Porto

	Gmina Porto
Herb	Flaga
Powierzchnia	41,66 km²
Położenie	41°9' N; 8°38' W
Liczba ludności (2004)	238 465 (aglomeracja: 1 572 176) mieszk.
Gęstość zaludnienia	5785 mieszk./km²
Liczba sołectw	19
Region	Douro Litoral
Dystrykt	Porto
	http://www.cm-porto.pt/

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Panorama miasta od strony Vila Nova de Gaia, miasta po przeciwnej stronie rzeki Douro. Na pierwszym planie barki, którymi spławiano tradycyjnie wino z plantacji. Po prawej charakterystyczny most Ponte Dom Luís I z 1886 roku, projektu ucznia Gustawa Eiffla. Na wprost historyczna dzielnica Ribeira.

Kamienice w nadrzecznej dzielnicy Ribeira.

Porto (wym. port. /ˈpoɾtu/; znane także jako Oporto, gdzie litera O występuje w roli rodzajnika męskiego^{[potrzebne źródło]}) – miasto w Portugalii, 263 tys. mieszkańców (zespół miejski 2,2 mln), drugie co do wielkości w państwie. Leży u ujścia rzeki Douro (hisz. Duero), nad Oceanem Atlantyckim, w północnej Portugalii, jest głównym miastem regionu Wielkie Porto.

[edytuj] Historia

Najstarsze informacje o mieście pochodzą z V wieku. Od ówczesnej nazwy miasta wywodzi się nazwa całego kraju: po łacinie Portus Cale (czyli "Port Cale") wkrótce przeniosło się na całe wówczas hrabstwo, zaś miasto straciło drugi człon i od tej pory jest to Porto.

Pierwotna osada założona przez Celtów lub Rzymian. W czasach rzymskich ważny port. W 409 zajęte przez Swebów, w 585 podbite przez Wizygotów. W 711 zdobyte przez Maurów. W 868 zdobyte przez pierwszego hrabiego Portugalii Vimara Peres, wasala króla Asturii, Leonu i Kastylii Alfonsa III. W 1387 Jan I, król Portugalii poślubił tutaj Filipę Lancaster i tym samym zawarł sojusz portugalsko-angielski. Dobre stosunki między tymi krajami trwały długie lata: w XVII wieku angielscy kupcy odkryli produkowane w regionie wino. Przypadło im do gustu tak bardzo, że podpisano porozumienie handlowe między oboma państwami (traktat Methuena, 1703 r.), a portugalskie wino trafiło na angielski rynek. Dzięki angielskim kupcom region Porto zaczął szybko się rozwijać, a wkrótce wino stało się sławne na cały świat, nosząc nazwę jego stolicy. Wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii, a w Portugalii metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście, która jest ciągle widoczna.

Porto znane jest ze swych bohaterskich rewolt republikańskich, które były skierowane przeciw mieszkającemu w Lizbonie królowi, Carlosowi I. Szczególnie jest znana ta z 31 stycznia 1891, która została brutalnie stłumiona.

W XIX wieku do miasta trafiła epoka przemysłowa. Wizerunkiem tego okresu jest interesujący, dwupoziomowy most Don Luis I nad Douro, zaprojektowany przez belgijskiego inżyniera Teofila Seyriga, ucznia Gustave'a Eiffla. Zaprojektowany został na cześć Ludwika I. Sam Gustave Eiffel zaprojektował pobliski jednopoziomowy most kolejowy Maria Pia (dziś nieczynny), który służył Seyringowi jako przykład.

[edytuj] Turystyka

Osobny artykuł: Turystyka w Porto.

[edytuj] Komunikacja

W mieście znajduje się port lotniczy Aeroporto Francisco Sá Carneiro oraz stacje kolejowe Estação Ferroviária de Porto-São Bento, Estação de Campanhã, Minho i Norte. Miasto posiada metro o łącznej długości 5 linii (A-niebieska, B-czerwona, C-zielona, D-żółta i E-purpurowa) 68 km i z 68 stacjami. Jest to największe metro w kraju. W Porto powstała pierwsza linia tramwajowa na Półwyspie Iberyjskim, otwarta 12 września 1895. Obecnie większe znaczenia mają autobusy oraz metro.

[edytuj] Sport

Najbardziej znanymi klubami z miasta są FC Porto oraz Boavista FC. Na Estádio do Dragão rozgrywany był m. in. mecz otwarcia ME w 2004 roku, swoje mecze rozgrywa tu także FC Porto, podczas gdy stadionem Boavisty jest Estádio do Bessa.