Portal:XVII wiek

Portal XVII wiek w polskojęzycznej Wikipedii

XVII wiek modyfikuj	barok modyfikuj
1618-1648-wojna trzydziestoletnia 1648 Pokój westfalski 1667-1668-Wojna dewolucyjna 1672-1679-Wojna Francji z koalicją hiszpańsko-austriacko-lotaryńską 1689-1697-Wojna Francji z Ligą Augsburską (Liga Augsburska) historycy zajmujacy się dziejami XVII wieku: Jan Baszkiewicz Vincent Cronin Pierre Gaxotte Jacques Levron Wojciech Magdziarz Ines Murat Geoffrey Parker Władysław Serczyk Maciej Jerzy Serwański filmy odwołujące się do XVII stulecia: Vatel Czas przemian Mania wielkości Rozpustnik Królowa sceny	architektura barokowa kompozytorzy baroku opera marinizm palladianizm Wynalazki wieków XVI-XVIII ludzie - ikony epoki: kardynał Richelieu Oliver Cromwell Ludwik XIV Jakub I Stuart Ninon de Lenclos Jacques-Bénigne Bossuet Baruch Spinoza Gottfried Wilhelm Leibniz John Locke Jean-Baptiste Lully D'Artagnan

Anglia w XVII wieku modyfikuj	Francja w XVII wieku modyfikuj
Królestwo Anglii (do 1707) władcy: Elżbieta I Tudor (do 1603) Jakub I Stuart Karol I Stuart rewolucja angielska (Oliver Cromwell) Karol II Stuart (od 1660) Jakub II Stuart Wilhelm III Orański i Maria II Stuart (od 1688) polityka: Izba Gmin, Izba Lordów, dyplomacja:angielscy ambasadorzy w: Austrii, Francji,Holandii,Hiszpanii,Turcji. Francuscy ambasadorowie w Anglii społeczeństwo: Okrągłe Głowy, kawalerowie, purytanie, prezbiterianizm, Lewelerzy, diggerzy, wydarzenia: 1642-1651-angielska wojna domowa, 1660-Wielki Pożar Londynu armia: Ironsides, red-coats ekonomia: Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska myśl polityczna i filozofia: Francis Bacon-Nowa Atlantyda: (1626), Robert Filmer, Thomas Hobbes, John Locke, Lord Shaftesbury literatura: Poezja metafizyczna, John Donne, Richard Crashaw, John Milton-Raj Utracony, Andrew Marvell, Samuel Pepys, John Dryden, William Congreve, Daniel Defoe nauki ekonomiczne: Nicholas Barbon, Edward Coke architektura: architektura barokowa w Anglii aktorstwo: Theatre Royal przy Drury Lane, Thomas Betterton, John Kynaston muzyka: William Byrd, Henry Purcell, Daniel Purcell, John Blow, Jeremiah Clarke,	Królestwo Francji (monarchia absolutna przynajmniej od ok. 1630) władcy Francji: 1589-1610 Henryk IV Burbon 1610-1643 Ludwik XIII 1643-1715 Ludwik XIV pierwsi ministrowie: 1624-1642 Armand Jean Richelieu 1642-1661 Jules Mazarin 1661-1715 sam król Ludwik XIV (z pomocą Jean-Baptiste Colbert'a) nadintendent finansów: Nicolas Fouquet Generalny kontroler finansów: Jean-Baptiste Colbert, Claude Le Peletier de Morfontaine, Louis Phélypeaux, Michel Chamillart Sekretarze wojny (Francja): Franciszek Michał le Tellier, markiz de Louvois polityka: Wielcy Szambelanowie Francji, La Rochelle, Lettre de cachet, Dragonady, Wersal, znane postacie francuskiej polityki XVII wieku: Nicolas Fouquet, Człowiek w żelaznej masce, Markiza de Montespan, Markiza de Maintenon, François de Lachaise, d'Artagnan, wydarzenia 1611-Związek Federalny Państw Chrześcijańskich, 1635-Académie française, 1638-"Organizacja Europejska", 1645-II bitwa pod Nördlingen, 1667-1668-Wojna dewolucyjna, Bitwa pod Cassel (1677), 1689-1697-Wojna Francji z Ligą Augsburską, Bitwa pod Fleurus (1690), Bitwa pod Neerwinden (1693), dyplomacja: francuscy ambasadorzy armia: marszałkowie Francji: Kondeusz Wielki, Tureniusz, ekonomia: Liwr społeczeństwo: hugenoci, jansenizm literatura: Molier, Jean Racine, Pierre Corneille, Madame de La Fayette, François de La Rochefoucauld, Nicolas Boileau, jansenizm: Antoni Arnauld, Blaise Pascal-Prowincjałki myśl polityczna: Charles Loyseau, Cardin Le Bret, Jacques-Bénigne Bossuet, Jean Domat, filozofia:Kartezjusz, Pierre Gassendi, Bernard Fontenelle, Pierre Daniel Huet, Charles de Marguetel de Saint-Denis de Saint-Evremond-libertynizm, Jan Meslier, historiografia: Jacques-Bénigne Bossuet architektura: architektura barokowa we Francji muzyka:Jean-Baptiste Lully, Marc-Antoine Charpentier, Jean de Sainte-Colombe, Marin Marais, Charles Mouton, François Couperin nauka: Académie française, Marin Mersenne, Pierre de Fermat, Gilles de Roberval, Gérard Desargues, Claude Mydorge, Pierre Gassendi

Niemcy w XVII wieku modyfikuj	Włochy w XVII wieku modyfikuj
Niemcy w XVII wieku - konglomerat wiekszych i mniejszych księstw. Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego: Elektorzy Rzeszy Księstwa: Hohenzollern-Sigmaringen (księstwo), Hohenzollern-Hechingen (księstwo), Księstwo Jülich-Jülich-Kleve-Berg, Księstwo Kleve, Palatynat, Nassau (księstwo), hrabstwa: Hrabstwo Mark, landgrafstwa: Hesja-Kassel, Hesja-Darmstadt księstwa i dobra duchowne: Arcybiskupstwo Moguncji, Arcybiskupstwo Kolonii, Biskupstwo Münster, polityka: sejm Rzeszy, Tajny radca, wydarzenia: 1618-1648 wojna trzydziestoletnia literatura: Hans Jakob Christoffel von Grimmelshausen, Daniel Casper von Lohenstein, Martin Opitz, Andreas Gryphius, Paul Fleming architektura: architektura barokowa w Niemczech muzyka: Michael Altenburg, Andreas Hammerschmidt, Heinrich Schütz, Johann Pachelbel, Georg Neumark, Johann Jakob Froberger, Johann Ambrosius Bach, nauka: Otto von Guericke	Italia w XVII wieku - wiele księstw i republik. Państwa historyczne w Italii: 1. Republika Genui i jej protektoraty: Torriglia, Seborga i Noli. 2. Księstwo Modeny i Reggio 3. Księstwo Parmy i Piacenzy, 4. Księstwo Monako - Książęta Monako 5. Republika San Marino 6. Królestwo Neapolu 7. Dynastia Sabaudzka (Sabaudia) dyplomacja: włoscy ambasadorzy literatura: myśl polityczna: Giovanni Botero, Tommaso Campanella-Miasto słońca. architektura: architektura barokowa we Włoszech historiografia: Giovanni Botero, Alessandro Guagnini muzyka: Adriano Banchieri, Orazio Benevoli, Arcangelo Corelli

Austria w XVII wieku modyfikuj	Brandenburgia w XVII wieku modyfikuj
władcy Austrii Habsburgowie - Cesarze Rzymscy i Arcyksiążęta Austrii: 1576-1611 Rudolf II Habsburg 1612-1619 Maciej Habsburg 1619-1637 Ferdynand II Habsburg 1637-1657 Ferdynand III Habsburg 1757-1705 Leopold I Habsburg wydarzenia 1608-1609-List majestatyczny, 1618-1648-wojna trzydziestoletnia, 1683-Bitwa pod Wiedniem nauki ekonomiczne: kameralizm: Johann Joachim Becher (1635 - 1682),Philip Wilhelm von Hörnigk (1638 - 1712),Veit Ludwig von Seckendorff (1626 - 1692),Wilhelm von Schröder (1640-1699) architektura: muzyka: Heinrich Schütz	Brandenburgia-Prusy (od 1618 r. z Prus Książęcych i Brandenburgii. władcy Brandenburgii i Prus Książęcych (Hohenzollernowie): 1568-1618 Albrecht Fryderyk Hohenzollern 1618-1619 Jan Zygmunt Hohenzollern 1620-1640 Jerzy Wilhelm Hohenzollern 1640-1688 Fryderyk Wilhelm Hohenzollern (zw. Wielkim Elektorem) 1688-1701 Fryderyk III Hohenzollern wydarzenia: 1657-Traktaty welawsko-bydgoskie

Wenecja w XVII wieku modyfikuj	Państwo Kościelne w XVII wieku modyfikuj
Republika Wenecka doża Wenecji: Marino Grimani 1595-1606 Leonardo Donato 1606-1612 Marcantonio Memmo 1612-1615 Nicolò Donato 1618 Antonio Priuli 1618-1623 Francesco Contarini 1623-1624 Giovanni Cornaro 1624-1630 Nicolò Contarini 1630-1631 Francesco Erizzo 1631-1646 Francesco Molino 1646-1655 Carlo Contarini 1655-1656 Francesco Cornaro 1656 Bertuccio Valiero 1656-1658 Giovanni Pesaro 1658-1659 Domenico Contarini 1659-1674 Nicolò Sagredo 1674-1676 Luigi Contarini 1676-1683 Marcantonio Giustinian 1683-1688 Francesco Morosini 1688-1694 Silvestro Valiero 1694-1700 polityka: terraferma, Prokuracja, miasta podporządkowane; Padwa, Vicenza, Werona, Brescia, Bergamo, Rawenna, Faenza, Cremona, Friuli. muzyka: Claudio Monteverdi	Państwo Kościelne - monarchia absolutna/monarchia elekcyjna/teokracja. papież - głowa katolicyzmu: Konklawe: Konklawe 1605-Leon XI Konklawe 1605-Paweł V, Konklawe 1621-Grzegorz XV, Konklawe 1644-Innocenty X, konklawe 1655-Aleksander VII, konklawe 1667-Klemens IX konklawe 1670-Klemens X konklawe 1676-Innocenty XI konklawe 1689-Aleksander VIII konklawe 1691-Innocenty XII polityka: Dziekan kolegium kardynalskiego, Wicekanclerz Św. Kościoła Rzymskiego, Kuria Rzymska, Kolegium kardynałów, Kamerling, Kamera Apostolska, Dykasteria, Konstytucja apostolska, nuncjusze: Francesco Acquaviva d'Aragona, architektura: architektura barokowa we Włoszech, Gianlorenzo Bernini, Bazylika św. Piotra na Watykanie, muzyka: Akademia Arkadyjska, Arcangelo Corelli nauka: Collegium Germanicum.

Wielkie Księstwo Toskanii modyfikuj	Holandia w XVII wieku modyfikuj
Wielkie Księstwo Toskanii monarchia absolutna wielki książę: Medyceusze: Ferdinando I de' Medici 1587-1609 Cosimo II de' Medici 1609-1621 Ferdinando II de' Medici 1621-1670 Cosimo III de' Medici 1670-1723	Republika Zjednoczonych Prowincji od 1581 stadhouderzy : (Orania-Dynastia Orańska-Nassau-Władcy Holandii): 1585-1625 Maurycy Orański 1625-1647 Fryderyk Henryk Orański 1647-1650 Wilhelm II Orański 1672-1702 Wilhelm III Orański wielki pensjonariusz Holandii: Johan van Oldenbarnevelt 1586-1619 Andries de Witt, 1619-1621 Anthonie Duyck (lub Anthonis Duyck), 1621-1629 Jacob Cats, 1629-1631 Adriaan Pauw, 1631-1636 Jacob Cats, 1636-1651 Adriaan Pauw, 1651-1653 Johan de Witt, 1653-1672 Gaspar Fagel, 1672-1688 Michiel ten Hove, 1688-1689 Anthonie Heinsius, 1689-1720 polityka: Stany Prowincjonalne Holandii, Oranżyści, postacie holenderskiej polityki: ród van Alphen, dyplomacja - holenderscy ambasadorzy wydarzenia: 1632 - Dordrechckie Wyznanie Wiary społeczeństwo: kalwinizm, Historia Amsterdamu gospodarka: Tulipomania, Holenderska Kompania Wschodnioindyjska, Holenderska Kompania Zachodnioindyjska literatura: wydawnictwo Elsevier, Joost van den Vondel myśl polityczna i filozofia: Hugo Grocjusz, Franciscus van der Enden, Pieter van der Hove, Baruch Spinoza, Bernard de Mandeville prasa: Justus van Effen-Hollandsche Spectator-(wyd. 1731-1735) malarstwo: Rembrandt van Rijn, Vermeer, architektura: architektura barokowa w Holandii, Het Loo, Chinoiserie. muzyka: Jan Pieterszoon Sweelick nauka: Antonie van Leeuwenhoek, Bernard de Mandeville, wydawnictwo Elsevier, Pieter van der Aa. kolonie holenderskie: Holenderska kolonizacja Ameryki Północnej, Holenderskie Indie Wschodnie, Gujana Holenderska, Batawia.

Hiszpania w XVII wieku modyfikuj	Portugalia w XVII wieku modyfikuj
Królestwo Kastylii-Hiszpanii władcy Hiszpanii: Filip III Habsburg, Filip IV Habsburg, Karol II Habsburg polityka: validos wielkie postacie hiszpańskiej polityki: Francisco Goméz de Sandoval y Rojas, Rodrigo Calderón, hrabia Oliva, Gaspar de Guzmán, dyplomacja: Hiszpańscy ambasadorzy literatura: Lope de Vega, myśl polityczna: Pedro de Rivandeneira, Baltasar Gracián, Juan Marquez, Francisco de Quevedo, Juan Eusebio Nieremburg, Juan Antonio de Vera y Zuñiga, Christobal Benavente y Benavides, Diego de Saavedra Fajardo, Pablo de Mora y Jaraba, Louis de Flanders, architektura: architektura barokowa w Hiszpanii, Pałac Buen Retiro muzyka: Juan Cabanilles, hiszpańskie imperium kolonialne: Luizjana, Wicekrólestwo Peru, Wicekrólestwo La Platy, Wicekrólestwo La Platy, Wicekrólestwo Nowej Granady, Wicekrólestwo Nowej Hiszpanii, Ameryka Południowa i Środkowa w XVII wieku, Historia Meksyku – Miguel Hidalgo y Costilla, Historia Chile. Wicekrólowie Nowej Hiszpanii:	Królestwo Portugalii od roku 1640 niezależne od Hiszpanii. władcy Portugalii: 1580-1598 Filip II Habsburg Hiszpański (jako Filip I Portugalski) 1598-1621 Filip III Habsburg Hiszpański (jako Filip II Portugalski) 1621-1640 Filip IV Habsburg Hiszpański (jako Filip III Portugalski) 1640-1656 Jan IV Szczęśliwy 1656-1683 Alfons VI 1683-1706 Piotr II polityka: Liga Augsburska, Marianna Wiktoria Burbon, Indie Portugalskie, portugalskie imperium kolonialne, dyplomacja: portugalscy ambasadorzy społeczeństwo: sebastianizm. Portugalskie imperium kolonialne: Historia Brazylii, Angola, Mozambik, Ameryka Południowa i Środkowa w XVII wieku.

Szwecja w XVII wieku modyfikuj	Dania w XVII wieku modyfikuj
Królestwo Szwecji od lat osiemdziesiątych XVII wieku do 1718 roku monarchia absolutna władcy Szwecji: Wazowie: 1599 - 1611 Karol IX Waza (Sudermański) 1611 - 1632 Gustaw II Adolf Waza 1632 - 1654 Krystyna Waza Wittelsbachowie z Palatynatu: 1654 - 1660 Karol X Gustaw Wittelsbach 1660 - 1697 Karol XI Wittelsbach 1697 - 1718 Karol XII Wittelsbach Ståndsriksdagen – parlament stanowy, Riddarhuset – siedziba stanu arystokratycznego. Lantmarskalk: przewodniczący Szwedzkiej Rady królewskiej (kanceli president) : Bengt Gabrielsson Oxenstierna, Szwedzki kanclerz nadworny: polityka: wielkie redukcje dyplomaci: Szwedzcy ambasadorzy: wydarzenia: 1680-Wielkie redukcje wielkie postacie szwedzkiej polityki: Axel Oxenstierna, Daniel Niklas von Höpken architektura: architektura barokowa w Skandynawii, Nicodemus Tessin starszy	Królestwo Danii (od 1667 roku monarchia absolutna). władcy Danii-Oldenburgowie: 1588-1648 Chrystian IV Oldenburg 1648-1670 Fryderyk III Oldenburg 1670-1699 Chrystian V Oldenburg 1699-1730 Fryderyk IV Oldenburg Minister Spraw Zagranicznych Danii - prezes Tyske Kancelli: polityka: amt, Amtmand, podział administracyjny Danii ekonomia: Duńska Kompania Wschodnioindyjska architektura: architektura barokowa w Skandynawii muzyka: Dietrich Buxtehude

Polska w XVII wieku modyfikuj	Rosja w XVII wieku modyfikuj
władcy Polski: 1587-1632 Zygmunt III Waza 1632-1648 Władysław IV Waza 1648-1668 Jan II Kazimierz Waza 1669-1673 Michał Korybut Wiśniowiecki 1673-1697 Jan III Sobieski 1697-1706 August II Mocny (po raz pierwszy) potężne rody: Zamoyscy, Czartoryscy. polityka: marszałek wielki koronny, marszałek wielki litewski, marszałek nadworny koronny, marszałek nadworny litewski, podskarbi wielki koronny, podskarbi wielki litewski, wielkie postacie polskiej polityki: Marysieńska Sobieska społeczeństwo: pijarzy, transport i podróże w I Rzeczypospolitej. armia: literatura: Jan Andrzej Morsztyn historiografia: architektura: architektura barokowa w Polsce, Wilanów-pałac wilanowski muzyka: Grzegorz Gerwazy Gorczycki, Adam Jarzębski, Marcin Mielczewski, Bartłomiej Pękiel nauka - technika: Antoni Tyzenhauz.	władcy Rosji: Borys Godunow (1598-1605) Wielka smuta (1605-1613) Fiodor II Godunow (1605) Dymitr Samozwaniec I (1605-1606) Wasyl IV Szujski (1606-1610) Władysław IV Waza (1610-1613) Romanowowie Michał I Romanow (1613-1645) Aleksy I Romanow (1645-1675) Fiodor III Romanow (1676-1682) Iwan V Romanow (1682-1696) Zofia Romanow (1682-1689) Piotr I Wielki (1689-1725) polityka: samodzierżawie-Czynownicy-Ukazy dyplomacja-rosyjscy ambasadorzy: społeczeństwo: niemiecka Słoboda raskolnicy

Turcja w XVII wieku modyfikuj	Persja w XVII wieku modyfikuj
Imperium osmańskie Wysoka Porta władcy Turcji: 1595 – 1603 Mehmed III 1603 – 1617 Ahmed I 1617 – 1618 Mustafa I 1618 – 1622 Osman II 1622 – 1623 Mustafa I (ponownie) 1623 – 1640 Murad IV 1640 – 1648 Ibrahim Osmanli 1648 – 1687 Mehmed IV 1687 – 1691 Sulejman II 1691 – 1695 Ahmed II 1695 – 1703 Mustafa II Wielki wezyr-Lista tureckich wielkich wezyrów: polityka: janczarzy, Aga (wojsko), Divan, Kapitulacje osmańskie, Millet, Lista chanów krymskich, Fanarioci, Chanat krymski, Orda Nogajska, Wilajet, dyplomacja: Francuscy ambasadorzy w Turcji, Brytyjscy ambasadorzy w Turcji, dragoman społeczeństwo: Raja, Kalfa,	władcy Persji: Safawidzi Abbas I Wielki (1587-1629) Safi I (1629-1642) Abbas II (1642-1666) Safi II (1666-1694) Sultan Husajn (1694-1722)

Ameryka Północna w XVII wieku modyfikuj	Ameryka Południowa i Środkowa w XVII wieku modyfikuj
Imperium Brytyjskie Nowy Amsterdam	hiszpańskie imperium kolonialne: Luizjana, Wicekrólestwo Peru, Wicekrólestwo La Platy, Wicekrólestwo La Platy, Wicekrólestwo Nowej Granady, Wicekrólestwo Nowej Hiszpanii, Ameryka Południowa i Środkowa w XVII wieku, Historia Meksyku-Miguel Hidalgo y Costilla, Historia Chile.

Indie w XVII wieku modyfikuj	Afryka w XVII wieku modyfikuj
	Handel czarnymi niewolnikami

Chiny w XVII wieku modyfikuj	Japonia w XVII wieku modyfikuj
	Cesarze Japonii: Okres Azuchi-Momoyama (1560-1600) Go-Yōzei 1586-1611 Okres Edo (江戸時代 – Edo-jidai; 1603-1868) Go-Mizunoo 1611-1629 Meishō 1629-1643 Go-Kōmyō 1643-1654 Go-Sai 1655-1663 Reigen 1663-1687 (abdykował) Higashiyama 1687-1709 polityka: Królestwo Riukiu, Księstwo Satsuma, Szogunat, Japońskie regalia cesarskie. gospodarka: Koban społeczeństwo: samuraje, Uji – rody arystokratyczne Japonii, Ery japońskie, zabawki Karakuri.

• Zobacz też: Portal:XVI wiek Portal:XVIII wiek