Prawosławna metropolia kijowska - prowincja administracyjna Kościoła prawosławnego z siedzibą w Kijowie. Metropolia została założona między 976 a 998 rokiem. Jej metropolici uznawali zwierzchność patriarchy konstantynopolitańskiego. Organizacja wewnętrzna była wzorowana na kościele w Cesarstwie Bizantyjskim.
Metropolia kijowska zajmowała sześćdziesiąte miejsce w hierarchii eparchii Patriarchatu Konstantynopolitańskiego. Pierwszym znanym z imienia jej ordynariuszem był metropolita Teofilakt. Jeszcze za panowania Włodzimierza Wielkiego w ramach metropolii powstała sufragania w Białogrodzie[1]. Z kolei w okresie panowania Jarosława Mądrego powstało podlegające metropolii biskupstwo juriewskie[1]. W 989 powstała eparchia nowogrodzka, przed 1063 - czernihowska (po 1246 przemianowana na briańską i tamże przeniesiona), na pocz. XI w. - perejasławska[1]. Dwie ostatnie z wymienionych struktur posiadały przez pewien czas statut metropolii, jednak zostały ostatecznie zlikwidowane (odpowiednio w 1088 i 1100[2].
W wyniku rozpadu Rusi Kijowskiej i jej podboju przez Polskę, Litwę i Moskwę, w XIV wieku metropolia kijowska rozpadła się na trzy ośrodki: kijowski (faktycznie włodzimierski), halicki i litewski.
W XVI wieku metropolia kijowska składała się z dziewięciu diecezji. Na skutek wojen z Moskwą, w 1514 roku, została utracona eparchia smoleńska, w 1563 roku - połocka. W 1578 roku Stefan Batory przywrócił diecezje połocką. Przed unią brzeską metropolia kijowsko-halicka była podzielona na osiem eparchii: kijowską, włodzimiersko-brzeską, łucko-ostrogską, połocko-witebską, przemysko-samborską, halicko-lwowsko-kamieniecką[3]. Od 1508 roku metropolici kijowscy tytułowali się metropolitami Kijowa, halicza i całej Rusi[4]. Mimo że stolicą metropolii był Kijów, metropolita przeważnie tam nie przebywał. Rezydował w Nowogródku, Wilnie lub w swojej poprzedniej diecezji, jeżeli był biskupem przed nominacją[3].
W myśl postanowień unii brzeskiej od 15 grudnia 1596 roku legalnie istniała w Kijowie tylko metropolia unicka. W październiku 1620 roku zaczęła nieoficjalnie funkcjonować prawosławna metropolia, prawnie zatwierdzona dopiero 14 marca 1633 roku przez sejm elekcyjny w 1632 roku i nowo wybranego króla Władysława IV.
[edytuj] Metropolici kijowscy[5]
[edytuj] Podporządkowani Patriarchatowi Konstantynopolitańskiemu
- Teofilakt 988-1018
- Michał 988-992 (?)
- Leoncjusz, lata 90. X wieku, postać kwestionowana[6]
- Jan 1018-1035
- Teopempt 1035-1051
- Hilarion ok. 1051-ok. 1054
- Efrem ok. 1054-1061
- Jerzy 1062-1076
- Jan II 1077-1089
- Jan III 1090-1091
- Efrem II 1091-1093
- Mikołaj 1093-1104
- Nikifor 1104-1122
- Nikita 1122-1126
- Michał II 1128-1147
- Klemens 1147-1156
- Konstanty I 1156-1159
- Teodor 1160-1163
- Jan IV 1163-1170
- Konstanty I 1167-1170
- Michał III, 1171-1173
- Jan V 1174-1179
- Konstanty III 1179-1183
- Nikifor II 1183-1201
- Mateusz 1201-1220
- Cyryl 1224-1233
- Józef 1236-1242
- Piotr I 1243-1247
- Cyryl II 1247-1281
- Maksym 1283-1305
- Piotr II 1305-1326, w 1325 przenosi siedzibę metropolii do Moskwy
- Teognost 1328-1353
- Aleksy 1354-1377
- Cyprian 1377-1406, przyjął tytuł metropolity Moskwy
- Focjusz 1408-1415
- Grzegorz 1415-1419
- Focjusz, ponownie, 1419-1431
- Gerazym 1433-1435
- Izydor, 1437-1447, uwięziony w Moskwie po podpisaniu aktu unii florenckiej
- Jonasz, 1448-1458, nieuznany w Wielkim Księstwie Litewskim
- Grzegorz II, 1458 -1473,
- Misael 1475-1480
- Symeon 1480-1488
- Jonasz II 1489-1494
- Makary 1495-1497
- Józef II 1499-1501
- Jonasz III 1502-1507
- Józef III 1507-1521
- Józef IV 1568-1577
- Makary II 1534-1556
- Sylwester I 1556-1567
- Jonasz IV 1568-1577
- Eliasz 1577-1579
- Onezyfor 1579-1588
- Michał Rahoza (Rahoża), sygnował przyjęcie prawosławnego Kościoła ruskiego do Kościoła rzymskiego (unia brzeska) - zwierzchnicy Kościoła greckokatolickiego (Ukraińskiej Cerkwi greckokatolickiej) 1588-1596
- 1596-1620 brak prawosławnego metropolity kijowskiego, istnieje jedynie hierarchia unicka
- Hiob (Borecki) 1620-1631 (wyświęcony wbrew postanowieniom unii brzeskiej przez Teofanesa III)
- Izajasz (Kopiński) 1631-1632 (wybrany bez zgody króla)
- Piotr Mohyła 1632-1647
- Sylwester Kossow 1647-1657
|
[edytuj] Rezydujący w Czehryniu, nieuznani przez lewobrzeżną starszyznę kozacką
[edytuj] Piastujący urząd metropolity w Kijowie i na lewobrzeżnej Ukrainie
- Łazarz Baranowicz 1659-1661 i 1670-1685, arcybiskup czernihowski
- Metody Fyłymowicz 1661-1668
- Gedeon Światopełk-Czetwertyński 1686-?
- Warłaam Jasiński 1690-1707
- Joasaf Krokowski 1708-1718
[edytuj] Współcześni metropolici kijowscy
|
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 A. Mironowicz, Metropolia kijowska w strukturze patriarchatu konstantynopolitańskiego (988-1685) [w:] red. A. Mironowicz, U. Pawluczuk, P. Chomik, Autokefalie Kościoła prawosławnego w Polsce, Uniwersytet w Białymstoku, Białystok 2006, ISBN 978-83-7431-062-8, ss.24-25
- ↑ A. Mironowicz, Metropolia..., s.26
- ↑ 3,0 3,1 T. Śliwa, Kościół wschodni w Monarchii Jagiellonów w latach 1506-1596, w: Historia Kościoła w Polsce, T. 1, Do roku 1764, Cz. 2, Od roku 1506, red. B. Kumor, Z. Obertyński, Poznań-Warszawa 1974, s. 89.
- ↑ T. Śliwa, Kościół wschodni w Monarchii Jagiellonów w latach 1506-1596, w: Historia Kościoła w Polsce, T. 1, Do roku 1764, Cz. 2, Od roku 1506, red. B. Kumor, Z. Obertyński, Poznań-Warszawa 1974, s. 90.
- ↑ Lista została opracowana na podst.: A. Mironowicz, Kościół prawosławny w państwie Piastów i Jagiellonów, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2003
- ↑ A. Mironowicz, Metropolia kijowska w strukturze patriarchatu konstantynopolitańskiego (988-1685) [w:] red. A. Mironowicz, U. Pawluczuk, P. Chomik, Autokefalie Kościoła prawosławnego w Polsce, Uniwersytet w Białymstoku, Białystok 2006, ISBN 978-83-7431-062-8, s. 24
[edytuj] Bibliografia
- Jakowenko N., Historia Ukrainy, 2000.
- Historia Kościoła w Polsce, T. 1, do roku 1764, Cz. 2, Od roku 1506, red. B. Kumor, Z. Obertyński, Poznań-Warszawa 1974.
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
