Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Przejście Północno-Zachodnie – morska droga z Europy do wschodniej Azji prowadząca drogami wodnymi wewnątrz Archipelagu Arktycznego. Istnienie tego szlaku zostało teoretycznie udowodnione przez angielskich geografów w końcu XV wieku[1].
Pierwszym, który poszukiwał przejścia północno-zachodniego był John Cabot[1], a następnymi Martin Frobisher[2], John Davis[3], James Cook[4] i Henry Hudson[5]. W pierwszej połowie XIX w. wiele fragmentów obecnego Przejścia Północno-Zachodniego zostało poznanych cząstkowo przez szereg działających tam ekspedycji morskich, m. in. Johna Rossa, Williama E. Parry’ego i Jamesa C. Rossa[6]. Od strony lądu eksplorację prowadziły wyprawy kierowane przez Johna Franklina, George Backa, Petera W. Dease'a, Thomasa Simpsona i Johna Rae'a[6]. W 1826 Frederick William Beechey badał północne wybrzeża Alaski, odkrywając Przylądek Barrow[6]. Kolejne liczne, lecz bezskuteczne, próby przepłynięcia przejścia przyczyniły się do gruntownego poznania terenów arktycznych Ameryki Północnej. Pierwszym, który pokonał przejście, lecz w kilku etapach w latach 1903–1906 był Roald Amundsen (dokonał tego na statku Gjøa)[6]. Pierwszym, który przepłynął cały szlak w ciągu jednego sezonu nawigacyjnego, był Henry Larsen na statku St. Roch w 1944 (wyprawa trwała 86 dni - w czasie pierwszej wyprawy w latach 1940-1942 pokonanie przejścia zajęło mu 28 miesięcy)[7][8][9][10]. Mimo udowodnienia, przynajmniej okresowej żeglowności przejścia, nie nabrało ono dotychczas komercyjnego znaczenia.
W wyniku narastającego efektu cieplarnianego i cofania się lodów na Oceanie Arktycznym, szlak ten może okazać się bardziej atrakcyjny w przyszłości. W porównaniu do trasy przez Kanał Panamski, Przejściem Północno-Zachodnim można skrócić drogę z Europy na Daleki Wschód o 4000 km[11]. W związku z tym, przejście nabrało znaczenia politycznego: Kanada utrzymuje, że leży ono wewnątrz kanadyjskich wód terytorialnych, lecz Stany Zjednoczone nie respektują tej zwierzchności. W 1985 lodołamacz amerykańskiej Straży Wybrzeża przepłynął przejściem, a USA demonstracyjnie nie prosiły rządu Kanady o zgodę[12]. W 1986 Kanada ponownie zadeklarowała, że przejście leży na jej wodach terytorialnych[12]. W 2005 nowo wybrany premier Kanady, Stephen Harper, potwierdził zamiar traktowania przejścia jako wód kanadyjskich. W 2006 Kanadyjskie Siły Zbrojne ogłosiły, że przejście będą nazywały Kanadyjskimi Wodami Wewnętrznymi (ang. Canadian Internal Waters, fr. Eaux intérieures canadiennes)[12].
