Powiat janowski

	Powiat janowski
Herb powiatu	Flaga powiatu
	; Położenie na mapie województwa
Województwo	lubelskie
Siedziba władz powiatu	Janów Lubelski
Starosta	Zenon Sydor
Powierzchnia	875,34 km²
Ludność (2010); • liczba; • gęstość	; 46 960; 53,65 osób/km²
Urbanizacja	24,67%
Tablica rejestracyjna	LJA
miejsko-wiejskie	1
wiejskie	6
Adres starostwa; powiatowego	ul. J. Zamoyskiego 59; 23-300 Janów Lubelski
	Strona internetowa powiatu

Powiat janowski - powiat w Polsce (województwo lubelskie), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Janów Lubelski.

[edytuj] Podział administracyjny

W skład powiatu wchodzą:

gminy miejsko-wiejskie: Janów Lubelski
gminy wiejskie: Batorz, Chrzanów, Dzwola, Godziszów, Modliborzyce, Potok Wielki
miasta: Janów Lubelski

[edytuj] Historia

Powiat janowski istniał w latach 1866-1945 ^[1], 1956-1975 i od 1999 roku.

[edytuj] 1866-1919

W latach 1810-1866 tereny dzisiejszego powiatu janowskiego leżały na pograniczu powiatów tarnogrodzkiego i kraśnickiego obwodu zamojskiego (w 1866, bez żadnych zmian terytorialnych, dotychczasowe powiaty przemianowano na okręgi, a obwód na powiat). W związku z ustanowieniem Zamościa twierdzą i objęciem administracją czysto wojskową w 1820 urzędy cywilne zaczęto przenosić do mającego centralne położenie Janowa Lubelskiego. ^[2]

Ukaz carski z 19 (31) grudnia 1866 całkowicie zmienił podział administracyjny guberni lubelskiej, a w szczególności utworzył w niej powiat janowski. W jego skład weszło:

6 miast: Annopol, Janów, Kraśnik, Modliborzyce, Urzędów i Zaklików
18 gmin: Brzozówka, Chrzanów, Dzierzkowice, Gościeradów, Janiszów, Modliborzyce, Olbięcin, Ostrów, Potok Wielki, Rachów, Stróża, Studzianki, Świeciechów, Wilkołaz, Zakrzówek, Zdziechowice, Zdziłowice i Zofianka.

W latach 1869-1870 Annopol, Modliborzyce, Urzędów i Zaklików utraciły prawa miejskie. ^[3] Annopol przyłączono do gminy Rachów, Modliborzyce - do gminy Modliborzyce, Urzędów - do gminy Ostrów z jednoczesną zmianą jej nazwy na Urzędów, Zaklików - do gminy Zdziechowice. ^[4] Powiat obejmował powierzchnię 2597 km² i liczył ponad 75.000 mieszkańców.

Po utworzeniu w 1912 guberni chełmskiej do powiatu janowskiego włączono północną część dotychczasowego powiatu biłgorajskiego i zacho0dnie skrawki dotychczasowego powiatu zamojskiego. Okupanci austriaccy przywrócili podział administracyjny z 1912 roku.

[edytuj] 1919-1945

Po odzyskaniu niepodległości w 1919 powierzchnia powiatu janowskiego zmalała do 1783 km². Administracyjnie powiat dzielił się na 2 gminy miejskie i 14 gmin katastralnych:

gminy miejskie: Janów i Kraśnik,
gminy katastralne: Annopol, Brzozówka, Chrzanów, gmina Dzierzkowice, gmina Gościeradów, Kawęczyn, Kosin, Modliborzyce, Potok Wielki, Trzydnik, Urzędów, Wilkołaz, Zaklików i Zakrzówek

17 lutego 1926 roku w powiecie janowskim utworzono wiejską gminę Batorz ^[5]. W 1928 i 1939 roku zmieniono granice miasta Kraśnik ^[6] ^[7].

Na skutek zniszczeń II wojny światowej oraz z powodu aktywnego lokalnego ruchu oporu, Niemcy przenieśli stolicę powiatu do Kraśnika, tworząc w Janowie tzw. Landkomissariat (filię starostwa). 9 sierpnia 1945 roku oficjalnie zniesiono powiat janowski a z jego obszaru utworzono powiat kraśnicki z siedzibą w Kraśniku ^[8].

[edytuj] 1956-1972

1 stycznia 1956, 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin 29 września 1954, w województwie lubelskim ponownie utworzono powiat janowski. W skład odtworzonego powiatu janowskiego weszły 1 miasto i 16 gromad wyłączonych z dwóch ościennych powiatów tegoż województwa: ^[9]

z powiatu kraśnickiego:
- miasto Janów Lubelski
- gromady Biała, Chrzanów, Godziszów, Kawęczyn, Krzemień, Łada, Modliborzyce, Potoczek, Potok Wielki, Stojeszyn, Wierzchowiska, Wolica i Zdziłowice
z powiatu biłgorajskiego:
- gromady Dzwola, Kocudza i Momoty Górne

1 stycznia 1957:

z gromady Błażek powiatu kraśnickiego wyłączono wieś Piłatka i włączono ją do gromady Zdziłowice powiatu janowskiego, ^[10]
z gromady Polichna Dolna powiatu kraśnickiego wyłączono kolonię Stojeszyn i włączono ją do gromady Stojeszyn powiatu janowskiego, ^[11]
miejscowości Łążek Ordynacki, Momoty Jakubowe i Gierłachy wyłączono z gromady Domostawa w powiecie niżańskim województwa rzeszowskiego i włączono do gromady Biała powiatu janowskiego. ^[12]

1 stycznia 1958: ^[13]

z powiatu kraśnickiego do powiatu janowskiego przeniesiono gromadę Potok-Stany,
z gromady Tokary powiatu krasnostawskiego wyłączono wieś i kolonię Otrocz i włączono je do gromady Chrzanów powiatu janowskiego.

[edytuj] 1973-1975

1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla a w ich miejsce reaktywowano gminy ^[14]. Powiat janowski podzielono na 1 miasto i 6 gmin ^[15]:

miasto Janów Lubelski
gminy Chrzanów, Dzwola, Godziszów, Janów Lubelski, Modliborzyce i Potok Wielki

Tego samego dnia z powiatu kraśnickiego do powiatu janowskiego przełączono obszar sołectwa Zarajec ^[16].

[edytuj] 1975-1998

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku całe terytorium zniesionego powiatu janowskiego weszło w skład nowo utworzonego województwa tarnobrzeskiego ^[17].

1 września 1977 roku zniesiono gminę Chrzanów (jej obszar włączono do gminy Dzwola) ^[18], ale już z dniem 1 października 1982 roku gmina Chrzanów została reaktywowana ^[19]. 1 grudnia 1979 roku do Janowa Lubelskiego włączono wieś Biała Poduchowna, osadę Obrówka i część obszaru wsi Ruda z gminy Janów Lubelski ^[20]. 1 stycznia 1984 roku do gminy Janów Lubelski właczono część obszaru wsi Krzemień Drugi (o powierzchni 357 ha) z gminy Dzwola ^[21]. 1 stycznia 1992 roku miasto Janów Lubelski i gminę wiejską Janów Lubelski połączono we wspólną gminę miejsko-wiejską ^[22].

[edytuj] Po 1999 roku

Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku w nowym (większym) województwie lubelskim przywrócono powiat janowski o granicach podobnych do tych z początku 1975 roku; powiat został zwiększony jedynie o gminę Batorz, która do maja 1975 roku była w powiecie kraśnickim a następnie do 1998 roku także w województwie tarnobrzeskim ^[23].

[edytuj] Demografia

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2010^[24]):

	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
	osób	%	osób	%	osób	%
Ogółem	46 960	100	23 646	50,4	23 314	49,6
Miasto	11 904	100	6040	50,7	5864	49,3
Wieś	35 056	100	17 606	50,2	17 450	49,8

Przypisy

↑ Informacje o historii z tego okresu zostały pobrane głównie z Internetowego Serwisu Powiatu Janowskiego
↑ Władysław Ćwik, Jerzy Reder Lubelszczyzna. Dzieje rozwoju terytorialnego, podziałów administracyjnych i ustroju władz, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1977, s.84
↑ Ćwik, Reder Lubelszczyzna..., s.111
↑ Wit Szymanek Z dziejów powiatu janowskiego i kraśnickiego w latach 1474-1975, Stowarzyszenie Dom Europa, b.m.w. 2003, s.20
↑ Dz. U. z 1926 r. Nr 17, poz. 96
↑ Dz. U. z 1928 r. Nr 47, poz. 459
↑ Dz. U. z 1939 r. Nr 23, poz. 147
↑ Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 159
↑ Dz. U. z 1955 r. Nr 45, poz. 296
↑ Dz. U. z 1957 r. Nr 8, poz. 28
↑ Dz. U. z 1957 r. Nr 8, poz. 28
↑ Dz. U. z 1957 r. Nr 8, poz. 29
↑ Dz. U. z 1957 r. Nr 59, poz. 309
↑ Dz. U. z 1972 r. Nr 49, poz. 312
↑ Polska - Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974
↑ Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 324
↑ Dz. U. z 1975 r. Nr 17, poz. 92
↑ Dz. U. z 1977 r. Nr 27, poz. 116
↑ Dz. U. z 1981 r. Nr 26, poz. 139 oraz Dz. U. z 1982 r. Nr 23, poz. 165
↑ Dz. U. z 1979 r. Nr 26, poz. 155
↑ Dz. U. z 1986 r. Nr 70, poz. 314
↑ Dz. U. z 1991 r. Nr 87, poz. 397
↑ Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652
↑ Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2010 r. (pol.). GUS. [dostęp 2012-02-08].

[edytuj] Zobacz też

[0] Informacje o historii z tego okresu zostały pobrane głównie z Internetowego Serwisu Powiatu Janowskiego

[1] Władysław Ćwik, Jerzy Reder Lubelszczyzna. Dzieje rozwoju terytorialnego, podziałów administracyjnych i ustroju władz, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1977, s.84

[2] Ćwik, Reder Lubelszczyzna..., s.111

[3] Wit Szymanek Z dziejów powiatu janowskiego i kraśnickiego w latach 1474-1975, Stowarzyszenie Dom Europa, b.m.w. 2003, s.20

[4] Dz. U. z 1926 r. Nr 17, poz. 96

[5] Dz. U. z 1928 r. Nr 47, poz. 459

[6] Dz. U. z 1939 r. Nr 23, poz. 147

[7] Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 159

[8] Dz. U. z 1955 r. Nr 45, poz. 296

[9] Dz. U. z 1957 r. Nr 8, poz. 28

[10] Dz. U. z 1957 r. Nr 8, poz. 28

[11] Dz. U. z 1957 r. Nr 8, poz. 29

[12] Dz. U. z 1957 r. Nr 59, poz. 309

[13] Dz. U. z 1972 r. Nr 49, poz. 312

[zarys-14] Polska - Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974

[15] Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 324

[16] Dz. U. z 1975 r. Nr 17, poz. 92

[17] Dz. U. z 1977 r. Nr 27, poz. 116

[18] Dz. U. z 1981 r. Nr 26, poz. 139 oraz Dz. U. z 1982 r. Nr 23, poz. 165

[19] Dz. U. z 1979 r. Nr 26, poz. 155

[20] Dz. U. z 1986 r. Nr 70, poz. 314

[21] Dz. U. z 1991 r. Nr 87, poz. 397

[22] Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652

[23] Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2010 r. (pol.). GUS. [dostęp 2012-02-08].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

Powiat janowski

Spis treści

[edytuj] Podział administracyjny

[edytuj] Historia

[edytuj] 1866-1919

[edytuj] 1919-1945

[edytuj] 1956-1972

[edytuj] 1973-1975

[edytuj] 1975-1998

[edytuj] Po 1999 roku

[edytuj] Demografia

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Narzędzia

Drukuj lub eksportuj

W innych językach