Proklos

Proklos zwany Diadochem (następcą) (Πρόκλος ὁ Διάδοχος, Próklos ho Diádochos), znany także jako Proklos Ateńczyk, Proklos z Licji (ur. 412, zm. 485), uczeń Plutarcha z Aten i Syrianosa, objął kierownictwo platońskiej Akademii po Domninosie i kierował nią do 485. Starał się stworzyć syntezę systematyzującą całe życie duchowe Greków.

Wyznaczył trzy drogi do prawdy i do Boga:

• poprzez filozofię za pomocą rozumu,
• poprzez mit za pośrednictwem wyobraźni,
• poprzez wiarę, przez bezpośrednie, niewysłowione zjednoczenie z Absolutem.

Struktura tego co niecielesne (hipostaz) według Proklosa:

• Jedno (źródło wszystkich bogów).
• henady (bogowie najwyżsi).
• umysł
  • triady inteligibilne, podzielone na dalsze trzy triady (odpowiadające bogom inteligibilnym),
  • triady inteligibilno-intelektualne, podzielone na trzy triady (odpowiadające bogom inteligibilno-intelektualnym),
  • triady intelektualne, podzielone (odpowiadające bogom intelektualnym).
• dusza
• dusze boskie (bogowie psychiczni - wśród nich bogowie Olimpu),
• dusze demoniczne (aniołowie, demony, herosi),
• dusze cząstkowe.

Określił prawo rządzące powstawaniem wszystkich rzeczy, rozumiane jako proces kołowy ustanowiony przez 3 momenty:

• przebywanie - pozostawanie, trwanie zasady w sobie,
• wychodzenie - wyjście z zasady,
• powrót (nawrócenie) - ponowne złączenie z zasadą.

Twierdził, że każda rzeczywistość cielesna i duchowa jest ustanowiona przez:

• granicę (kres),
• bezkres (nieskończoność),
• mieszaninę lub syntezę obydwu powyższych elementów.

Za najważniejszą uważał cnotę teurgiczną, ponieważ to ona umożliwia zjednoczenie z tym, co boskie, utożsamiając ją z wiarą, twierdził, że w niej znajdują się wszystkie inne cnoty.

Wybrane dzieła

• Hymny
• Elementy teologii
• Elementy fizyki
• Teologia Platońska (w 6 księgach)
• Komentarz do Timajosa Platona
• Komentarz do Rzeczypospolitej Platona
• Komentarz do Parmenidesa Platona
• Komentarz do Alkibiadesa I Platona
• Komentarz do Kratylosa Platona
• Dziesięć pytań dotyczących opatrzności
• O opatrzności, fatum i wolności
• Zarys teorii astronomicznych
• Parafraza czterech ksiąg Ptolemeusza
• Komentarz do pierwszej księgi Elementów Euklidesa
• O zaćmieniach
• O realności rzeczy złych

Bibliografia

• Informacje zaczerpnięte z wortalu religieifilozofie.prv.pl za zgodą autora.