Rada Najwyższa Narodowa

Zobacz też: Rada Najwyższa Narodowa (1830) - strona ujednoznaczniająca.

Rada Najwyższa Narodowa – centralna władza cywilna podczas insurekcji kościuszkowskiej. Ustanowiona przez Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej Tadeusza Kościuszkę 10 maja 1794 w obozie pod Połańcem. Składała się z 8 radców i 32 zastępców i była kolegialnym organem wykonawczym decyzji naczelnika.

powstańcy Kościuszki na akwareli Aleksandra Orłowskiego

Podzielona została na 8 wydziałów, którymi kierowali wyznaczeni radcy:

Wydział Porządku - Alojzy Sulistrowski
Wydział Bezpieczeństwa - Tomasz Wawrzecki (w rzeczywistości zastępca Michał Kochanowski)
Wydział Sprawiedliwości -Franciszek Myszkowski (w rzeczywistości zastępca Józef Szymanowski)
Wydział Skarbu - ks. Hugo Kołłątaj
Wydział Żywności - Ignacy Wyssogota Zakrzewski
Wydział Potrzeb Wojskowych - gen. mjr Stanisław Wielowiejski ^[1] (w rzeczywistości zastępca Tadeusz Matuszewicz)
Wydział Interesów Zagranicznych - Ignacy Potocki
Wydział Instrukcji Narodowej - Jan Jaśkiewicz (w rzeczywistości zastępca ks. Franciszek Ksawery Dmochowski, później Tadeusz Mostowski)

Wydział Porządku - zajmował się utrzymywaniem dróg i mostów, przewozem poczty, komunikacją.
Wydział Bezpieczeństwa - zajmował się śledzeniem szpiegów i przestępców, przeprowadzaniem rewizji i aresztowań, utrzymywaniem więzień.
Wydział Sprawiedliwości - nadzorował sądy, wykonywał egzekucję wyroków sądowych.
Wydział Skarbu - zajmował dobra zdrajców ojczyzny, zarządzał dobrami narodowymi, kontrolował mennicę.
Wydział Żywności - zaopatrywał armię powstańcza, dozorował młyny, piekarnie i browary, rozdawał żywność biedocie.
Wydział Potrzeb Wojskowych - przeprowadzał pobór do wojska, kontrolował manufaktury zbrojeniowe, kupował broń, mundury i amunicję, zakładał składy wojskowe, dostarczał koni do wojska.
Wydział Interesów Zagranicznych - wysyłał posłów i agentów za granicę, prowadził rokowania z innymi państwami.
Wydział Instrukcji Narodowej - nadzorował szkoły, zajmował się propagandą powstańczą, inspirował gazety, agitacją w kościołach i na zgromadzeniach, administrował funduszem edukacyjnym.

Decyzje miano podejmować kolegialnie przy udziale minimum 5 osób. Król Stanisław August Poniatowski 5 maja wyraził chęć wejścia do Rady zapewniając iż "ojczyzny i narodu nie odstąpię", jednak Kościuszko nie miał zamiaru go dopuścić.

Jej oficjalnym organem prasowym była Gazeta Rządowa.

[edytuj] Zobacz też

Rada Najwyższa Rządowa Litewska

Przypisy

↑ Wielowiejski nominacji nie przyjął i przeszkadzał jednostkom polskim, pozostającym poza kordonem rozbiorczym w przenikaniu do powstania. Antoni Trębicki Opisanie Sejmu ekstraordynaryjnego podziałowego roku 1793 w Grodnie. O rewolucji roku 1794, opracował i wstępem poprzedził Jerzy Kowecki, Warszawa 1967, s. 531-532.

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Organizacja Rady Najwyższej Narodowej doczesnej dla Polski i Litwy

[edytuj] Bibliografia

Andrzej Grabski, Jan Wimmer i inni, Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. Warszawa 1966.
Marian Kukiel: Zarys historii wojskowości w Polsce. London: Puls, 1993. ISBN 0907587992.
Andrzej Zahorski, Wypisy źródłowe do historii polskiej sztuki wojennej. Polska sztuka wojenna w okresie powstania kościuszkowskiego, Zeszyt dziesiąty, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1960.
Bolesław Twardowski: Wojsko Polskie Kościuszki w roku 1794. Poznań: Księgarnia Katolicka, 1894.

p • d • e

Powstanie kościuszkowskie

Tadeusz Kościuszko • Armia • Rada Najwyższa Narodowa • Rada Najwyższa Rządowa Litewska • Rada Zastępcza Tymczasowa

Bitwy

Racławice • insurekcja warszawska • insurekcja wileńska • Niemenczyn • Polany • Lipniszki • Szczekociny • Chełm • Soły • powstanie kurlandzkie • Gołków • Raszyn • Kolno • Błonie • Rajgród • Pierwsze oblężenie Warszawy • Sałaty • Słonim • Lubań • Krupczyce • Terespol • insurekcja wielkopolska • Łabiszyn • Bydgoszcz • Maciejowice • Kobyłka • Drugie oblężenie Warszawy (obrona Pragi)

Wojska

Dywizje	Ponińskiego • Sapiehy • Litewska • Dąbrowskiego • Zajączka • Sierakowskiego • Nadwarciańska • Naczelnika • Giedroycia • Mokronowskiego

Pułki	Pułki konne: 1 Żmudzki • 2 Żmudzki • 8 Litewski • Grodzieński • Sapiehy • Lidzki • Starozakonny • Kwaśniewskiego • Regimenty konne: Dragonów litewskich • Gwardii litewskiej • Buławy Polnej Litewskiej • Buławy Wielkiej Litewskiej • Regimenty piesze: 16 Skarbowy • 17 Koronny • 18 Koronny • 19 Koronny • 20 Koronny • 21 Koronny • 9 Litewski • Regimenty grenadierów: 1 Krakowski • 2 Krakowski • Lubelski • Sandomierski

Dyrekcja Biletów Skarbowych • Gazeta Rządowa • Gazeta Wolna Warszawska • Generał major ziemiański • Komisja Porządkowa Cywilno-Wojskowa • Krzyż za Zdobycie Pragi • Uniwersał połaniecki • Żywią i Bronią

p • d • e

Składy rządów polskich

Rządy powstania kościuszkowskiego (1794)

Rada Zastępcza Tymczasowa • Rada Najwyższa Narodowa

Rządy Księstwa Warszawskiego (1807–1813)

Komisja Rządząca Stanisława Małachowskiego • Rząd Stanisława Małachowskiego • Rząd Ludwika Szymona Gutakowskiego • Rząd Stanisława Kostki Potockiego

Rządy powstania listopadowego (1830–1831)

Rada Administracyjna • Rząd Tymczasowy • Rada Najwyższa Narodowa • Rząd Adama Jerzego Czartoryskiego • Rząd Bonawentury Niemojewskiego • Rząd Jana Stefana Krukowieckiego

Rząd powstania krakowskiego (1846)

Rząd Narodowy Rzeczypospolitej Polskiej

Rządy powstania styczniowego (1863–1864)

Tymczasowy Rząd Narodowy • Komisja Wykonawcza Rządu Narodowego • Komisja Wykonawcza Dyktatora w Warszawie • Rząd Narodowy Cywilny • Rząd Narodowy (Karola Majewskiego) • Rząd Narodowy (czerwonych prawników) • Rząd Narodowy (wrześniowy) • Rząd Narodowy (Romualda Traugutta) • Rząd Narodowy (Bronisława Brzezińskiego)

Rządy Królestwa Polskiego (1916–1918) i Rząd Republiki Polskiej (7–17 listopada 1918)

Wydział Wykonawczy tymczasowej Rady Stanu • Rząd Jana Kucharzewskiego • Prowizorium rządowe Antoniego Ponikowskiego • Rząd Jana Kantego Steczkowskiego • Rząd Józefa Świeżyńskiego • Prowizorium rządowe Władysława Wróblewskiego • Rząd Ignacego Daszyńskiego

Rządy II Rzeczypospolitej (1918–1939)

Rząd Jędrzeja Moraczewskiego • Rząd Ignacego Jana Paderewskiego • Rząd Leopolda Skulskiego • Rząd Władysława Grabskiego (1) • Rząd Wincentego Witosa (1) • Rząd Antoniego Ponikowskiego (1) • Rząd Antoniego Ponikowskiego (2) • Rząd Artura Śliwińskiego • Rząd Juliana Nowaka • Rząd Władysława Sikorskiego (1) • Rząd Wincentego Witosa (2) • Rząd Władysława Grabskiego (2) • Rząd Aleksandra Skrzyńskiego • Rząd Wincentego Witosa (3) • Rząd Kazimierza Bartla (1) • Rząd Kazimierza Bartla (2) • Rząd Kazimierza Bartla (3) • Rząd Józefa Piłsudskiego (1) • Rząd Kazimierza Bartla (4) • Rząd Kazimierza Świtalskiego • Rząd Kazimierza Bartla (5) • Rząd Walerego Sławka (1) • Rząd Józefa Piłsudskiego (2) • Rząd Walerego Sławka (2) • Rząd Aleksandra Prystora • Rząd Janusza Jędrzejewicza • Rząd Leona Kozłowskiego • Rząd Walerego Sławka (3) • Rząd Mariana Zyndrama-Kościałkowskiego • Rząd Felicjana Sławoja Składkowskiego

Rządy Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie (1939–1990)

Rząd Władysława Sikorskiego (2) • Rząd Władysława Sikorskiego (3) • Rząd Stanisława Mikołajczyka • Rząd Tomasza Arciszewskiego • Rząd Tadeusza Komorowskiego • Rząd Tadeusza Tomaszewskiego • Rząd Romana Odzierzyńskiego • Rząd Jerzego Hryniewskiego • Rząd Stanisława Mackiewicza • Rząd Hugona Hankego • Rząd Antoniego Pająka (1) • Rząd Antoniego Pająka (2) • Rząd Antoniego Pająka (3) • Rząd Aleksandra Zawiszy • Rząd Zygmunta Muchniewskiego • Rząd Alfreda Urbańskiego (1) • Rząd Alfreda Urbańskiego (2) • Rząd Kazimierza Sabbata (1) • Rząd Kazimierza Sabbata (2) • Rząd Kazimierza Sabbata (3) • Rząd Kazimierza Sabbata (4) • Rząd Edwarda Szczepanika (1) • Rząd Edwarda Szczepanika (2)

Rządy Rzeczypospolitej Polskiej (1944–1952) i Rządy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (1952–1989)

Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego • Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej • Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej • Rząd Józefa Cyrankiewicza (1) • Rząd Bolesława Bieruta • Rząd Józefa Cyrankiewicza (2) • Rząd Józefa Cyrankiewicza (3) • Rząd Józefa Cyrankiewicza (4) • Rząd Józefa Cyrankiewicza (5) • Rząd Piotra Jaroszewicza (1) • Rząd Piotra Jaroszewicza (2) • Rząd Edwarda Babiucha • Rząd Józefa Pińkowskiego • Rząd Wojciecha Jaruzelskiego • Rząd Zbigniewa Messnera • Rząd Mieczysława Rakowskiego • Rząd Czesława Kiszczaka • Rząd Tadeusza Mazowieckiego

Rządy III Rzeczypospolitej (od 1989)

Rząd Tadeusza Mazowieckiego • Rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego • Rząd Jana Olszewskiego • Rząd Waldemara Pawlaka (1) • Rząd Hanny Suchockiej • Rząd Waldemara Pawlaka (2) • Rząd Józefa Oleksego • Rząd Włodzimierza Cimoszewicza • Rząd Jerzego Buzka • Rząd Leszka Millera • Rząd Marka Belki (1) • Rząd Marka Belki (2) • Rząd Kazimierza Marcinkiewicza • Rząd Jarosława Kaczyńskiego • Rząd Donalda Tuska (1) • Rząd Donalda Tuska (2)

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Narzędzia

Drukuj lub eksportuj

W innych językach