Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyPowstanie kamizardów (franc. la Guerre des camisards) – nazwa nadana powstaniu francuskich wyznawców kalwinizmu z górskiego masywu Sewennów (Cévennes) i wschodniej Langwedocji, którzy w latach 1702-1709 prowadzili powstańczą wojnę partyzancką przeciwko katolickim wojskom króla Francji.
Walki przeciwko kamizardom są przykładem "totalnej wojny" na wyniszczenie (celowe niszczenie domów i upraw, wysiedlenia, masowe zabijanie ludności cywilnej). Represje przeciwko kalwinistom w rejonie powstania trwały aż do 1787 roku (edykt o tolerancji).
Nazwa "kamizard" (franc. camisard), nadana przez katolików, pochodzi prawdopodobnie od słowa camise ("długa koszula"), którą nosili powstańcy lub od słowa camisade (nocny atak). Kamizardzi nazywali siebie "dziećmi bożymi" (enfants de Dieu).
Spis treści |
Do wybuchu powstania doprowadziło proroctwo Abrahama Mazela, które obiecało zwycięstwo "prawdziwej wierze" protestanckiej. Prorokami byli też najważniejsi przywódcy powstania: Esprit Séguier, Rolland, Elie Marion i Jean Cavalier. Powstańcy czuli się "natchnieni przez Ducha Świętego" i walczyli z szaloną odwagą. Idąc do boju śpiewali psalmy; powstanie od początku miało charakter "wojny świętej". Kamizardzi nie bali się śmierci, wierząc, że to męczeństwo i czeka na nich "nagroda w niebie". Ich ogólna liczba nigdy nie przekroczyła 2000; byli uzbrojeni w kosy, widły, szable i strzelby, działali w niewielkich rozproszonych grupach (20 do 50 osób), atakowali znienacka i równie szybko znikali. Każda z grup była niezależna, ale mogła się w razie potrzeby łączyć z innymi grupami pod wspólnym dowództwem. Kamizardzi doskonale znali teren, wykorzystywali niedostępne wąwozy i jaskinie na kryjówki i magazyny. Sprzyjało im ukształtowanie terenu masywu Sewennów, który do dziś pozostał dziki i niedostępny. Sprzyjała im także większość miejscowej ludności. Te okoliczności sprawiły, że doskonale uzbrojone i wyszkolone wojsko królewskie (liczące 25.000 żołnierzy) wielokrotnie ponosiło klęski i duże straty w walce z nielicznymi i źle uzbrojonymi kamizardami.
Za początek wybuchu powstania uznaje się 24 lipca 1702 roku, kiedy uzbrojeni powstańcy napadli na Pont-de-Montvert, gdzie zabili znienawidzonego opata du Chaila (Chaylas), inicjatora najgorszych represji, o którym mówiono, że torturował dzieci protestantów, żeby "wyrzekły się herezji". Zabójstwo opata spowodowało masowe represje (w tym egzekucję przywódcy Esprit Séguier’a). W odwecie kamizardzi zabijają katolickiego arystokratę.
Od końca 1702 roku kamizardzi odnoszą pierwsze zwycięstwa: 27 grudnia zdobywają Sauve, 12 stycznia 1703 roku zwycięstwo w Mas de Gaffarel, 6 lutego zajmują Monteils. Obie strony dopuszczają się coraz większych okrucieństw: 21 lutego 1703 kamizardzi masakrują katolików we Fraissinet-de-Fourques i podpalają kościoły. W marcu tego roku wojska królewskie wysiedlają protestantów z Mialet i Saumane. 1 kwietnia 1703 masakrują protestantów w Nîmes.
We wrześniu 1703 roku powstaje plan wysiedlenia całej ludności masywu Sewennów. W odwecie kamizardzi masakrują katolików w Saturargues i Saint-Sériès.
Od 30 września do 14 grudnia 1703 roku wojska królewskie metodycznie niszczą budynki, uprawy i wysiedlają ludność (tzw. "palenie Sewennów"). Zniszczono celowo 466 osad; w czasie deportacji zabito tysiące protestantów. Odbywały się masowe "pokazowe egzekucje" kamizardów (łamanie kołem i wieszanie na szubienicach).
W lutym 1704 roku zbrojne powstania protestantów w Vivarais i Camargue zostają krwawo stłumione. W pacyfikacjach wyróżniają się okrucieństwem katolickie oddziały "kadetów Krzyża".
14 marca 1704 roku ma miejsce największe zwycięstwo kamizardów nad elitarnymi oddziałami wojska królewskiego w Martignargues.
W kwietniu tego roku kamizardzi zostają pokonani w Nages i w maju zaczynają rokowania pokojowe (większość kamizardów sprzeciwia się jednak poddaniu). Na początku października 1704 roku po serii klęsk, najważniejsi przywódcy kamizardów poddają się marszałkowi Claude de Villars. W styczniu 1705 roku kamizardzi rezygnują z otwartej walki i ograniczają się do sporadycznych napadów i dywersji.
25 lipca 1705 roku "prorok" Abraham Mazel z 16 innymi więźniami ucieka z więzienia i przedostaje się do Szwajcarii.
Chociaż bezpośrednie walki trwały tylko 3 lata, to represje przeciwko kalwinistom, zamieszkującym w rejonie powstania trwały aż do 1787 roku, kiedy król podpisał edykt o tolerancji, gwarantujący wolność wyznania. Dopiero rewolucja francuska przyniosła równouprawnienie wszystkich wyznań religijnych we Francji.
Spustoszony walkami i deportacjami rejon powstania zamienił się w wyludnioną pustynię. Do dziś masyw Sewennów jest najmniej zaludnionym obszarem we Francji (podobnie jak w Polsce Bieszczady po akcji "Wisła"). Bezsensowne okrucieństwo i terror, rozpętane przez wojska królewskie, wzbudziły niezadowolenie w społeczeństwie francuskim, które przerodziło się w bunt przeciwko królowi na skutek kryzysu ekonomicznego (spowodowanego m.in. masową emigracją protestantów z Francji). W ten sposób powstanie kamizardów stało się jedną z przyczyn wybuchu rewolucji francuskiej.
Muzeum powstania kamizardów znajduje się we Francji w Mas Soubeyran w domu rodzinnym jednego z przywódców powstania- Rollanda.
