkiego okresu przejściowego" prowadzącego do przyjęcia nowej ustawy zasadniczej i wyborów. W kwietniu 2010 ustalony został roczny plan powrotu do rządów cywilnych, zakładający organizację referendum konstytucyjnego w 2010 oraz wyborów parlamentarnych i prezydenckich w 2011, później zmodyfikowany przez powołaną komisję wyborczą.

czytaj więcej...

Portale związane