Przeciw listowi manichejczyka, który nazywają «Listem podstawowym»

Przeciw listowi manichejczyka, który nazywają «Listem podstawowym» /(łac.) Contra epistolam Manichaei quam vocant fundamenti liber unus/ - traktat Augustyna z Hippony, napisany w 397 r. czyli rok po konsekracji biskupiej w Hipponie. W pracy tej Augustyn prowadzi dialog z doktryną manichejczyków, komentując dzieło Manesa (ok. 210–276 po Chr.) Epistola fundamenti, w którym założyciel manicheizmu nazywa siebie Manichejczykiem, apostołem Jezusa Chrystusa.

List-Fundament (ang.) lub List fundamentów /(łac.) Epistola fundamenti/ był jednym ze świętych pism religii manichejskiej, napisanym pierwotnie w języku syryjskim.

Wśród poruszanych w traktacie tematów, Augustyn pisze o łagodności z jaką trzeba rozmawiać z manichejczykami, gdyż zaślepienie, któremu ulegli jest niezwykle trudne do przezwyciężenia:

Tylko ci się unoszą gniewem na was, którzy nie wiedzą z jaką trudnością może oko wewnętrznego człowieka doznać uzdrowienia, by zacząć dostrzegać swoje słońce. (2.2)

Augustyn przedstawia też jedność i integralność Kościoła i jego nauczania, wspieranego posługą prymatu Piotrowego i sukcesji apostolskiej biskupów. Wypowiada też znane zdanie:

Ja zaś nie daję wiary Ewangelii, dopóki mnie do tego nie pobudzi autorytet Kościoła katolickiego. (5.6)

Biskup Hippony pisze też o narodzinach Jezusa Chrystusa z Dziewicy Maryi w kontekście wiary manichejczyków w to, że cielesne obcowanie jest źródłem nieczystości. Wykazuje, że sam Manes, autor listu «Fundament», o którym mówią że był przyjęty (susceptus) przez Ducha Jezusa Chrystusa, nie jest uznawany za nieczystego, mimo iż narodził się przez pożycie cielesne swych rodziców. Augustyn wykazuje w ten sposób niespójność doktryny manichejskiej, gdyż dziewicze zrodzenie Chrystusa powinno być bliższe ich doktrynie niż zrodzenie Manesa przez stosunek płciowy mężczyzny i kobiety. Z tego powodu nielogiczne jest także odrzucanie przez nich cielesnej natury Jezusa Chrystusa (8.9).

Augustyn opisuje także prawdziwe posyłanie Ducha Świętego przez Chrystusa, cytując Ewangelię Łukasza i Dzieje Apostolskie. Omawia też kosmologię i antropologię manichejską, szczególnie kwestie dotyczące duszy.

Porusza też zagadnienie dotyczące natury metafizycznej zła jako nicości (35.39) oraz pochodzenia wszystkich rzeczy stworzonych od Boga - będących zatem z natury dobrymi.

Bibliografia

Wydania krytyczne tekstu:

• Contra epistolam Manichaei quam vocant fundamenti liber unus - CSEL 25,191-248, wyd. J. Zycha /1891/.
• PL 42, 173-205.

Polski przekład:

• List, który nazywają «Listem podstawowym» - przeł. J. Sulowski, w: Augustyn z Hippony, Pisma przeciw manichejczykom, Warszawa 1990 ATK PSP 54, s. 111-151.

Zobacz także

• Efrem Syryjczyk

Linki zewnętrzne

• Tekst Contra epistolam Manichaei quam vocant fundamenti (łac.)