Proces Einsatzgruppen

Proces Einsatzgruppen (oficj. USA vs. Otto Ohlendorf i inni) - dziewiąty z 12-stu procesów norymberskich, które toczyły się przed Amerykańskimi Trybunałami Wojskowymi po zakończeniu głównego procesu hitlerowskich zbrodniarzy wojennych przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze. Proces odbył się w dniach 29 września 1947 - 10 kwietnia 1948.

Otto Ohlendorf i Heinz Jost podczas procesu

Paul Blobel podczas ogłoszenia wyroku skazującego na śmierć

Przedmiot procesu

W procesie tym oskarżeni zostali dowódcy i inni wysokiej rangi oficerowie tzw. Einsatzgruppen. Były to specjalne oddziały egzekucyjne utworzone przez SD, w celu eksterminacji Żydów, Cyganów i komisarzy bolszewickich na terenie ZSRR. Rozpoczęły swoją działalność po napaści III Rzeszy na Związek Radziecki i działały do 1944. Oblicza się, że wymordowały ok. 1 milion 250 tysięcy mężczyzn, kobiet i dzieci. Ogromna większość ofiar zginęła w wyniku masowych rozstrzeliwań, choć hitlerowcy używali także specjalnych samochodów-komór gazowych (by, jak to stwierdził oskarżony Otto Ohlendorf, zabijanie było bardziej "humanitarne" nie dla ofiar, lecz dla członków Einsatzgruppen).

Oskarżeni

Ława oskarżonych miała liczyć 24 osoby, lecz jeden z oskarżonych, Otto Rasch, został wycofany z procesu z powodów zdrowotnych (miało to miejsce 5 lutego 1948, Rasch zmarł 1 listopada 1948), a kolejny, Emil Haussmann, popełnił samobójstwo w areszcie 31 lipca 1947, jeszcze przed rozpoczęciem procesu. Oskarżono więc ostatecznie 22 zbrodniarzy. SS-Gruppenführer Otto Ohlendorf (najwyższy rangą spośród oskarżonych), Heinz Jost, Erich Naumann i Rasch byli dowódcami poszczególnych Einsatzgruppen. Oprócz nich na ławie oskarżonych zasiedli adiutanci i dowódcy poszczególnych oddziałów (Einsatzgruppen dzieliły się na tzw. sonderkommanda i einsatzkommanda, utworzono też specjalne Vorkommando Moskau na czele z oskarżonym Franzem Sixem), pośród nich Paul Blobel (odpowiedzialny za masakrę kijowskich Żydów w Babim Jarze). Zarzuty aktu oskarżenia objęły: dokonanie zbrodni wojennych i przeciw ludzkości oraz przynależność do organizacji przestępczych SS, SD i gestapo. Głównymi dowodami były oryginalne raporty oficerów Einsatzgruppen (sporządzane dla przełożonych), określające liczbę ofiar, czas i miejsce dokonania mordu. Wśród oskarżonych najliczniej reprezentowani byli prawnicy, ale wśród nich znaleźli się także: śpiewak operowy, były ksiądz oraz krewny słynnego kompozytora (Heinz Schubert).

Imie i Nazwisko	Zdjęcie	Funkcja	Wyrok	Wykonanie, Amnestia w roku 1951
Otto Ohlendorf		SS-Gruppenführer; członek SD; dowódca Einsatzgruppe D	Skazany na śmierć przez powieszenie	wyrok wykonano 7 czerwca 1951
Heinz Jost		SS-Brigadeführer; członek SD; dowódca Einsatzgruppe A	Skazany na dożywocie	Wyrok złagodzo do 10 lat więzienia; zmarł w roku 1964
Erich Naumann		SS-Brigadeführer; członek SD; dowódca Einsatzgruppe B	Skazany na śmierć przez powieszenie	Wyrok wykonano 7 czerwca 1951
Otto Rasch		SS-Brigadeführer; członek SD i Gestapo; dowódca Einsatzgruppe C	Wycofany z procesu 5 lutego 1948 z przyczyn medycznych[1]	Zmarł 1 listopada 1948
Erwin Schulz		SS-Brigadeführer; członek Gestapo; dowódca Einsatzkommando 5 w Einsatzgruppe C	Skazany na 20 lat więzienia	Wyrok złagodzono do 15 lat; zwolniony 9 stycznia 1954, zmarł w roku 1981
Franz Six		SS-Brigadeführer; członek SD; dowódca Vorkommando Moskau w Einsatzgruppe B	Skazany na 20 lat więzienia	Wyrok złagodzono do 15 lat; zwolniony 30 września 1952, zmarł w roku 1975
Paul Blobel		SS-Standartenführer; członek SD; dowódca Sonderkommando 4a w Einsatzgruppe C	Skazany na śmierć przez powieszenie	Wyrok wykonano 7 czerwca 1951
Walter Blume		SS-Standartenführer; członek SD i Gestapo; dowódca Sonderkommando 7a w Einsatzgruppe B	Skazany na śmierć przez powieszenie	Wyrok złagodzono do 25 lat więzienia; zwolniony w roku 1955, zmarł w roku 1974
Martin Sandberger		SS-Standartenführer; członek SD; dowódca Sonderkommando 1a w Einsatzgruppe A	Skazany na śmierć przez powieszenie	Wyrok złagodzono na dożywocie, zwolniony w roku 1958, zmarł w roku 2010
Willy Seibert		SS-Standartenführer; członek SD; zastępca dowódcy Einsatzgruppe D	Skazany na śmierć przez powieszenie	Wyrok złagodzono do 15 lat więzienia; zmarł 1976
Eugen Steimle		SS-Standartenführer; członek SD; dowódca Sonderkommando 7a w Einsatzgruppe B i Sonderkommando 4a w Einsatzgruppe C	Skazany na śmierć przez powieszenie	Wyrok złagodzono do 20 lat więzienia; zwolniony czerwcu 1954 roku; zmarł w roku 1987
Ernst Biberstein		SS-Obersturmbannführer; członek SD; dowódca Einsatzkommando 6 w Einsatzgruppe C	Skazany na śmierć przez powieszenie	Wyrok zamieniono na dożywocie; zwolniony w roku 1958, zmarł w roku 1986
Werner Braune		SS-Obersturmbannführer; członek SD i Gestapo; dowódca Sonderkommando 11b w Einsatzgruppe D	Skazany na śmierć przez powieszenie	Wyrok wykonano 7 czerwca 1951 roku
Walter Haensch		SS-Obersturmbannführer; członek SD; dowódca Sonderkommando 4b w Einsatzgruppe C	Skazany na śmierć przez powieszenie	Wyrok złagodzono do 15 lat więzienia
Gustave Nosske		SS-Obersturmbannführer; członek Gestapo; dowódca Einsatzkommando 12 w Einsatzgruppe D	Skazany na śmierć przez powieszenie	Wyrok złagodzono do 10 lat więzienia; zmarł w roku 1990
Adolf Ott		SS-Obersturmbannführer; członek SD; dowódca Sonderkommando 7b w Einsatzgruppe B	Skazany na śmierć przez powieszenie	Wyrok zamieniono na dożywocie; zwolniony 9 maja 1958 roku
Eduard Strauch		SS-Obersturmbannführer; członek SD; dowódca Einsatzkommando 2 wEinsatzgruppe A	Skazany na śmieć przez powieszenie[2]; przekazany władzom belgijskim; zmarł w szpitalu 11 września 1955 roku.
Emil Haussmann		SS-Sturmbannführer; członek SD; oficer Einsatzkommando 12 w Einsatzgruppe D	Popełnił samobójstwo przed ogłoszeniem wyroku
Waldemar Klingelhöfer		SS-Sturmbannführer; członek SD; oficer Sonderkommando 7b w Einsatzgruppe B	Skazany na śmierć przez powieszenie	Wyrok zamieniona na dożywocie; zwolniony w roku 1956, zmarł w roku 1980
Lothar Fendler		SS-Sturmbannführer; członek SD; zastępca dowódcy Sonderkommando 4b w Einsatzgruppe C	Skazany na 10 lat więzienia[3]	Wyrok zamieniono na 8 lat więzienia
Waldemar von Radetzky		SS-Sturmbannführer; członek SD; zastępca dowódcy Sonderkommando 4a w Einsatzgruppe C	Skazany na 20 więzienia	zwolniony
Felix Rühl		SS-Hauptsturmführer; członek Gestapo; oficer Sonderkommando 10b w Einsatzgruppe D	Skazany na 10 lat więzienia[4]	zwolniony
Heinz Schubert		SS-Obersturmführer; członek SD; oficer Einsatzgruppe D	Skazany na karę śmierci przez powieszenie	Wyrok zamieniono na 10 lat więzienia
Mathias Graf		SS-Untersturmführer; członek SD; oficerEinsatzkommando 6 w Einsatzgruppe D	Areszt został zaliczony w poczet kary[5]

¹  Rasch został zabrany z sali sądowej podczas odczytywania aktu oskarżania ze względu na zły stan zdrowia. Odczytano mu akt osobno 22 września 1947 roku.

²  Strauch doznał ataku epilepsji podczas odczytywania aktu oskarżenia 15 września 1947. Jego obrońca starał się wyłączyć go z procesu ze względu na stan zdrowia, ale trybunał odrzucił jego wniosek, stwierdzając iż zeznania Straucha (które składał później) były spójne i pokazywały, że nie było podstaw twierdzić, że nie jest wstanie psychicznie znieść procesu.

³  Pomimo tego, że Fendler został oskarżony, trybunał uznał dowody za nie wystarczające do stwierdzenia, że dowodził albo pomagał przy zabijaniu. Prowadził on pocztę.

⁴  Rühl postawiony w stan oskarżenia, jeżeli chodzi o zarzut pierwszy i drugi trybunał uznał go niewinnym, uznając go za oficera wykonującego rozkazy zwierzchników, nie był winien okrucieństw popełnionych przez Einsatzgruppe D i nie miał możliwości im zapobiec, pomimo tego, że wiedział o morderstwach nie było dowodów, że osobiście w nich uczestniczył.

⁵  Graf został uznany winnym tylko członkostwa w SD. Został wyrzucony z SS.

Z 14 skazanych na śmierć przez powieszenie tylko 4 wyroki wykonano; pozostałym wyroki złagodzono w 1951 roku. W 1958 wszyscy skazani zostali zwolnieni z więzienia.

Wyrok

22 oskarżonych (bez Rascha i Haussmanna) zostało uznanych za winnych wszystkich zarzutów (Mathiasa Grafa skazano tylko za przynależność do SD). W sumie zapadło 14 wyroków śmierci. Jost i Six otrzymali łagodniejsze wyroki, gdyż po pewnym czasie odmówili dalszego przeprowadzania egzekucji. Jedynie 4 wyroki śmierci wykonano, pozostałe (podobnie jak kary dożywocia i terminowego pozbawienia wolności) stopniowo łagodzono. Przed 1960 wszyscy skazani byli już na wolności. Eduard Strauch został wydany władzom belgijskim celem osądzenia za zbrodnie popełnione w tym kraju (został następnie skazany na śmierć, lecz zmarł przed wykonaniem kary).

Linki zewnętrzne

• Dokumenty i zdjęcia z procesu (ang.)