Powiat wałbrzyski

Powiat wałbrzyski
Herb powiatu Flaga powiatu
Położenie na mapie województwa
Województwo	dolnośląskie
Siedziba władz powiatu	Wałbrzych
Starosta	Robert Ławski
Powierzchnia	514,18 km²
Ludność (30.06.2010)  • liczba  • gęstość	178 836 351,72 osób/km²
Urbanizacja	89,31%
Tablica rejestracyjna	DB i DBA
gminy miejskie 4 miejsko-wiejskie 2 wiejskie 3
Adres starostwa powiatowego	Al. Wyzwolenia 24 58-300 Wałbrzych
Strona internetowa powiatu

Powiat wałbrzyski – powiat w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim, utworzony w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Wałbrzych. Powiat wałbrzyski jest powiatem ziemskim o najwyższym stopniu urbanizacji w Polsce (89,31%). Jest także piątym co do liczby mieszkańców powiatem ziemskim w Polsce, a drugim wśród powiatów obejmujących swym obszarem także siedzibę powiatu (po powiecie wołomińskim).

W skład powiatu wchodzą:

• gminy miejskie: Boguszów-Gorce, Jedlina-Zdrój, Szczawno-Zdrój, Wałbrzych
• gminy miejsko-wiejskie: Głuszyca, Mieroszów
• gminy wiejskie: Czarny Bór, Stare Bogaczowice, Walim
• miasta: Boguszów-Gorce, Jedlina-Zdrój, Szczawno-Zdrój, Wałbrzych, Głuszyca, Mieroszów

Położenie

Graniczy z powiatami:

• od północnego wschodu z świdnickim
• od wschodu z dzierżoniowskim
• od północnego zachodu z jaworskim
• od zachodu z kamiennogórskim
• od południowego wschodu z kłodzkim
• od południa z Czechami.

Historia

W 2002 r. do powiatu wałbrzyskiego włączono Wałbrzych, będący do tej pory miastem na prawach powiatu.

Podział administracyjny

Gmina	Typ	Powierzchnia (km²)	Ludność (2006)	Siedziba
Wałbrzych	miejska	84.7	125,773
Boguszów-Gorce	miejska	27.0	16,687
Gmina Głuszyca	miejsko-wiejska	61.9	9,318	Głuszyca
Gmina Mieroszów	miejsko-wiejska	76.2	7,560	Mieroszów
Gmina Walim	wiejska	78.8	5,698	Walim
Szczawno-Zdrój	miejska	14.7	5,506
Jedlina-Zdrój	miejska	17.5	5,116
Gmina Czarny Bór	wiejska	66.3	4,828	Czarny Bór
Gmina Stare Bogaczowice	wiejska	86.9	4,108	Stare Bogaczowice

Demografia

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
	osób	%	osób	%	osób	%
Ogółem	186 104	100	97 840	52,6	88 264	47,4
Miasto	166 154	100	87 648	52,8	78 506	47,2
Wieś	19 950	100	10 192	51,1	9758	48,9

Zabytki i atrakcje turystyczne

Wałbrzych

Kościoły

• kościół ewangelicki – Plac Kościelny
• kościół par. pw. MB Bolesnej
• kościół par. pw. Aniołów Stróżów
• kościół par. pw. Zmartwychwstania P.
• kościół par. pw. św. Józefa – ul. św. Józefa 1
• kościół par. pw. św. Jerzego
• kościół par. pw. Serca Pana Jezusa
• kościół par. pw. św. Anny
• kościoł par. pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny
• kościół par. pw. św. Franciszka z Asyżu
• kościół polskokatolicki pw. Zesłania Ducha Świętego (parafialny) - ul. Młynarska 25
• kościół Adwentystów Dnia Siódmego

Inne zabytki

• Zamek Książ i zabudowania w kompleksie (stadnina koni, budynki mieszkalne, **zabudowania gospodarcze, park, bramy wjazdowe w parku),
• Zamek Stary Książ,
• Palmiarnia,
• Zamek Nowy Dwór,
• Ratusz – pl. Magistracki,
• Pałac Czettryców – ul. Zamkowa 4 wraz z parkiem i zabudową (2 wille),
• Budynek – Dworzec Wałbrzych Miasto,
• Dom Pod kotwicą – Rynek 23,
• Dom Pod 3 Różami – Rynek 22,
• Pałac Albertich – 1 Maja 9 (obecna siedziba Muzeum w Wałbrzychu),
• Obiekt Lisia Sztolnia wchodzący w skład Muzeum Przemysłu i Techniki w Wałbrzychu,
• Zabudowania pokopalniane na obszarze byłych kopalni węgla kamiennego na obszarze całego miasta wraz z kompleksem zabudowań pokopalnianych – ul. Wysockiego (obecnie Muzeum Przemysłu i Techniki).
• Budynek Sądu Rejonowego – ul. Słowackiego,
• Budynek Poczty Polskiej – ul. Słowackiego,

Układy urbanistyczne

• Stare Miasto
• Biały Kamień
• Nowe Miasto
• Szczawienko
• Sobięcin
• Stary Zdrój
• Piaskowa Góra;
• Podzamcze;
• Poniatów;
• Osiedle Trzech Róż (Wałbrzych);
• Stary Glinik (Wałbrzych);
• Nowy Glinik (Wałbrzych);
• Konradów (Wałbrzych);
• Kozice (Wałbrzych).

Boguszów-Gorce

Zabytki wpisane do Rejestru Zabytków:

• kościół paraf. pw. Świętej Trójcy
• kościół polskokatolicki pw. św. Pawła Apostoła (parafialny), ul. Adama Mickiewicza 2
• kościół ewangelicki ul. Kasprzaka 13
• dom kantora kościół ewangelicki, ul. K. Marksa 2
• dom Diakonistek, ul. Kasprzaka 7
• ratusz, Pl. Odrodzenia 1
• dom cechu gwarków, ul. Fornalskiej 31
• dom mieszkalny, ul. Fornalskiej 9
• dom mieszkalny, ul. Fornalskiej 37
• zabudowa powierzchni szybu Witold (3 obiekty – nadszybie, maszynownia, hala kompresorów (Gorce)
• wieża nadszybowa szybu Józef, Kuźnice

• kaplica na cmentarzu komunalnym, ul. 1 Maja
• klasztor Sióstr Elżbietanek, ul. Wł. Jagiełły 4
• stajnie z częścią mieszkalną, ul. Kolejowa 33
• Siedziba Bractwa Strzeleckiego, ob. bud. produkcyjny ZPO Rafio, ul. 1 Maja 55
• hotel z salą koncertową, ob. bud. biurowo-prod. ZPO Rafio, ul. Kolejowa 13
• dworzec PKP, ul. Dworcowa 6
• kościół poewangelicki, ob. polskokatolicki (filialny), ul. Kościuszki (Gorce)
• dworzec PKP (Gorce)
• budynek łaźni szybu Witold (Gorce)
• hala kompresorów szybu Witold (Gorce)
• hala maszyny wyciągowej szybu Witold (Gorce)
• kościół paraf. pw. Niepokalanego Pocz. NMP (Kuźnice)
• plebania, ul. Żeromskiego 23 (Kuźnice)
• kaplica mszalna pw. NSPJ i dom mieszkalny, ul. Górnicza 31 (Kuźnice)
• willa Treutla, ob. Nadleśnictwo Wałbrzych, ul. Miła 2 (Kuźnice)
• kościół pomocniczy pw. Św. Barbary (Stary Lesieniec),

Gmina Czarny Bór

Zabytki wpisane do Rejestru Zabytków:

• zamek-ruina
• pałac, ob.szpital
• oficyna 1 w zespole pałacowym
• oficyna 2 w zespole pałacowym
• spichlerz ul. Parkowa 6
• park
• kościół fil. pw. św. Jadwigi
• zamek Wojaczów – ruina
• kościół fil. pw. M.B. Częstochowskiej
• dwór, nr 67
• park dworski
• kościół paraf. pw. Zwiastowania NMP

Głuszyca

Zabytki wpisane do Rejestru Zabytków:

• kościół paraf. pw. Królowej Korony Pol
• kościół pomoc. pw. Wniebowzięcia NMP
• pałac, ul. Grunwaldzka 41
• gospoda" Pod Jeleniem " ul. Grunwaldzka 44
• willa, ul. Grunwaldzka 21
• kościół fil. pw. Narodzenia NMP
• zamek Rogowiec-ruina
• dom mieszkalny, ul. Spółdzielców 2 (d. nr 66)
• zamek Radosna-ruina
• dom mieszkalny (ryglowy), ul. Turystyczna 13
• kościół fil. pw. MB Śnieżnej
• dom mieszkalny, ul. Świerkowa 10

Inne zabytki:

• plebania, ul. Kłodzka 56
• willa, ul. Grunwaldzka 15
• willa, ul. Grunwaldzka 36
• willa, ul. Parkowa 7
• willa fabrykanta, ul. Parkowa 9
• willa fabrykancka, ul. Włókniarzy
• dworzec PKP
• wiata peronowa w zespole dworca
• wiadukt kolejowy, przed dworcem kolejowym
• most kolejowy, ul. Kłodzka
• bud. Browaru, ul. Kłodzka 17
• bud. warowni w zespole browaru, ul. Kłodzka 17
• dwór, ul. Wiejska 29
• remiza strażacka, ul. Świerkowa 41

Jedlina-Zdrój

Zabytki wpisane do Rejestru:

• pałac, 2 oficyny, park, ul. Zamkowa
• pałac ul. Noworudzka 15
• poczta, ul. Warszawska 6
• Dom Zdrojowy, pl. Zdrojowy 1
• zespół zieleni uzdrowiskowej
• dom mieszkalny, ul. Chojnowska 12
• willa ul. Cmentarna 1
• dom mieszkalny, ul. Jasna 4
• dom mieszkalny, ul. Jasna 8
• willa ul. Piastowska 7
• dom mieszkalny, ul. Piękna 7
• dom mieszkalny, ul. Wałbrzyska 1
• dom mieszkalny, ul. Warszawska 2
• dom mieszkalny, pl. Zdrojowy 8
• dworzec kolejowy ul. Dworcowa (Jedlinka Dolna)
• dworzec kolejowy (Kamieńsk)

Gmina Mieroszów

• kościół paraf. pw. św. Michała Archanioła
• plebania, ul. Kościelna 10
• d.szkoła katolicka, ob. dom katechetyczny, ul. Kościelna 9
• d.szkoła ewangelicka, ob. dom mieszkalny, ul. Kościelna 6
• Dom Pastora, ob. dom mieszkalny, ul. Kościelna 8
• dwór Bractwa Strzeleckiego, ob. dom mieszkalny, ul. Strzelców 1
• dom handlowy Firmy Schmidts Wittwe & Sochne, ob. ratusz, pl. Niepodległości 1
• d. sąd. ob. szkoła, ul. Żeromskiego 30
• poczta, ul. Dąbrowszczaków 9
• dom mieszkalny, pl. Niepodległości 3/4
• dom mieszkalny, pl. Niepodległości 5
• fasada domu, pl. Niepodległości 6
• dom mieszkalny, pl. Niepodległości 7
• dom mieszkalny, pl. Niepodległości 17
• dom mieszkalny, pl. Niepodległości 27
• d. tkalnia Helda, bud. adm., ob. żłobek, ul. Wolności 27
• kuźnia z wyposażeniem nr 28
• kościół fil. pw. św. Jadwigi
• cerkiew prawosławna pw. św. Michała Archanioła (parafialna), Sokołowsko
• Sanatorium "Grunwald", ul. Słoneczna 4
• założenie parkowe
• kościół fil. pw. Wniebowzięcia NMP
• kościół poewangelicki
• karczma ob. dom mieszkalny nr 110
• stodoła nr 16

Gmina Stare Bogaczowice

• zamek Cisy - ruina
• kościół par. pw. św. Rodziny
• wiatrak holenderski
• kościół fil. pw. M.B. Częstochowskiej
• kościół fil. pw. M.B
• kaplica św. Anny
• kościół powangelicki
• klasztor pocysterski
• kościół par. pw. Józefa Obl.
• cmentarz p.kościele par.
• dzwonnica cmentarna
• pałac
• kościół fil. pw. MB Bolesnej
• park

Szczawno-Zdrój

• zespół zabudowań zdrojowych:

1. Pawilon handlowy,
2. Teatr
3. Klub Kuracjusza,
4. Pijalnia.
5. Hala spacerowa,
6. Muszla koncertowa,
7. Altana nad źródłem

• zespół szybu Tytus
• wieża widokowa wzgórza Giedymina
• Park Zdrojowy im. H. Wieniawskiego
• Park Szwedzki
• pawilon usługowo-handlowy – ul. Kościuszki 50
• willa – ul. Kolejowa 8

Gmina Walim

• kościół par. pw. Jakuba Apostoła
• kościół fil. pw. MB Bolesnej
• dzwonnica cmentarna
• kościół fil. pw. św. Anny
• kościół fil. pw. św. Rodziny
• kościół fil. pw. św. Joachima i Anny
• kościół poewangelicki obecnie filia Maksymiliana Kolbe (Rzeczka)
• kościół par. pw. Serca Jezusa
• kościół pw. św. Barbary
• kaplica Seylerów (przy kościele)
• kaplica Klingerba ul. 3 Maja
• kościół fil. pw. Maksymiliana Kolbe
• zamek Grodno
• kościół fil. pw. św. Krzyża
• dwór ul. Główna 13
• dworzec kolejowy
• zapora wodna na jez. Bystrzyckim
• park przy sanatorium "Poranek"

Wydarzenia kulturalne i sportowe

• Majówka