Proces IG Farben (oficj. USA vs. Carl Krauch i inni) – szósty z dwunastu procesów procesów norymberskich, przeprowadzonych przed amerykańskimi trybunałami wojskowymi po zakończeniu II wojny światowej. Na ławie oskarżonych zasiadło 24 pracowników ze stanowisk kierowniczych przedsiębiorstwa IG Farben.
Spis treści |
Sędziami w procesie byli Curtis Grover Shake, James Morris, Paul M. Hebert oraz Clarence F. Merrell. Głównym prokuratorem był Telford Taylor. Spośród 24 oskarżonych 13 zostało uznanych za winnych; skazano ich na karę więzienia od półtora roku do ośmiu lat. Dziesięciu oskarżonych uniewinniono ze wszystkich zarzutów. Max Brüggemann nie wziął udziału w procesie, a jego sprawa została wstrzymana 9 września 1947 roku ze względów medycznych.
Wszystkimi oskarżonymi byli dyrektorzy IG Farben, niemieckiego koncernu chemicznego. Koncern ten odgrywał dużą rolę już podczas I wojny światowej, kiedy to rozwinęła metodę Habera-Boscha, a następnie produkował syntetyczne azotany, potrzebne do wytwarzania materiałów wybuchowych, takich jak proch, dynamit czy trotyl. Podczas II wojny światowej, IG Farben produkował cyklon B , trujący gaz używany w obozach zagłady (innym dostawcą tego gazu była firma Tesch/Stabenow). IG Farben opracowało również proces syntezy benzyny i gumy z węgla, a tym samym przyczynił się znacznie do zdolności Niemiec do angażowania się w wojnę, mimo odcięcia od wszystkich głównych pól naftowych. Oskarżenia skoncentrowane były więc na przygotowaniu do prowadzenia agresywnej wojny, zmuszaniu do pracy niewolniczej i grabieży.
Wszyscy zostali oskarżeni o przestępstwa z punktów 1, 2, 3 i 5. Tylko Christian Schneider, Heinrich Bütefisch oraz Erich von der Heyde zostali dodatkowo oskarżeni o członkostwo w SS, które już wcześniej zostało uznane za organizację przestępczą.
Pomimo dużej ilości dowodów przedstawionych przez oskarżenie, które wykazały, że koncern IG Farben był głęboko zaangażowany w remilitaryzację Niemiec po I wojnie światowej, sąd odrzucił zarzuty o przygotowanie agresywnej wojny i spiskowanie w tym celu. W przypadku zapisu punktu trzeciego dotyczącego "pracy niewolniczej" sąd "pozwolił oskarżonym skorzystać z konieczności obrony"[1]. Jedynie w przypadku Auschwitz, gdzie IG Farben zbudował fabryki obok obozu koncentracyjnego z wyraźnym zamiarem wykorzystania więźniów jako robotników przymusowych, sąd dokonał oceny dowodów i stwierdził, że IG Farben działało z własnej inicjatywy. Sąd uznał, że oskarżeni mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności tylko w tym jednym przypadku.
Sędzia Herbert był innego zdania – twierdził, że skorzystanie z "konieczności" obrony nie znajduje zastosowania, a wszyscy oskarżeni powinni być uznani za winnych popełnienia przestępstw, o których mowa w punkcie 3 aktu oskarżenia. Stwierdził, że "akta ukazują, że Farben chętnie współpracowało i wykorzystywało każde nowe źródło siły roboczej, by się rozwijać. Lekceważenie podstawowych praw człowieka nie zniechęcało oskarżonych"[2], oraz że "chęć współpracy z wykorzystującą niewolniczą pracę Trzecią Rzeszą wynikała z polityki firmy, która wpłynęła na całą organizację Farben"[3]. Uważał także, że odpowiedzialności karnej powinni być poddani nie tylko oskarżeni, ale także inni menadżerowie Farben i ci, którzy świadomie uczestniczyli w kształtowaniu polityki korporacji[4]. Sędzia Herbert wydał to oświadczenie 28 grudnia 1948 roku, prawie 5 miesięcy po procesie.
| Oskarżony | Funkcja | Zarzuty | Wyrok | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| Carl Krauch | przewodniczący Rady Nadzorczej członek Biura Planu Czteroletniego (Göringa) |
N | N | W | N | 6 lat | |
| Hermann Schmitz | prezes zarządu członek Reichstagu |
N | W | N | N | 4 lata | |
| Georg von Schnitzler | przywódca ds. gospodarki militarnej kapitan w SA |
N | W | N | N | 2,5 roku | |
| Fritz Gajewski | dyrektor AGFA | N | N | N | N | uniewinniony | |
| Heinrich Hörlein | szef ds. badań chemicznych | N | N | N | N | uniewinniony | |
| August von Knierim | główny doradca szef działu prawnego |
N | N | N | N | uniewinniony | |
| Fritz ter Meer | kierownik II departamentu, odpowiedzialnego za zakłady chemiczne w pobliżu Auschwitz | N | W | W | N | 7 lat | |
| Christian Schneider | kierownik I departamentu, odpowiedzialnego za produkcję azotu i benzyny kierownik departamentu personalnego, wspierającego SS |
N | N | N | N | N | uniewinniony |
| Otto Ambros | szef komisji ds. wojny chemicznej w ministerstwie wojny szef produkcji w Auschwitz |
N | N | W | N | 8 lat | |
| Max Brüggemann | szef fabryki | N | N | N | N | nie brał udziału w procesie z powodów zdrowotnych | |
| Ernst Bürgin | szef fabryki | N | W | N | N | 2 lata | |
| Heinrich Bütefisch | szef produkcji w Auschwitz Obersturmbannführer w SS |
N | N | W | N | N | 6 lat |
| Paul Häfliger | kierownik departamentu metali | N | W | N | N | 2 lata | |
| Max Ilgner | szef wywiadu i propagandy | N | W | N | N | 3 lata | |
| Friedrich Jähne | szef inżynierii | N | W | N | N | 1,5 roku | |
| Hans Kühne | szef fabryki | N | N | N | N | uniewinniony | |
| Carl Lautenschläger | szef fabryki | N | N | N | N | uniewinniony | |
| Wilhelm Mann | farmaceuta członek SA |
N | N | N | N | uniewinniony | |
| Heinrich Oster | menadżer syndykatu ds. azotu | N | W | N | N | 2 lata | |
| Karl Wurster | szef fabryki | N | N | N | N | uniewinniony | |
| Walter Dürrfeld | kierownik budowy zakładu w Auschwitz kierownik budowy zakładu w Monowicach (Auschwitz III) |
N | N | W | N | 8 lat | |
| Heinrich Gattineau | wywiad i policja fabryki | N | N | N | N | uniewinniony | |
| Erich von der Heyde | zastępca ds. wywiadu i policji fabryki Hauptsturmführer w SS członek OKW |
N | N | N | N | N | uniewinniony |
| Hans Kugler | szef ds. sprzedaży barwników dla Europy Południowo-Wschodniej | N | W | N | N | 1,5 roku | |
N – uniewinniony W – uznany za winnego
|
||||||||