Produkcyjniak – gatunek powieści (powieść produkcyjna) lub filmu, realizujący założenia poetyki realizmu socjalistycznego, poświęcony tematowi socjalistycznej przebudowy kraju. Wzory dla tego gatunku ukształtowały się w ZSRR i zostały zaszczepione na gruncie polskim wraz z proklamowaniem socrealizmu. Za pierwowzór powieści produkcyjnej uznaje się utwór literacki Fiodora Gładkowa pt. Cement.
Powieści produkcyjne powstawały w Polsce od 1949 aż do Odwilży w 1956. Filmy lub powieści tego gatunku powstawały we wszystkich państwach bloku komunistycznego. W niektórych krajach (Albania, Kuba, Rumunia, Wietnam) nawet do końca lat 80.
[edytuj] Cechy powieści produkcyjnej
- Miejscem akcji był wielki plac budowy, fabryka, stocznia, kopalnia itp.
- Akcja rozpoczynała się najczęściej około roku 1949, w czasie rozpoczynającym ważne przedsięwzięcie np. realizację planu sześcioletniego.
- Istniał wyraźny podział na bohaterów pozytywnych (funkcjonariusze idei, członkowie kolektywu, poświęceni sprawom swojego miejsca pracy, pełni wiary i nieczuli na trudy, zawdzięczający swoje sukcesy Polsce Ludowej) i negatywnych (wrogowie klasowi, obcokrajowcy, agenci obcego wywiadu, przedwojenni kapitaliści, wrogowie ustroju). Bohaterowie pozytywni zawsze zwyciężali.
- Bohaterowie negatywni nie mieli możliwości przedstawienia swojej racji w dyskusji, czytelnik nie poznawał ich motywów działania.
- Schematyczna fabuła, wzorce postaci i poruszane problemy.
- Rzeczywistość widziana jako pole walki pomiędzy starym a nowym porządkiem.
- Wszechwiedzący narrator, dominacja stylu gazetowego.[1].
[edytuj] Poruszane wątki
Powieści socrealistyczne najczęściej poruszały następujące wątki:
- wątek produkcyjny – powieści produkcyjne próbowały przekazać taką wizję świata, w której produkcja jest sprawą nadrzędną wobec jakichkolwiek innych, ponieważ pozwala zbudować nowe, socjalistyczne społeczeństwo.
- powstawanie nowych wzorów obywatelskich – wzory te przekazywane były przez postać pozytywnego bohatera, obdarzonego "plakatowymi" cechami, pożądanymi w socjalizmie.
- rodzenie się nowej społeczności – zbiór jednostek w trakcie powieści staje się kolektywem, zbiorowością (samotność była nieprawidłowa lub wroga), połączoną wspólnym celem, poświęcający się dobru swojego zakładu pracy.
- problem wahającego się inteligenta – wykształcony przed wojną inteligent, uformowany przez społeczeństwo kapitalistyczne, dojrzewa do zrozumienia wielkich planów nowego ustroju, zwalcza w sobie dawne przyzwyczajenia i oddaje swoje umiejętności budowie nowego porządku.[2].
[edytuj] Polskie powieści produkcyjne
[edytuj] Polskie filmy produkcyjne
Przypisy
- ↑ Zbigniew Jarosiński: Literatura lat 1945-1975. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 1996, s. 50. ISBN 83-01-11998-5.
- ↑ Zbigniew Jarosiński: Literatura lat 1945-1975. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 1996, s. 52–53. ISBN 83-01-11998-5.
[edytuj] Zobacz też
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
