Powiat łódzki

Powiat łódzki (do 1975)
Województwo	łódzkie (historyczne)
Siedziba władz powiatu	Łódź
Powierzchnia	954 km²
Ludność (1973)  • liczba  • gęstość	115 800 121 osób/km²
gminy miejskie - miejsko-wiejskie - wiejskie -

Powiat łódzki – powiat utworzony przez władze rosyjskie w 1867 i istniejący do roku 1975 na terenie obecnych powiatów: łódzkiego wschodniego, pabianickiego, zgierskiego, łaskiego i piotrkowskiego (woj. łódzkie). Jego ośrodkiem administracyjnym była Łódź, która jednak nie była częścią powiatu, lecz stanowiła niejako osobny powiat, tak zwane miasto wydzielone.

W skład powiatu wchodziły miasta: Aleksandrów Łódzki, Konstantynów Łódzki, Tuszyn i Rzgów (wówczas wieś) oraz gminy Andrespol, Brójce, Czarnocin, Lutomiersk, Wodzierady i Nowosolna (razem z wykluczoną z niej dziś Nowosolną). Powiat wchodził w skład województwa łódzkiego.

Po reformie administracyjnej w 1975 roku terytorium powiatu zostało podzielone przez nowe (dużo mniejsze) województwo łódzkie, piotrkowskie oraz sieradzkie. Powiat ziemski z siedzibą w Łodzi przywrócono w roku 1999 pod nazwą powiat łódzki wschodni, w granicach obejmujących w przybliżeniu wschodnią część dawnego powiatu łódzkiego (gminy Koluszki, Rzgów, Tuszyn, Andrespol, Brójce i Nowosolna). Łódź została miastem na prawach powiatu.