Puchar Szkocji w piłce nożnej

Puchar Szkocji

Puchar Szkocji w piłce nożnej – Scottish Football Association Challenge Cup, zwany krócej Scottish Cup jest jednym z najstarszych piłkarskich turniejów na świecie. Pierwsza edycja Pucharu Szkocji odbyła się w sezonie 1873/1974 i zakończyła się triumfem Queen's Park, którzy pokonali nieistniejący już Clydesdale F.C. 2–0. Zwycięzca Pucharu Szkocji otrzymuje najstarsze trofeum na świecie, wytworzone w 1885 r. i uzyskuje kwalifikację do Ligi Europejskiej. Obecnym posiadaczem trofeum jest Heart of Midlothian, który w finałowym meczu pokonał 5-1 Hibernian.

Format rozgrywek

Rozgrywki Pucharu Szkocji odbywają się systemem play-off (przegrywający odpada). W przypadku remisu, rozgrywa się powtórzony mecz na boisku rywala (drugie spotkanie nie jest rewanżem – nie obowiązują bramki na wyjeździe). Remis w drugim spotkaniu oznacza dogrywkę i ewentualne rzuty karne. W półfinałach i finale rozgrywa się jedno spotkanie na neutralnym stadionie (przeważnie Hampden Park) i w przypadku remisu rozgrywa się dogrywkę i rzuty karne.

Wszystkie mecze rozgrywane są w soboty o godz. 16:00 (czasu polskiego). W wyjątkowych sytuacjach spotkania przekłada się na wcześniejsze godziny, szczególnie na boiskach amatorskich klubów, które nie mają oświetlenia i rozgrywanie w okresie zimowym meczów późnym popołudniem byłoby niemożliwe. Powtórzone spotkania odbywają się zazwyczaj we wtorki i środy, półtora tygodnia po pierwszym pojedynku. Ze względów bezpieczeństwa i transmisji telewizyjnych mecze mogą być przekładane na niedzielę. W przypadku złej pogody spotkania są pzrekładane na poniedziałkowe wieczory lub na weekendy, w których rozgrywane są mecze następnej rundy.

W pierwszej rundzie, rozgrywanej zazwyczaj we wrześniu udział biorą kluby juniorskie i członkowie lig regionalnych. Od drugiej rundy (październik) zaczynają drużyny z Scottish Football League Third Division. W listopadowej, trzeciej rundzie występują zespoły z Scottish Football League Second Division i Scottish Football League First Division. Od rozgrywanej w styczniu czwartej rundy zaczynają grę kluby z Scottish Premier League.

Finały z ubiegłych lat

Sezon	Zwycięzca	Wynik	Finalista	Miejsce	Widownia
1873/74	Queen's Park	2 – 0	Clydesdale	Hampden Park	2,500
1874/75	Queen's Park	3 – 0	Renton	Hampden Park	7,000
1875/76 (P)	Queen's Park	2 – 0	Third Lanark	Hampden Park	10,000
1876/77 (DP)	Vale of Leven	3 – 2	Rangers		12,000
1877/78	Vale of Leven	1 – 0	Third Lanark		5,000
1878/79 (P)	Vale of Leven	walkower	Rangers
1879/80	Queen's Park	3 – 0	Thornliebank	Hampden Park	4,000
1880/81 (P)	Queen's Park	3 – 1	Dumbarton	Hampden Park	10,000
1881/82 (P)	Queen's Park	4 – 1	Dumbarton		14,000
1882/83 (P)	Dumbarton	2 – 1	Vale of Leven		12,000
1883/84	Queen's Park	walkower	Vale of Leven
1884/85 (P)	Renton	3 – 1	Vale of Leven	Hampden Park	5,500
1885/86	Queen's Park	3 – 1	Renton		7,000
1886/87	Hibernian	2 – 1	Dumbarton		15,000
1887/88	Renton	6 – 1	Cambuslang		10,000
1888/89 (P)	Third Lanark	2 – 1	Celtic		13,000
1889/90 (P)	Queen's Park	2 – 1	Vale of Leven		13,000
1890/91	Heart of Midlothian	1 – 0	Dumbarton	Hampden Park	10,836
1891/92 (P)	Celtic	5 – 1	Queen's Park	Ibrox Park	26,000
1892/93 (P)	Queen's Park	2 – 1	Celtic	Ibrox Park	13,239
1893/94	Rangers	3 – 1	Celtic	Hampden Park	17,000
1894/95	St Bernard's	2 – 1	Renton	Ibrox Park	10,000
1895/96	Heart of Midlothian	3 – 1	Hibernian	Logie Green	17,034
1896/97	Rangers	5 – 1	Dumbarton	Hampden Park	14,000
1897/98	Rangers	2 – 0	Kilmarnock	Hampden Park	13,000
1898/99	Celtic	2 – 0	Rangers	Hampden Park	25,000
1899/00	Celtic	4 – 3	Queen's Park	Ibrox Park	15,000
1900/01	Heart of Midlothian	4 – 3	Celtic	Ibrox Park	15,000
1901/02	Hibernian	1 – 0	Celtic	Celtic Park	16,000
1902/03 (DP)	Rangers	2 – 0	Heart of Midlothian	Celtic Park	30,000
1903/04	Celtic	3 – 2	Rangers	Hampden Park	64,472
1904/05 (P)	Third Lanark	3 – 1	Rangers	Hampden Park	55,000
1905/06	Heart of Midlothian	1 – 0	Third Lanark	Ibrox Park	30,000
1906/07	Celtic	3 – 0	Heart of Midlothian	Hampden Park	50,000
1907/08	Celtic	5 – 1	St. Mirren	Hampden Park	58,000
1908/09	Z powodu zamieszek po meczu Rangers – Celtic, nikt nie otrzymał trofeum
1909/10 (DP)	Dundee	2 – 1	Clyde	Ibrox Park	25,000
1910/11 (P)	Celtic	2 – 0	Hamilton Academical	Ibrox Park	25,000
1911/12	Celtic	2 – 0	Clyde	Ibrox Park	45,000
1912/13	Falkirk	2 – 0	Raith Rovers	Celtic Park	45,000
1914/15 (P)	Celtic	4 – 1	Hibernian	Ibrox Park	40,000
1919/20	Kilmarnock	3 – 2	Albion Rovers	Celtic Park	95,000
1920/21	Partick Thistle	1 – 0	Rangers	Celtic Park	28,294
1921/22	Morton	1 – 0	Rangers	Hampden Park	70,000
1922/23	Celtic	1 – 0	Hibernian	Hampden Park	82,000
1923/24	Airdrieonians	2 – 0	Hibernian	Ibrox Park	65,000
1924/25	Celtic	2 – 1	Dundee	Hampden Park	75,317
1925/26	St. Mirren	2 – 0	Celtic	Hampden Park	98,000
1926/27	Celtic	3 – 1	East Fife	Hampden Park	80,070
1927/28	Rangers	4 – 0	Celtic	Hampden Park	118,115
1928/29	Kilmarnock	1 – 0	Rangers	Hampden Park	114,780
1929/30 (P)	Rangers	2 – 1	Partick Thistle	Hampden Park	103,688
1931/32 (P)	Celtic	4 – 2	Motherwell	Hampden Park	98,509
1932/33 (P)	Rangers	3 – 0	Kilmarnock	Hampden Park	104,600
1932/33	Celtic	1 – 0	Motherwell	Hampden Park	102,339
1933/34	Rangers	5 – 0	St. Mirren	Hampden Park	113,430
1934/35	Rangers	2 – 1	Hamilton Academical	Hampden Park	87,740
1935/36	Rangers	1 – 0	Third Lanark	Hampden Park	88,859
1936/37	Celtic	2 – 1	Aberdeen	Hampden Park	147,365
1937/38 (P)	East Fife	4 – 2 *	Kilmarnock	Hampden Park	92,716
1938/39	Clyde	4 – 0	Motherwell	Hampden Park	94,000
1946/47	Aberdeen	2 – 1	Hibernian	Hampden Park	82,140
1947/48 (P)	Rangers	1 – 0 *	Morton	Hampden Park	133,750
1948/49	Rangers	4 – 1	Clyde	Hampden Park	108,435
1949/50	Rangers	3 – 0	East Fife	Hampden Park	118,262
1950/51	Celtic	1 – 0	Motherwell	Hampden Park	131,943
1951/52	Motherwell	4 – 0	Dundee	Hampden Park	136,274
1952/53	Rangers	1 – 1	Aberdeen	Hampden Park	129,761
1952/53	Rangers	1 – 0	Aberdeen	Hampden Park	113,700
1953/54	Celtic	2 – 1	Aberdeen	Hampden Park	130,060
1954/55 (P)	Clyde	1 – 0	Celtic	Hampden Park	68,831
1955/56	Heart of Midlothian	3 – 1	Celtic	Hampden Park	132,840
1956/57 (P)	Falkirk	2 – 1 *	Kilmarnock	Hampden Park	79,785
1957/58	Clyde	1 – 0	Hibernian	Hampden Park	95,123
1958/59	St. Mirren	3 – 1	Aberdeen	Hampden Park	108,591
1959/60	Rangers	2 – 0	Kilmarnock	Hampden Park	108,017
1960/61 (P)	Dunfermline Athletic	2 – 0	Celtic	Hampden Park	87,866
1961/62	Rangers	2 – 0	St. Mirren	Hampden Park	127,940
1962/63 (P)	Rangers	3 – 0	Celtic	Hampden Park	120,273
1963/64	Rangers	3 – 1	Dundee	Hampden Park	120,982
1964/65	Celtic	3 – 2	Dunfermline Athletic	Hampden Park	108,800
1965/66 (P)	Rangers	1 – 0	Celtic	Hampden Park	98,202
1966/67	Celtic	2 – 0	Aberdeen	Hampden Park	126,102
1967/68	Dunfermline Athletic	3 – 1	Heart of Midlothian	Hampden Park	56,365
1968/69	Celtic	4 – 0	Rangers	Hampden Park	132,000
1969/70	Aberdeen	3 – 1	Celtic	Hampden Park	108,434
1970/71 (P)	Celtic	2 – 1	Rangers	Hampden Park	103,332
1971/72	Celtic	6 – 1	Hibernian	Hampden Park	106,102
1972/73	Rangers	3 – 2	Celtic	Hampden Park	122,714
1973/74	Celtic	3 – 0	Dundee United	Hampden Park	75,959
1974/75	Celtic	3 – 1	Airdrieonians	Hampden Park	75,457
1975/76	Rangers	3 – 1	Heart of Midlothian	Hampden Park	85,354
1976/77	Celtic	1 – 0	Rangers	Hampden Park	54,252
1977/78	Rangers	2 – 1	Aberdeen	Hampden Park	61,563
1978/79 (DP)	Rangers	3 – 2 *	Hibernian	Hampden Park	30,602
1979/80	Celtic	1 – 0	Rangers	Hampden Park	70,303
1980/81 (P)	Rangers	4 – 1	Dundee United	Hampden Park	43,099
1981/82	Aberdeen	4 – 1 *	Rangers	Hampden Park	53,788
1982/83	Aberdeen	1 – 0 *	Rangers	Hampden Park	62,979
1983/84	Aberdeen	2 – 1 *	Celtic	Hampden Park	58,900
1984/85	Celtic	2 – 1	Dundee United	Hampden Park	60,346
1985/86	Aberdeen	3 – 0	Heart of Midlothian	Hampden Park	62,841
1986/87	St. Mirren	1 – 0 *	Dundee United	Hampden Park	51,782
1987/88	Celtic	2 – 1	Dundee United	Hampden Park	74,000
1988/89	Celtic	1 – 0	Rangers	Hampden Park	72,069
1989/90	Aberdeen	0 – 0 †	Celtic	Hampden Park	60,493
1990/91	Motherwell	4 – 3 *	Dundee United	Hampden Park	57,319
1991/92	Rangers	2 – 1	Airdrieonians	Hampden Park	44,045
1992/93	Rangers	2 – 1	Aberdeen	Celtic Park	50,715
1993/94	Dundee United	1 – 0	Rangers	Hampden Park	37,450
1994/95	Celtic	1 – 0	Airdrieonians	Hampden Park	36,915
1995/96	Rangers	5 – 1	Heart of Midlothian	Hampden Park	37,730
1996/97	Kilmarnock	1 – 0	Falkirk	Ibrox Stadium	48,953
1997/98	Heart of Midlothian	2 – 1	Rangers	Celtic Park	48,946
1998/99	Rangers	1 – 0	Celtic	Hampden Park	52,670
1999/00	Rangers	4 – 0	Aberdeen	Hampden Park	50,865
2000/01	Celtic	3 – 0	Hibernian	Hampden Park	51,824
2001/02	Rangers	3 – 2	Celtic	Hampden Park	51,138
2002/03	Rangers	1 – 0	Dundee	Hampden Park	47,136
2003/04	Celtic	3 – 1	Dunfermline Athletic	Hampden Park	50,846
2004/05	Celtic	1 – 0	Dundee United	Hampden Park	50,635
2005/06	Heart of Midlothian	1 – 1 †	Gretna	Hampden Park	51,232
2006/07	Celtic	1 – 0	Dunfermline Athletic	Hampden Park	49,600
2007/08	Rangers	3 – 2	Queen of the South	Hampden Park	48,821
2008/09	Rangers	1 – 0	Falkirk	Hampden Park	50,956
2009/10	Dundee United	3 – 0	Ross County	Hampden Park	47,122
2010/11	Celtic	3 – 0	Motherwell F.C.	Hampden Park	49,618
2011/12	Heart of Midlothian	5 – 1	Hibernian	Hampden Park	51,041

Legenda: P – zdecydował powtórzony mecz, DP – zdecydował drugi powtórzony mecz, * – mecz rozstrzygnięty w dogrywce, † – mecz rozstrzygnięty w rzutach karnych, kursywą – oznaczono kluby, które w momencie gry w finale wystepowały poza najwyższą klasą rozgrywkową, tłustą czcionką – oznaczono kluby, które oprócz Pucharu Szkocji wygrały Mistrzostwo (tzw. Dublet)

Rekordy klubowe

Klub	Zwycięstwa	Ostatnie zwycięstwo	Finalista	Ostatni przegrany finał
Celtic	35	2011	18	2002
Rangers	33	2009	17	1998
Queen's Park	10	1893	2	1900
Heart of Midlothian	8	2012	6	1996
Aberdeen	7	1990	8	2000
Kilmarnock	3	1997	5	1960
Vale of Leven	3	1879	4	1890
Clyde	3	1958	3	1949
St. Mirren	3	1987	3	1962
Dundee United	2	2010	7	2005
Hibernian	2	1902	10	2012
Motherwell	2	1991	5	2011
Third Lanark	2	1905	3	1936
Dunfermline Athletic	2	1968	3	2007
Renton	2	1888	3	1895
Falkirk	2	1957	2	2009
Dumbarton	1	1883	5	1897
Airdrieonians	1	1924	3	1995
East Fife	1	1938	2	1950
Morton	1	1922	1	1948
Partick Thistle	1	1921	1	1930
St. Bernard's	1	1895	—	—
Hamilton Academical	—	—	2	1935
Albion Rovers	—	—	1	1920
Cambuslang	—	—	1	1888
Clydesdale	—	—	1	1874
Gretna	—	—	1	2006
Raith Rovers	—	—	1	1913
Thornliebank	—	—	1	1880
Queen of the South	—	—	1	2008
Ross County	—	—	1	2010

Transmisje telewizyjne

Sky Sports posiada prawa do transmisji jednego spotkania na rundę, począwszy od rundy czwartej, aż do finału. BBC Sport transmituje jeden mecz półfinałowy i finał.

Zobacz też

• Mistrzowie Szkocji w piłce nożnej
• Puchar Szkocji (2009/2010)