Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Jastrzębie-Zdrój – miasto na prawach powiatu położone w południowej części województwa śląskiego. Jedno z największych miast ROW-u i Subregionu Zachodniego. Jest to jedno z najmłodszych miast Polski (prawa miejskie od 1963 r.). Liczy 94 716 mieszkańców (2009), a jego powierzchnia zajmuje 85,44 km². Miejscowość rozwijała się od połowy XIX wieku jako uzdrowisko. W latach 60. XX wieku odkryto tu znaczne zasoby węgla kamiennego i rozpoczęto jego wydobycie, co przekształciło miasto w znaczący ośrodek przemysłowy. Obecnie jest to średnio zamożne miasto, w którym dominuje przemysł wydobywczy. Z Jastrzębia pochodzą m.in. Jerzy Cnota, Krystian Lupa czy Rudolf Ranoszek.
Parafia Ewangelicko-Augsburska w Jastrzębiu-Zdroju - ewangelicka parafia powstała w 1908 roku, mająca tradycję na ziemiach jastrzębskich od połowy XVI wieku. Obecnie w parafii służy dwoje duszpasterzy - ksiądz proboszcz Jan Raszyk, a także diakon Renata Raszyk. Kościół mieści się w dzielnicy Ruptawa, przy ulicy Cieszyńskiej 23.
Pierwsze nabożeństwa ewangelickie w Ruptawie odprawiano w XVI wieku, w drewnianym kościele pochodzącym z XIV wieku. Po odebraniu ewangelikom budynku kościoła w 1629 roku, nabożeństwa odprawiane były w kotlinach leśnych, tzw. "Kościelcu" i "Piekiełku". Zmarli ewangelicy grzebani byli na cmentarzu katolickim.
W XVIII wieku nastąpił przyrost ludności ewangelickiej - między innymi z sąsiednich miejscowości, Śląska Cieszyńskiego, a także Niemiec.
Pierwsza pisemna wzmianka z terenów, na których dziś położone jest miasto, pochodzi z 1305 r. Jastrzębie należało do księstwa raciborskiego a później do wodzisławskiego wolnego państwa stanowego. Rozwój miejscowości nastąpił po odkryciu solanki jodowo-bromowej podczas wierceń w 1859 r. prowadzonych w poszukiwaniu węgla przez właściciela Jastrzębia Dolnego Emila von Schliebena. Uzdrowisko przestało istnieć gdy odnaleziono tu złoża węgla kamiennego. Wraz z ich rozpoczęto budowę kopalń i osiedli mieszkaniowych. Powstały kolejne osiedla wielkopłytowe, liczba mieszkańców zwiększyła się dwudziestokrotnie. W latach 80. XX w. Jastrzębie było jednym z ośrodków protestów robotniczych. W 1980 podpisano tu tzw. porozumienia jastrzębskie, ostatnie z tzw. porozumień sierpniowych. W czasie stanu wojennego 15 grudnia 1981 r. doszło do pacyfikacji kopalni Manifest Lipcowy (in. "Zofiówka").
W centrum miasta przeważają bloki wielkopłytowe z lat 70 XX w. Są także budynki urzędów, usługowe i handlowe. Na osiedlu Zdrój dominuje architektura uzdrowiskowa. Spośród najstarszych i najciekawszych budynków sanatoryjnych wymienić można obiekty Urzędu Skarbowego, Państwową Szkołę Muzyczną, Wojewódzki Szpital Rehabilitacyjny dla dzieci, Dom Zdrojowy, Łazienki, budynek filii Uniwersytetu Śląskiego, klasztor i kościół – wszystkie powstały w 2. połowie XIX w. lub w 1. połowie XX. w czasach rozbudowy uzdrowiska. Oprócz tego w Jastrzębiu-Zdroju występuje kilka obiektów w stylu barokowym, klasycystycznym, oraz dwór obronny z zachowanymi cechami późnego renesansu.
Główną gałęzią przemysłu w Jastrzębiu jest górnictwo węgla kamiennego. Znajdują się tu trzy czynne kopalnie zrzeszone w Jastrzębskiej Spółce Węglowej. Dawniej na terenie miasta działało pięć kopalń: Pniówek, Moszczenica, Jastrzębie, Borynia i Zofiówka. Kopalnia Jas-Mos powstała z połączenia Moszczenicy i Jastrzębia, a Pniówek został włączony do Pawłowic.
| Kopalnia | Wydobycie dobowe netto | Obszar górniczy | Zasoby operatywne | Typ produkowanego węgla |
|---|---|---|---|---|
| JSW SA KWK Borynia | 8.300t/d | 17,4 km² | 34,0 mln ton | 35.1, 35.2A, 35.2B |
| JSW SA KWK Zofiówka | 10 000 t/d. | 16,4 km² | 87,0 mln ton | 35.1 |
| JSW SA KWK Jas-Mos | 9 200 t/d | 32,5 km² | 34,1 mln ton | 35.2B |
Obecnie najważniejszą jastrzębską placówką kulturalną jest Miejski Ośrodek Kultury organizujący liczne zabawy oraz imprezy kulturalne. Na terenie MOK-u działa również kino Centrum z dwoma salami kinowymi oraz galeria Epicentrum. Należy również wymienić Górnicze Centrum Kultury z kinem Panorama oraz galerią Panorama. W GCK organizowane są głównie spektakle teatralne. W Jastrzębiu znajduje się największe w Europie muzeum dzwonków (Szeroka). W mieście znajduje się również jedna z najstarszych na Śląsku (1948) biblioteka miejska mająca 11 filii. Niedawno otwarto Universitas Litterarum (biblioteka uniwersytecka) w zmodernizowanym bydynku "Masnówki".
W 2004 roku powołano Stowarzyszenie na Rzecz Parku Etnograficznego w Jastrzębiu-Zdroju - Bziu. Stworzono projekt budowy i rozwoju parku i muzeum, wstępny plan finansowania, zgromadzono informację na temat istniejących w okolicy pamiątek i obiektów. Warunkiem budowy parku etnograficznego i utworzenia muzeum jest uzyskanie wsparcia ze strony władz miasta Jastrzębie-Zdrój.
Miasto posiada komunikację miejską łączącą osiedla i dzielnice. Komunikacja miejska tworzy również połączenia z okolicznymi miejscowościami – m.in. z Wodzisławiem, Rybnikiem, Żorami i Zebrzydowicami. PKS i prywatne przedsiębiorstwa obsługują linie do Katowic i Cieszyna. Na terenie miasto funkcjonuje Międzygminny Związek Komunikacyjny. Miasto położone jest w pobliżu przejść granicznych: kolejowego w Zebrzydowicach (18 km) i drogowych: w Marklowicach (15 km), Chałupkach (20 km) i Cieszynie (32 km). W mieście istnieje przejście graniczne Ruptawa-Piotrowice dla rowerzystów i pieszych
W mieście istnieje I-ligowy klub piłkarski GKS Jastrzębie. Inną, mniej znaną drużyną piłkarską jest MOSiR Jastrzębie. Istnieje także klub baseballowy oraz klub hokejowy Czarne Jastrzębie. Działalnością sportową zajmuje się przede wszystkim Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji. Najbardziej znaną drużyną jest obecnie KS Jastrzębski Węgiel. Jej największym osiągnięciem jest zdobycie przez Ivett Jastrzębie Borynia (obecnie KS Jastrzębski Węgiel) mistrzostwa Polski w siatkówce. Kilku zawodników Jastrzębskiego Wegla znajduje się w reprezentacji Polski w siatkówce. Innymi osiągnięciami jastrzębskiego sportu są: mistrzostwo Polski w boksie zdobyte przez drużynę GKS oraz w tenisie stołowym kobiet (Zofiówka Jastrzębie).
| Nazwa szkoły | Liczba szkół |
|---|---|
| Przedszkola | 24 |
| Szkoły podstawowe | 18 |
| Gimnazja | 14 |
| Szkoły ponadgimnazjalne | 17 |
| Szkoły niepubliczne | 12 |
| Szkoły językowe | 4 |
| Szkoły muzyczne | 2 |
 |
