Produkcja

Cykl życia produktu

Produkcja - wszelka działalność ludzka, której celem jest wytwarzanie określonych dóbr materialnych, przynoszących zyski producentowi i zaspokajająca potrzeby społeczne. Natomiast produkcja wyrobów jest to działalność polegająca na wydobywaniu surowców mineralnych bądź przetwarzaniu surowców i materiałów na wyroby gotowe.

Produkcja to:

• W ujęciu statystycznym: ogół wytworzonych przez przedsiębiorstwo produktów
• W ekonomii: wytwarzanie dóbr użytkowych dla zaspokojenia popytu konsumentów
• W aspekcie zarządzania: proces produkcyjny, powiązane ze sobą i wzajemnie uwarunkowane procesy pracy

Wyróżnia się wiele rodzajów (typów, form, odmian) produkcji:

Ze względu na cele

• produkcja podstawowa: realizuje zadania, dla których przedsiębiorstwo zostało powołane
• produkcja pomocnicza: wspomaga realizację produkcji podstawowej

Statystyczno-ekonomiczne

• produkcja towarowa - przeznaczone na sprzedaż produkty wytworzone w przedsiębiorstwie
• produkcja globalna (w analizowanym okresie) - produkcja towarowa plus różnica stanu produkcji niezakończonej (na koniec okresu, w stosunku do stanu z poczatku okresu)
• produkcja czysta, produkcja własna - część produkcji globalnej pozostającą po odjęciu kosztów materialnych tej produkcji

• produkcja niezakończona - zasoby, które (na podstawie dokumentacji) zostały wydane do produkcji z magazynów zaopatrzeniowych ale nie zostały przekazane do magazynów produktów gotowych lub półfabrykatów
  • produkcja w toku - produkty pracy znajdujące się w toku procesu technologicznego (zobacz: tok produkcji)
  • i półfabrykaty

Złożoność

• produkcja prosta - wytworzenie produktów gotowych odbywa się w toku jednego nieprzerwanego procesu technologicznego (np. wytwarzanie energii elektrycznej)
• produkcja złożona – proces wytwórczy ze względów technicznych podzielony jest na następujące po sobie fazy (zwykle odpowiadające rodzajom obróbki); powstałe w ten sposób elementy łączone są ze sobą w fazie montażu

Liczebność

• produkcja jednostkowa - liczba wykonywanych jednorazowo wyrobów nie przekracza kilku sztuk, zwykle na zamówienie (nie "na skład"); obejmuje duży asortyment o niewielkiej powtarzalności
• produkcja seryjna - wytwarzanie określonej liczby (serii) jednakowych wyrobów według takiej samej technologii; zależnie od liczby wyrobów w serii (przy czym "seryjność" jest pojęciem umownym; kilka gwoździków to nie seria, lecz produkcja jednostkowa, kilka statków pełnomorskich to wielka seria) wyróżniane są:
  • produkcja małoseryjna
  • produkcja średnioseryjna
  • produkcja wielkoseryjna
• produkcja masowa - wyrób (zwykle w kilku wariantach konstrukcyjnych) wytwarzany w ciągu długiego okresu

Skala

• produkcja przemysłowa (zobacz: przemysł)
• drobna wytwórczość
  • produkcja rzemieślnicza (zobacz: rzemiosło)
  • produkcja chałupnicza (zobacz: chałupnictwo)

Organizacja pracy

• produkcja "gniazdowa" – wytwarzanie odbywa się w "gniazdach" – komórkach organizacyjnych wyspecjalizowanych
  • technologicznie, czyli wykonujących pewien rodzaj obróbki, lub
  • przedmiotowo, czyli wykonujących pewną grupę wyrobów lub ich elementów (detali).
• produkcja potokowa, produkcja przepływowa ("potok produkcyjny") – stanowiska robocze rozmieszczone są zgodnie z przebiegiem procesu technologicznego; przetwarzany materiał przemieszcza się w sposób ciągły od stanowiska do stanowiska.
  • linia produkcyjna – stanowiska połączone są systemem transporterów i podajników.

Ciągłość wytwarzania

• produkcja okresowa (wsadowa), produkcja w partiach - produkcja "przerywana" - wytwarzanie produktów w partiach, nieciągły tok produkcji
• produkcja ciągła - produkcja o przepływie ciągłym - przepływ materiału w procesie produkcyjnym jest ciągły (szczególnymi przykładami produkcji ciągłej są procesy chemiczne, metalurgiczne itp.).

Rodzaj produktów

• produkcja dyskretna, wytwarzanie dyskretne - produkcja wyróżniających się jednostek wyrobów (np. samochody, artykuły gospodarstwa domowego)
• produkcja procesowa – produkcja w której mają zastosowanie technologie procesów ciągłych

Asortyment

• produkcja sprzężona - przez zastosowanie dodatkowych komponentów wytwarzanie równocześnie z produktem głównym innego produktu w celu zwiększenia opłacalności procesu
• produkcja uboczna – wytwarzanie dodatkowych, nietypowych dla przedsiębiorstwa produktów (zobacz produkt uboczny), w celu pełniejszego wykorzystania posiadanych mocy i środków
• produkcja wielowariantowa - wytwarzanie szeregu różnych produktów w ilościach zgodnie z popytem (możliwościami sprzedaży)