Praca dyplomowa – pisemna praca, której napisanie i obronienie jest konieczne do zdobycia przez ucznia, studenta, słuchacza lub doktoranta dyplomu ukończenia szkoły bądź uczelni, a zarazem tytułu zawodowego lub stopnia naukowego. Po wprowadzeniu systemu bolońskiego w szkolnictwie wyższym w Polsce, powrócono na szerszą skalę do tytułów licencjatu i inżyniera.
Rodzaje prac dyplomowych, podział ze względu na rodzaj szkoły bądź uczelni:
Praca dyplomowa przyjmuje postać dzieła liczącego od kilkudziesięciu do kilkuset stron, podzielonego na rozdziały i podrozdziały. Może ona mieć charakter czysto teoretyczny lub może zawierać opis wykonanych badań eksperymentalnych i obserwacji z natury. W każdym przypadku musi zawierać część, w której autor samodzielnie interpretuje i wyciąga wnioski z przeprowadzonych przez siebie badań. Prace dyplomowe pisane są pod kontrolą i z pomocą promotora (na niektórych uczelniach, np. na UJ, formalnie nazywanego "opiekunem pracy magisterskiej").
Obrona pracy dyplomowej poprzedzona jest zazwyczaj wystawieniem jej recenzji przez recenzenta. Sama obrona pracy to zazwyczaj egzamin ustny zakresem obejmujący materiał zawarty w pracy, lub poznany podczas nauki (zobacz też: rigorosum).