W Polsce oficjalnym tytułem premiera (szefa rządu) od 1921 roku (tj. od wejścia w życie Konstytucji marcowej) jest Prezes Rady Ministrów. W latach 1917-1921 szefa rządu oficjalnie określano jako Prezydenta Ministrów.
Zgodnie z obowiązującą Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku Prezesem Rady Ministrów jest osoba powołana przez Prezydenta Rzeczypospolitej w trybie art. 154 ust. 1 zd. 2, art. 154 ust. 3 zd. 2 lub art. 155 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483), która sprawuje obowiązki do czasu powołania nowego Prezesa Rady Ministrów w przepisanym trybie.
[edytuj] Lista polskich premierów na przestrzeni lat
| L.p. |
Obraz |
Imię i nazwisko, funkcja |
Objął urząd |
Złożył urząd |
Okres urzędowania |
| 1. |
 |
Stefan Bobrowski,
przewodniczący Komisji Wykonawczej (Tymczasowego) Rządu Narodowego |
21 stycznia 1863 |
17 lutego 1863 |
27 dni |
| – |
 |
Ludwik Mierosławski,
dyktator |
17 lutego 1863 |
11 marca 1863 |
22 dni |
| – |
 |
Marian Langiewicz,
dyktator |
11 marca 1863 |
18 marca 1863 |
7 dni |
| 2. |
|
Stefan Bobrowski,
przewodniczący Tymczasowego Rządu Narodowego |
21 marca 1863 |
12 kwietnia 1863 |
22 dni |
| 3. |
 |
Agaton Giller,
przewodniczący Tymczasowego Rządu Narodowego (od 10 maja 1863 przewodniczący Rządu Narodowego) |
12 kwietnia 1863 |
23 maja 1863 |
41 dni |
| 4. |
 |
Franciszek Dobrowolski,
przewodniczący Rządu Narodowego |
23 maja 1863 |
9 czerwca 1863 |
17 dni |
| 5. |
|
Piotr Kobylański,
przewodniczący Rządu Narodowego |
9 czerwca 1863 |
10 czerwca 1863 |
1 dzień |
| 6. |
 |
Karol Majewski,
przewodniczący Rządu Narodowego |
14 czerwca 1863 |
17 września 1863 |
95 dni |
| 7. |
|
Franciszek Dobrowolski,
przewodniczący Rządu Narodowego |
17 września 1863 |
17 października 1863 |
30 dni |
| 8. |
 |
Romuald Traugutt,
dyktator Rządu Narodowego |
17 października 1863 |
10 kwietnia 1864 |
176 dni |
| 9. |
 |
Aleksander Waszkowski,
Naczelnik Miasta Warszawy |
12 kwietnia 1864 |
19 grudnia 1864 |
251 dni |
| 10. |
|
Bronisław Brzeziński,
przewodniczący Rządu Narodowego |
20 kwietnia 1864 |
październik 1864 |
bd. |
Od 5 lipca 1945 rządy te nie miały uznania międzynarodowego.
W III Rzeczypospolitej obowiązywały trzy akty rangi konstytucyjnej regulujące procedurę wyłaniania nowego rządu:
- od 7 kwietnia 1989 do 7 grudnia 1992 Konstytucja PRL z 1952 (od 31 grudnia 1989 jako Konstytucja RP) w wersji po noweli kwietniowej, wedle której proces powołania nowego rządu oparty był na stosownych uchwałach Sejmu (podejmowanych samoistnie bądź na wniosek Prezydenta RP) w sprawie odwołania urzędującego Prezesa Rady Ministrów z jednoczesnym powołaniem nowego Prezesa Rady Ministrów z misją składania wniosków co do składu Rady Ministrów. Do wyłącznej kompetencji Sejmu należało dymisjonowanie urzędującego rządu i jednoczesne powierzanie mu dalszego sprawowania obowiązków do czasu wyłonienia nowego składu Rady Ministrów. Misja kompletowania składu nowego rządu przez premiera kończyła się z chwilą podjęcia przez Sejm uchwały wyrażającej nowemu gabinetowi wotum zaufania w składzie przedstawionym przez premiera. Uchwały te publikowane w Monitorze Polskim wchodziły w życie z chwilą ich podjęcia. Poszczególni ministrowie byli odwoływani uchwałami Sejmu.
- Nowo powołany Prezes Rady Ministrów do czasu skompletowania własnego składu Rady Ministrów stał na czele dotychczasowej Rady Ministrów.
- od 17 października 1997 Konstytucja RP reguluje proces powołania rządu w tzw. systemie trzech kroków oraz konstruktywnym wotum nieufności. Do powołania nowej Rady Ministrów niezbędne jest postanowienie Prezydenta RP. Wotum zaufania udzielane jest przez Sejm i jest warunkiem niezbędnym do dalszego sprawowania władzy przez Radę Ministrów.
przerywana pogrubiona linia oznacza poszczególne kadencje Parlamentu
[edytuj] Długość urzędowania premierów
Premierem najdłużej sprawującym swój urząd na przestrzeni lat był Józef Cyrankiewicz, który w ramach pięciu gabinetów RP i PRL urzędował 8238 dni. W okresie międzywojennym najdłużej urzędującym premierem był Felicjan Sławoj Składkowski, który zajmował to stanowisko przez 1233 dni; wśród premierów Rządu na Uchodźstwie Antoni Pająk (3565 dni), a po 1989 roku obecny premier Donald Tusk (1546 pełnych dni wg stanu na 9 lutego 2012).
Najkrócej urzędującym prezesem rządu był gen. Jan Nepomucen Umiński, który jako Prezes Rządu Narodowego stracił swoje stanowisko jeszcze tego samego dnia, w którym je uzyskał.
[edytuj] Żyjący byli premierzy
PRL
- Edward Babiuch
- Wojciech Jaruzelski
- Zbigniew Messner
- Czesław Kiszczak
PRL / III RP
- Tadeusz Mazowiecki (doradca Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego ds. polityki krajowej i międzynarodowej)
III RP
- Jan Krzysztof Bielecki (przewodniczący Rady Gospodarczej przy Premierze)
- Jan Olszewski
- Waldemar Pawlak (Wicepremier, minister gospodarki, poseł i prezes PSL)
- Hanna Suchocka (ambasador RP przy Watykanie)
- Józef Oleksy
- Włodzimierz Cimoszewicz (Koło Senatorów Niezależnych)
- Jerzy Buzek (eurodeputowany PO i były przewodniczący Parlamentu Europejskiego)
- Leszek Miller (poseł i przewodniczący klubu parlamentarnego SLD)
- Marek Belka (prezes NBP)
- Kazimierz Marcinkiewicz
- Jarosław Kaczyński (poseł i prezes PiS)
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Tego dnia złożył dymisję, ale prezesem Rządu Narodowego był formalnie do 25 września 1831 r.
- ↑ 2,0 2,1 wódz naczelny z pełnią władzy cywilnej.
- ↑ 3,0 3,1 Nie zdołał sformować gabinetu.
- ↑ Zmiana nazwy państwa z Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej na III Rzeczpospolitą Polską.
- ↑ Desygnacja aktem prezydenta lub uchwałą Sejmu RP.
- ↑ Objęcie urzędu – pierwszy dzień urzędowania – zaprzysiężenie.
- ↑ Złożenie urzędu – ostatni dzień urzędowania.
- ↑ Akt desygnowania na Prezesa Rady Ministrów podpisany przez Prezydenta PRL Jaruzelskiego i przedstawiony Sejmowi PRL do zatwierdzenia na mocy art. 32f ust. 1 pkt 6 Konstytucji PRL.
- ↑ Uchwała Sejmu PRL powołująca na urząd Prezesa Rady Ministrów .
- ↑ Jako nowo mianowany Prezes Rady Ministrów do czasu zgłoszenia wniosków co do składu własnej Rady Ministrów i ich zaakceptowania uchwałą Sejmu PRL kieruje Radą Ministrów w dotychczasowym składzie osobowym t.j. gabinetem M. Rakowskiego.
- ↑ Uchwała Sejmu PRL wyrażająca wotum zaufania dla rządu w składzie zaproponowanym przez premiera Mazowieckiego .
- ↑ Prezes Rady Ministrów podał się do dymisji.
- ↑ Uchwała Sejmu odwołująca rząd i powierzająca mu pełnienie obowiązków do czasu powołania nowego rządu .
- ↑ Rząd pełnił obowiązki bez premiera Mazowieckiego do czasu powołania rządu Bieleckiego 12 I 1991.
- ↑ Od 19 lipca 1989 jako Prezydent PRL; od 31 grudnia 1989 jako Prezydent RP.
- ↑ Kandydat, któremu Prezydent RP Lech Wałęsa 2 grudnia 1990 powierzył misję tworzenia rządu; kilka tygodni później Olszewski zrezygnował nie godząc się z polityką Wałęsy i jego współpracowników - Falstart Olszewskiego. W: Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989-2005. Kraków: Wydawnictwo ARCANA, 2007, s. 132-134. ISBN 83-89243-29-6.
- ↑ Uchwała Sejmu udzielająca wotum zaufania i powołująca nowy składu Rady Ministrów.
- ↑ Uchwała Sejmu RP z dnia 5 grudnia 1991 r. w sprawie przyjęcia ustąpienia Rządu. (M.P. z 1991 r. Nr 45, poz. 313), uchwała przyjmująca ustąpienie rządu Bieleckiego i powierzająca mu pełnienie obowiązków do czasu powołania nowego składu Rady Ministrów.
- ↑ Kandydat, któremu Prezydent RP Lech Wałęsa 8 XI 1991 powierzył misję tworzenia rządu; 13 XI 1991 Geremek zrezygnował - Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989-2005. Kraków: Wydawnictwo ARCANA, 2007, s. 178. ISBN 83-89243-29-6.
- ↑ Uchwała Sejmu RP z dnia 6 grudnia 1991 r. w sprawie powołania Prezesa Rady Ministrów. (M.P. z 1991 r. Nr 45, poz. 315), uchwała powołująca Jana Olszewskiego (w trybie art. 32f ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP) na stanowisko Prezesa Rady Ministrów z misją przedstawienia składu nowej Rady Ministrów.
- ↑ Uchwała Sejmu z dnia 5 czerwca 1992 r. w sprawie odwołania Rady Ministrów. (M.P. z 1992 r. Nr 17, poz. 125), w trybie art. 32f ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP o odwołaniu Jana Olszewskiego z urzędu Prezesa Rady Ministrów i powierzeniu mu sprawowania obowiązków do czasu powołania następcy.
- ↑ Powołany uchwałą Sejmu RP z dnia 5 czerwca 1992 r. w sprawie powołania Prezesa Rady Ministrów. (M.P. z 1992 r. Nr 17, poz. 126), na Prezesa Rady Ministrów z misją przedstawienia Sejmowi RP składu Rady Ministrów (tryb art. 32f ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP).
- ↑ 23,0 23,1 23,2 23,3 23,4 Prezes RM zrezygnował z urzędu w trybie art. 162 ust. 2 pkt 3 Konstytucji RP.
- ↑ Uchwała Sejmu RP z dnia 10 lipca 1992 r. (M.P. z 1992 r. Nr 23, poz. 166), uchwała odwołująca Prezesa Rady Ministrów i powierzająca mu sprawowanie obowiązków od czasu powołania następcy (tryb art. 32f ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP).
- ↑ 25,0 25,1 Waldemar Pawlak urzędował łącznie jako premier w dwóch gabinetach 531 dni (stan na 9 lutego 2012).
- ↑ Powołana Uchwałą Sejmu RP z dnia 10 lipca 1992 r. w sprawie powołania Prezesa Rady Ministrów. (M.P. z 1992 r. Nr 23, poz. 167) na Prezesa Rady Ministrów z misją przedstawienia Sejmowi składu Rady Ministrów (tryb art. 32f ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP).
- ↑ Skład Rady Ministrów Hanny Suchockiej powołany uchwałą Sejmu RP z dnia 11 lipca 1992 r. w sprawie powołania Rady Ministrów. (M.P. z 1992 r. Nr 23, poz. 168).
- ↑ Rada Ministrów powołana zarządzeniem Prezydenta RP z dnia 6 marca 1995 r.
- ↑ 29,0 29,1 29,2 Dymisja na pierwszym posiedzeniu nowo wybranego Sejmu w trybie art. 162 ust. 1 Konstytucji RP.
- ↑ Postanowienie Prezydenta RP z dnia 4 października 2001 r. nr 113-12-01 o desygnowaniu Prezesa Rady Ministrów. (M.P. z 2001 r. Nr 34, poz. 560). Było to rozwiązanie precedensowe (dotychczas powyborcze desygnowanie premiera następowało w dniu dymisji poprzedniego gabinetu), ale – zdaniem części doktryny prawa konstytucyjnego – w tamtej sytuacji, konstytucyjnie dopuszczalne i pozwalające na szybsze utworzenie nowego rządu. (Lech Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, wyd. 9., Warszawa 2005, s. 294).
- ↑ 31,0 31,1 wotum zaufania na wniosek Prezesa Rady Ministrów udzielone przez Sejm w trybie art. 160 Konstytucji RP .
- ↑ Nie uzyskał wotum zaufania.
- ↑ Dymisja w trybie art. 162 ust. 2 pkt 2 Konstytucji RP.
- ↑ 34,0 34,1 Marek Belka urzędował łącznie jako premier w dwóch kolejnych gabinetach 547 dni (stan na 9 lutego 2012).
- ↑ Dymisja nie została przyjęta przez Prezydenta RP w trybie art. 162 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 162 ust. 4 Konstytucji RP.
- ↑ Postanowienie Prezydenta RP Kaczyńskiego (Monitor Polski z 2007 r. Nr 87 poz. 945).
- ↑ Pełniący obowiązki Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej: B. Komorowski, B. Borusewicz, G. Schetyna (w oparciu o przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku, od dnia śmierci Prezydenta Rzeczypospolitej, jego obowiązki sprawuje tymczasowo Marszałek Sejmu; w razie niemożności wykonywania tych obowiązków przez Marszałka Sejmu, funkcja ta przypada Marszałkowi Senatu)
|
Prezesi Rządu Narodowego |
|
|
|
 |
|
|
Składy rządów polskich |
|
|
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Rządy Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie (1939–1990) |
|
|
|
|
|
|
Rządy Rzeczypospolitej Polskiej (1944–1952) i Rządy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (1952–1989) |
|
|
|
|
|
|
Rządy III Rzeczypospolitej (od 1989) |
|
|
|
|
|
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
.png&filetimestamp=20090210194207)
.jpg&filetimestamp=20090418224122)
.jpg&filetimestamp=20070628125947)
