Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
 |
Ten artykuł od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Pulp Fiction | |
| Gatunek | czarna komedia, sensacyjny |
| Data premiery |  14 października 1994 19 maja 1995, 15 grudnia 2006 |
| Kraj produkcji |  Stany Zjednoczone |
| Język | angielski |
| Czas trwania | 154 min (168 min wersja deluxe) |
| Reżyseria | Quentin Tarantino |
| Scenariusz | Quentin Tarantino Roger Avary |
| Główne role | John Travolta Samuel L. Jackson Bruce Willis Uma Thurman |
| Muzyka | Rolf Johnson Karyn Rachtman |
| Zdjęcia | Andrzej Sekuła |
| Scenografia | David Wasco |
| Montaż | Sally Menke |
| Produkcja | Lawrence Bender Danny DeVito Michael Shamberg Stacey Sher |
| Wytwórnia | A Band Apart Jersey Films Miramax Films |
| Dystrybucja | Miramax, Imperial |
| Budżet | 8 mln dolarów |
| Nagrody | 1994: Quentin Tarantino Złota Palma 1995: Quentin Tarantino, Roger Avary Oscar, najlepszy scenariusz 1995: Samuel L. Jackson BAFTA, najlepszy aktor drugoplanowy 1995: Quentin Tarantino, Roger Avary BAFTA, najlepszy scenariusz 1995: Quentin Tarantino Złoty Glob, najlepszy scenariusz |
Pulp Fiction – amerykański film fabularny w reżyserii Quentina Tarantino z 1994 roku.
Spis treści |
Autorami scenariusza byli Quentin Tarantino i Roger Avary. Film był kręcony w Kalifornii w miastach: Hawthorne, Los Angeles i Pasadena. Tytuł pochodzi od popularnych w latach 30. i 40. XX wieku brukowych powieści wydawanych na charakterystycznym tanim, surowym papierze, nazywanych pulp fiction. Okładka wydania DVD i część plakatów stylizowana jest na zniszczoną okładkę książki tego typu.
| Aktor | Postać | Opis postaci |
|---|---|---|
| John Travolta | Vincent Vega | Gangster i kompan Julesa Winnfielda na usługach Marsellusa Wallace'a. Ma zaopiekować się jego żoną – Mią. Początkowo grać go miał Michael Madsen. Bohater Pulp Fiction nosi zresztą takie same nazwisko jak bohater Wściekłych psów grany przez Madsena. Pojawiła się teoria że być może są to bracia. Tarantino planował nawet nakręcenie filmu o braciach Vega, ale do realizacji nie doszło. |
| Samuel L. Jackson | Jules Winnfield | Czarnoskóry gangster i kompan Vincenta Vegi na usługach Marsellusa Wallace'a. Cudowne przeżycie zmienia go i pogłębia jego wiarę w Boga. |
| Uma Thurman | Mia Wallace | Żona Marsellusa, którą przez jakiś czas opiekuje się Vincent. Była aktorka telewizyjna. Początkowo miała ją grać Meg Ryan lub Holly Hunter, Tarantino po pierwszym przesłuchaniu chciał jednak koniecznie Umę Thurman. Wyszło to z obopólną korzyścią, gdyż Thurman została później okrzyknięta muzą Tarantino i wystąpiła w innym jego słynnym filmie – Kill Billu. Sama Thurman początkowo odrzuciła rolę Mii ale Tarantino był tak zdesperowany by ją obsadzić że przeczytał jej przez telefon cały scenariusz filmu – i poskutkowało. |
| Harvey Keitel | Winston Wolfe | Jeden z najbardziej zaufanych ludzi Marsellusa Wallace'a. Jest człowiekiem honorowym, punktualnym i stanowczym a zarazem tajemniczym. Ma wyjątkowo silną osobowość, nikt nie ma odwagi mu się przeciwstawić. Pomaga Jimmiemu, Julesowi i Vincentowi uprzątnąć zwłoki Marvina z tylnego siedzenia ich samochodu, wykorzystuje do tego ukochane koce Jimmiego i jego żony. Rola ta była od razu pisana z myślą o Keitel'u, który już wcześniej wystąpił w jego Wściekłych psach. Sam Tarantino przyznaje że Harvey był jego ulubionym aktorem od 16. roku życia. |
| Tim Roth | Pumpkin (Ringo) | Drobny złodziejaszek, który postanawia skończyć ze swoim życiem i wykonać ostatni skok. Podobnie jak Keitel Tim Roth grał u Tarantino we Wściekłych psach i zagrał u niego ponownie. |
| Amanda Plummer | Honey Bunny (Yolanda) | Dziewczyna lub żona Pumpkina, podobnie jak on złodziejka. |
| Maria de Medeiros | Fabienne | Dziewczyna Butcha. |
| Ving Rhames | Marsellus Wallace | Potężny gangster, mąż Mii na którego usługach są Vincent i Jules i w którym w konflikt popada Butch. Wyrzucił z balkonu pewnego człowieka (który od tamtej pory miał problemy z mową) i nikt nie wie co między nimi zaszło. Vincent i Jules plotkowali że to za wymasowanie stóp jego żonie, ale plotki te okazały się (najprawdopodobniej) nieprawdą. Początkowo w jego rolę miał wcielić się Sid Haig. |
| Eric Stoltz | Lance | Handlarz narkotyków, u którego towar kupował Vincent. Później zażyła go nieco Mia, przez co omal nie zginęła. Lance wyjątkowo niechętnie pomógł Vincentowi ją uratować. Plotki głoszą że w jego rolę początkowo miał wcielić się Kurt Cobain, Tarantino zaprzeczył jednak tym plotkom, że nigdy nawet nie spotkał Cobaina nie mówiąc już o proponowaniu roli w filmie. |
| Rosanna Arquette | Jody | Żona Lance'a. Maniaczka na punkcie piercing'u. O jej rolę starała się Pam Grier, Tarantino odmówił jednak, motywując to tym że nie wyobraża sobie Grier w roli nieśmiałej i bojaźliwej osoby. |
| Christopher Walken | kapitan Koons | Przyjaciel ojca Butcha, wręczył mu w dzieciństwie złoty zegarek – który dziedzicznie należał się Coolidge'owi. |
| Bruce Willis | Butch Coolidge | Bokser któremu Marsellus Wallace wypłacił ogromna sumę, za celowe oddanie walki. Coolidge jednak nie dotrzymał słowa, zabił rywala i uciekł z pięniedzmi. Od tamtej pory musiał wraz z dziewczyną uciekać przed gniewem Wallace'a. Nad prawie wszystko cenił swój złoty zegarek, który otrzymał po ojcu, dla niego narażał życie. Zabił Vincenta Vegę a za pomoc Marsellusowi ten darował mu życie ale kazał uciekać z miasta. Willis był wielką gwiazdą, ale większość jego ostatnich filmów okazała się rozczarowaniami. Pulp Fiction odbudował jego reputację. Rola Butcha była proponowana Mickey'owi Rourke'owi. |
| Quentin Tarantino | Jimmie Dimmick | Przyjaciel Julesa, u którego on wraz z Vincentem zatrzymują się wraz z zwłokami Marvina, a – tym samym – przenoszą ten problem na niego. Istnieje teoria jakoby sceny w których zagrał sam reżyser reszty filmu miał nakrecić jego bliski przyjaciel – Robert Rodriguez. |
| Angela Jones | Esmarelda Villalobos | Taksówkarka która podwozi i rozmawia z Butchem. |
| Phil LaMarr | Marvin | Najprawdopodobniej człowiek Marsellusa który przeniknął do obozu Bretta, który chciał go zdradzić. Ginie gdy Vincent niechcący strzela mu w twarz gdy Jules prowadząc samochód "najeżdża na wybój." |
| Frank Whaley | Brett | Człowieka Marsellusa który chciał go oszukać. Marsellus nasłał więc na Bretta i kilku jego ludzi Vincenta i Julesa aby go zabili i odzyskali walizkę. Po pewnej wymianie zdań Jules i Vincent rozstrzeliwują Bretta. |
| Bronagh Gallagher | Trudi | Znajoma Judy i Lance'a . |
| Duane Whitaker | Maynard | Sklepikarz który współpracował z Zedem i dostarczał mu ofiary, które policjant później gwałcił. Został zabity przez Butcha kataną. |
| Peter Greene | Zed | Ochroniarz-gwałciciel-morderca. Współpracował ze sklepikarzem Maynardem, który dostarczał mu ofiary które następnie Zed w mrocznych czeluściach piwnicy sklepu gwałcił. Praktyki te przerażały nawet samego Maynarda. Jedną z jego ofiar stali się Marsellus i Butch. Podczas gdy Zed gwałcił Marsellusa, Butchowi udało się wydostać ze sklepu, zdecydował się jednak pomóc Wallace'owi. Zabił Maynarda i unieszkodliwił Zeda. Marsellus postrzelił ochroniarza i zapowiedział mu że zginie w okrutnych męczarniach gwałcony przez jego ludzi. Zed miał wspaniały motocykl i wspaniały breloczek z wyrytym imieniem. Motocykl ten wziął później Butch, by wraz z Fabienne uciec z miasta. |
| Julia Sweeney | Rachel | Córka właściciela rupieciarni i dziedziczka jego fortuny. Bliska przyjaciółka Winstona Wolfe'a. |
| Alexis Arquette | czwarty facet | |
| Paul Calderon | Paul | |
| Steve Buscemi | gburowaty kelner Buddy Holly | |
| Lawrence Bender | długowłosy yuppie | |
| Gimp | Pokraka | Człowiek w przebraniu S/M, w sklepie Maynard'a |
W połowie film noir, w połowie czarna komedia, całość przeplatająca się z gangsterami Los Angeles, ciemnymi typami, drobnymi złodziejaszkami i tajemniczymi wydarzeniami. W filmie pojawiają się elementy zapożyczone z francuskich filmów nouvelle vague (nowa fala) takich reżyserów jak Jean-Luc Godard i François Truffaut, czy amerykańskich niskobudżetowych kryminałów, np. Zabójstwo Stanleya Kubricka i Zabójcy Dona Siegela. W pewnym stopniu inspirowany był także modnymi w latach 60. XX wieku spaghetti westernami Sergia Leone.
W filmie pojawiają się cztery główne wątki fabularne, a stanowią je historie Vincenta Vegi i Julesa Winnfielda, Mii Wallace, Butcha Coolidge’a oraz Yolandy i Ringa. Przeplatają się one ze sobą, jednak jedynie Vincent pojawia się we wszystkich czterech.
|
Kolejność wątków ukazana w filmie:
|
Wątki w kolejności chronologicznej:
|
Wielką tajemnicą pozostaje zawartość walizki, którą odzyskali dla Marsellusa Vincent i Jules. Zapytany o jej zawartość Tarantino odpowiedział, że znajduje się w niej to, co widz chce, żeby się znalazło. Fanom nie wystarczyła jednak taka odpowiedź, dlatego uparcie dążą do tego, aby dowiedzieć się, co tak naprawdę znajdowało się w walizce. Pomagają wnikliwe obserwacje (np. szyfr do walizki – 666, czyli liczba Bestii), które pozwalają wysuwać nowe hipotezy.
Fani stworzyli kilka teorii, z których najpopularniejsza mówi o tym, że w walizce znajdowała się dusza Marsellusa. Przemawiać może za tym kilka faktów, jednym z nich jest właśnie wspomniany wyżej szyfr. Według tej teorii to szatan wyciągnął duszę Marsellusa przez kark, na co wskazywać może plaster w tym miejscu. Vincent i Jules wykradają duszę diabłu i mają za zadanie dostarczyć ją Marsellusowi. Gdy w jednej scenie młody chłopak oddaje kilka strzałów w kierunku Vincenta i Julesa, kule trafiają dokładnie w ścianę za nimi. Może to wskazywać na to, że to Bóg pokierował torem kul, by Vincent i Jules mogli zwrócić duszę jej właścicielowi.
Inne teorie mówią między innymi o uchu z Blue Velvet Davida Lyncha, skradzionych diamentach z Wściekłych psów (wcześniejszego filmu Tarantino), kamieniach Sankary z Indiany Jonesa i świątyni zagłady, martwym obcym z Repo Mana, royale z serem, Świętym Graalu lub innych precjozach.
Walizka o nieznanej, świecącej zawartości wystąpiła w filmie Kiss Me Deadly Roberta Aldricha z 1955 roku i najprawdopodobniej to ona jest pierwowzorem walizki odzyskanej przez Julesa.
W serwisie snopes.com zebrane zostały teorie odnośnie tego, co mogło się znajdować w walizce.
Dwóch zabójców – Vincent Vega (John Travolta) i Jules Winnfield (Samuel L. Jackson) – dostaje się do mieszkania, z którego odzyskać mają walizkę należącą do ich szefa, gangstera Marsellusa Wallace’a (Ving Rhames). Zabić mają także Bretta (Frank Whaley) i jego kompanów, którzy chcieli oszukać Marsellusa w interesach. Gangsterzy zdobywają walizkę i otwierają ją, jednak jej zawartość nigdy nie została ujawniona: gdy zostaje otwarta, widać tylko złotą poświatę. Wśród fanów popularne jest twierdzenie, że w walizce znajduje się coś nadnaturalnego, być może dusza Marsellusa, na co wskazuje kilka faktów (vide sekcja Tajemnicza walizka).
Po długiej rozmowie gangsterzy zabijają Bretta i dwóch jego towarzyszy (jednego obecnego przez całą scenę, a jednego wybiegającego w ostatniej chwili z łazienki), po czym szybko oddalają się z ocalałym ze strzelaniny Marvinem. Niedługo później, podczas rozmowy w samochodzie, Vincent niechcący zabija Marvina, strzelając mu w głowę. Zabójcy chcą znaleźć miejsce, w którym mogliby ukryć i wyczyścić samochód. Zatrzymują się w domu znajomego Julesa, Jimmiego Dimmicka (Quentin Tarantino), gdzie pomaga im tajemniczy Winston Wolfe (Harvey Keitel), będący na usługach Marsellusa.
Inspiracją bohaterów Travolty i Jacksona była dwójka morderców zagranych przez Lee Marvina i Clu Gulagera w Zabójcach Siegela (1964) oraz Henry’ego Silvę i Jacka Klugmana (Je vous salue mafia, 1965).
Kiedy Marsellus wyjeżdża z miasta, Vincent otrzymuje rozkaz „zaopiekowania się” jego młodą żoną. Udają się oni do stylizowanej na lata 50. XX wieku restauracji Jack Rabbit Slim’s, w której gości obsługują kelnerzy przebrani za ikony popkultury (np. piosenkarz Buddy Holly czy aktorka Marilyn Monroe).
Vincent i Mia rozpoczynają rozmowę, która schodzi na temat aktorskiej kariery Mii. Zagrała ona w pilocie serialu Fox Force Five[1], opowiadającym o przygodach pięciu agentek specjalnych. Postać grana przez Mię, Raven McCoy, była specjalistką od noży. Znała także mnóstwo starych dowcipów, których nauczył ją jej dziadek, artysta vaudeville’u. Vincent chce poznać dowcip Mii, jednak ta nie chce mu go opowiedzieć, ponieważ obawia się, że nie rozśmieszy on Vincenta.
Mia i Vincent biorą udział w konkursie twista (pomimo że ich taniec był dość kiczowaty, scena owego tańca weszła do historii kina). Po powrocie do domu Mia trzyma w ręce nagrodę za wygraną w konkursie. Vincent zostawia na chwilę Mię samą. Dziewczyna znajduje w jego marynarce heroinę, po chwili jest już bliska śmierci z przedawkowania. Vincent odwozi ją do dealera, który sprzedał mu narkotyk – Lance’a (Eric Stoltz). Wspólnie udaje im się Mię „odratować” poprzez podanie adrenaliny. Po odwiezieniu do domu Mia opowiada Vincentowi swój serialowy dowcip: Idą mama pomidor, tata pomidor i mały pomidorek. Pomidorek wlecze się z tyłu, więc zdenerwowany ojciec podbiega do niego, rozgniata i mówi: „Catch-up!” (gra słów: catch-up oznacza nie odstawaj, dorównaj, ale jednocześnie brzmi jak ketchup).
Butch Coolidge (Bruce Willis) jest bokserem, który od Marsellusa Wallace’a otrzymuje dużą sumę pieniędzy za celowe oddanie walki. Butch nie dotrzymuje jednak słowa i pokonuje w walce swojego przeciwnika (niechcący go zabijając), by odebrać fortunę za postawione na siebie u bukmacherów pieniądze. Musi się przez to ukrywać i uciekać z Los Angeles.
Postać Butcha i jego sytuacja inspirowana jest kreacją Roberta Ryana z filmu noir Zmowa (1949).
Na początku rozdziału Złoty zegarek pojawia się retrospekcja z dzieciństwa Butcha, którego odwiedza przyjaciel jego ojca, kapitan Koons (Christopher Walken). Opowiada małemu Butchowi o jego ojcu, który zmarł w obozie podczas wojny wietnamskiej, przez kilka lat nosząc w odbytnicy złoty zegarek, który należał się małemu Butchowi. Wcześniej zegarek należał do dziadka Butcha, a jeszcze wcześniej – do jego pradziadka.
Butch wraca do swojego mieszkania po zegarek, który zapomniała zabrać jego dziewczyna Fabienne (Maria de Medeiros). W mieszkaniu spotyka Vincenta wysłanego przez Marsellusa, aby zabił Butcha. Butch znajduje pistolet maszynowy Vincenta i zabija go. W czasie ucieczki z mieszkania przypadkowo spotyka przechodzącego przez jezdnię Marsellusa, którego potrąca samochodem. Marsellus rozpoczyna pościg za Butchem, który kończy się w lombardzie. Butch i Marsellus zostają uwięzieni przez właściciela lombardu, który wzywa swojego przyjaciela – ochroniarza Zeda. Zed zabiera Marsellusa do osobnego pokoju, w którym gwałci go. W międzyczasie Butchowi udaje się oswobodzić z więzów. Chce uciec z lombardu, decyduje się jednak pomóc Marsellusowi. Marsellus, w zamian za pomoc, daruje Butchowi życie, ale każe uciekać mu z miasta pod groźbą zabicia go.
W czasie śniadania dwójka drobnych złodziejaszków – Ringo[1] (Tim Roth) i Yolanda[1] (Amanda Plummer) rozmawiają o niebezpieczeństwie rabowania restauracji, banków i sklepów monopolowych. Postanawiają wykonać ostatni skok. Za cel obierają restaurację, w której się znajdują. Każą wypłacić kelnerce wszystkie pieniądze z kasy, zbierają także portfele i kosztowności od klientów restauracji. Wśród klientów znajdują się Vincent i Jules. Jules, który zrezygnował z życia kryminalisty, ponieważ stał się świadkiem cudu (w jego mniemaniu), wyjaśnia Ringowi i Vincentowi to, co sądzi o swoim życiu przestępcy oraz przedstawia swoją interpretację słów zawartych w Biblii (Ezechiel 25:17). Oddaje Ringowi i Jolandzie zawartość swojego portfela jako symbol swojego odkupienia.
Akcja Pulp Fiction rozgrywa się we wczesnych latach 90. XX wieku w Los Angeles, jednak w filmie znajdują się rzeczy charakterystyczne dla większości dekad XX wieku:
W Pulp Fiction znajduje się wiele odwołań do innych filmów. Tarantino, który pracował kiedyś w wypożyczalni kaset video, znał dobrze wiele starych filmów jeszcze przed nakręceniem Wściekłych psów. Oto niektóre zapożyczenia w Pulp Fiction:
Wydanie kolekcjonerskie ukazało się w 2002 roku i zawierało 5 dodatkowych utworów:
Film doczekał się wielu polskich tłumaczeń nieoficjalnych. Wśród tłumaczeń oficjalnych długo dominowała wersja Elżbiety Gałązki-Salamon. W 2005 roku Pulp Fiction zostało wydane na DVD wraz z magazynem filmowym „Premiery”, co stanowi drugą wersję oficjalną. Pomiędzy wersjami pojawiły się rozbieżności. Oto kilka z nich:
Film uznawany jest za jeden ze 100 najlepszych obrazów wszech czasów zarówno w rankingach sporządzanych przez „zawodowych” krytyków, np. American Film Institute (z okazji setnej rocznicy kinematografii instytut ten sporządził listę stu najlepszych filmów w historii; Pulp Fiction znalazło się na 94. miejscu), jak i w popularnych rankingach magazynów i portali filmowych (np. IMDb.com – 5. miejsce*[2]; Filmweb – 7. miejsce*). Zdobył między innymi Złotą Palmę na Festiwalu Filmowym w Cannes i Oscara w kategorii najlepszy scenariusz oryginalny.
W czasie premiery film wzbudzał umiarkowane kontrowersje z powodu graficznej przemocy oraz – w pewnym stopniu – odczuwalnego rasizmu: Jackson i Travolta wcielili się w rolę niezbyt sympatycznych bohaterów, którzy często używali – w różnych kombinacjach – słów motherfucker (dosł. matkojebca, najczęściej tłumaczone jako skurwiel) i nigger (czarnuch).
Pomimo ciepłego przyjęcia na świecie, część francuskich i polskich krytyków początkowo była filmowi niechętna. Powodem tego było zaskakujące nagrodzenie filmu Złotą Palmą, która – jak przewidywano – trafi do uważanego za absolutnego faworyta, Krzysztofa Kieślowskiego za "Czerwony" z trylogii Trzy kolory.
15 grudnia 2006 roku film ponownie wszedł na ekrany polskich kin. W tym czasie można było go nabyć za ok. 12-15 złotych w EMPiK-ach i sklepach internetowych, a rok wcześniej został dodany (wraz z Dirty Dancing II) do gazety „Premiery”. Wyświetlany w pięciu kopiach zebrał w pierwszym tygodniu 1075 widzów. * w dniu 27 stycznia 2010 r.
|
|||||||||||||
