Programowanie funkcyjne (lub programowanie funkcjonalne) – filozofia i metodyka programowania będąca odmianą programowania deklaratywnego, w której funkcje należą do wartości podstawowych, a nacisk kładzie się na wartościowanie (często rekurencyjnych) funkcji, a nie na wykonywanie poleceń.
W czystym programowaniu funkcyjnym, raz zdefiniowana funkcja zwraca zawsze tę samą wartość dla danych wartości argumentów, tak jak prawdziwe funkcje matematyczne.
Spis treści |
Podstawą teoretyczną programowania funkcyjnego jest opracowany w latach 30. XX wieku przez Alonzo Churcha rachunek lambda, a dokładnie rachunek lambda z typami.
Pierwszym funkcyjnym językiem programowania był Information Processing Language (IPL) opracowany przez Allena Newella, Cliffa Shawa i Herberta Simona w połowie lat 50. XX wieku dla maszyny JOHNNIAC. Jednakże przełom dla programowania funkcyjnego stanowiło opracowanie przez Johna McCarthy pod koniec lat pięćdziesiątych języka LISP dla maszyn IBM 700/7000. LISP wprowadził wiele cech spotykanych we współczesnych językach programowania. Opracowany w latach 70. język Scheme miał za zadanie uproszczenie i poprawienie języka LISP.
W latach 70. powstały dwa kolejne funkcyjne języki programowania: język ML opracowany przez Robina Milnera na Uniwersytecie w Edynburgu oraz język Miranda opracowany przez Davida Turnera na Uniwersytecie w Kent. Język ML dał początek kilku dialektom, z których najpopularniejsze obecnie to Objective Caml oraz Standard ML. Pod koniec lat 80. został opracowany i ustandaryzowany język programowania Haskell, wywodzący się z języka Miranda.
Jednym z najnowszych języków funkcyjnych jest rozwijany przez firmę Microsoft język F#. Jest to przeniesienie języka Objective Caml na platformę .NET.
Języki funkcyjne można podzielić na dwie grupy:
Do tej grupy należą języki, w których nie występują zmienne ani efekty uboczne, a wartościowanie jest leniwe.
Wejście/wyjście w takich językach musi się odbywać jakimś alternatywnym mechanizmem, np. za pomocą monad.
Przedstawiciele tej podgrupy to Haskell oraz Clean.
Języki tej grupy są popularniejsze niż języki czysto funkcyjne. Umożliwiają one stosowanie zmiennych, pozwalają na efekty uboczne, tradycyjne wejście/wyjście i mieszanie stylu funkcyjnego z imperatywnym bądź obiektowym. Wartościowanie w nich jest przeważnie zachłanne.
Do grupy tej należą Lisp z wszystkimi pochodnymi (np. Clojure, Scheme), Erlang, Scala, języki grupy ML (Standard ML, OCaml, więc i bazujący na nim F#, tworzony przez polskich studentów język Nemerle, a także języki, w których elementy funkcyjne nie są aż tak ważne, jak Python, Ruby, a nawet do pewnego stopnia Perl, JavaScript, D.
Strony w języku polskim:
Strony w języku angielskim: