Pszenżyto

Pszenżyto
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	Euphyllophyta
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	jednoliścienne
Rząd	wiechlinowce
Rodzina	wiechlinowate
Rodzaj	pszenżyto
Nazwa systematyczna
×Triticosecale Wittm. ex A.Camus Bull. Mus. Hist. Nat. (Paris) 33: 539. 1927

Pszenżyto (×Triticosecale Wittm. ex A.Camus) – mieszaniec zbóż należący do rodziny wiechlinowatych. Niepłodne mieszańce pszenicy i żyta opisane zostały po raz pierwszy w 1875, w 1889 odkryty został płodny mieszaniec. Powstał prawdopodobnie w wyniku podwojenia liczby chromosomów w pierwotnym mieszańcu. Hodowla na większą skalę w różnych krajach rozpoczęła się w latach 50. XX wieku, a w latach 60. zaczęto wprowadzać do upraw odmiany komercyjne (najpierw w 1966 r. na Węgrzech). W Polsce pierwszą odmianę pszenżyta o nazwie 'Lasko' wyhodowano w 1982 i to ona jest obecnie najbardziej rozpowszechnioną w uprawie na świecie.

Systematyka

Synonimy.

xTriticale A. Müntzing

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Juncanae Takht., rząd wiechlinowce (Poales Small), rodzina wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.), rodzaj pszenżyto (Triticosecale Wittm. ex A.Camus).

Zastosowanie

• Roślina uprawna : Obecnie powierzchnia uprawy tego zboża w świecie to około 3,5 mln ha, w tym w Polsce około 1,2 mln ha, czyli 1/3 ogółu upraw światowych (0,5 mln ha na Białorusi, gdzie jest szeroko uprawiane od 2005). W uprawie występują formy jare i ozime tego gatunku.
• Roślina paszowa – ze względu na wysoką zawartość białka może służyć jako pasza dla bydła, trzody chlewnej, owiec i ptactwa, a także ze względu na mniejszą zawartość substancji antyżywieniowych niż żyto i mniejsze wymagania pokarmowe niż pszenica.

Produkcja na świecie

Produkcja pszenżyta na świecie w 2007 r.

Według danych Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) pszenżyto w 2008 roku było uprawiane na powierzchni 3 mln 854 tys. ha (w Polsce 1,33 mln ha). Zbiory wyniosły około 14 mln ton. Średni plon na świecie wyniósł 3,9 ton/ha, w Polsce tylko 3,3 t/ha, Niemczech 5,9 t/ha, Francji 5,3 t/ha.

Najwięksi producenci pszenżyta w 2008 roku

Miejsce	Kraj	Ilość (w tys. ton)
1	Polska	4 459
2	Niemcy	2 381
3	Francja	1 820
4	Białoruś	1 818
5	Węgry	508
6	Australia	503
7	Litwa	311
8	Szwecja	263
9	Czechy	255
10	Austria	250
	Świat	14 020