Radom Air Show – cykliczna impreza organizowana co dwa lata na lotnisku Sadków w Radomiu, łącząca pokazy statków powietrznych z naziemną statyczną wystawą sprzętu wojskowego i prezentacjami firm z branży lotniczej.
Początkowo Radom Air Show było organizowane w cyklu rocznym, jednak organizatorzy, głównie ze względów finansowych, zdecydowali się na cykl dwuletni. Organizatorami imprezy są: Dowództwo Sił Powietrznych, Miasto Radom, Targi Kielce i Aeroklub Polski, honorowym patronem jest Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.
Spis treści |
Pierwsze Air Show odbyło się w 1991 roku w Poznaniu na Ławicy, później dwukrotnie w 1995 i 1998 na lotnisku w Dęblinie. Od 2000 do 2003 roku pokazy organizowano co roku w Radomiu. Potem zwiększono odstępy czasowe pomiędzy poszczególnymi edycjami do dwóch lat. Celem Air Show jest zaprezentowanie możliwości polskiego i zagranicznego sprzętu wojskowego szerszej publiczności, jednak przede wszystkim są formą aktywnego wypoczynku i pomysłem na spędzenie weekendu poza domem.
Impreza jest coraz bardziej znana i co roku wzbogacana o nowe elementy, jak imprezy towarzyszące – pikniki rodzinne, różnego rodzaju targi, wystawy, masowe imprezy artystyczne (np. w 2005 roku koncert In-Grid).
1 września 2007 roku podczas X Edycji Jubileuszowej "Radom Air Show 2007" wskutek zderzenia dwóch samolotów Zlin zginęli piloci grupy akrobacyjnej AZL Żelazny z Zielonej Góry: podpułkownik rezerwy mgr inżynier Lech Marchelewski (60 lat, ur. 5 lutego 1947) oraz młodszy inżynier pilot Piotr Banachowicz (25 lat, ur. 4 marca 1982).
Kolizja nastąpiła w trakcie wykonywania na trzech maszynach pętli z rozejściem u szczytu (tzw. rozeta). Samoloty miały minąć się w najniższym punkcie manewru w bardzo małej odległości od siebie, jednak z nieznanych przyczyn dwa z nich zderzyły się. Samoloty uległy niemal całkowitemu zniszczeniu, a piloci najprawdopodobniej zginęli natychmiast w momencie kolizji. Na ziemię spadły już tylko szczątki obu maszyn.
Prezydent Radomia Andrzej Kosztowniak odwołał wszystkie pokazy i imprezy towarzyszące Air Show, a także ogłosił trzydniową żałobę.
Ceremonia pogrzebowa obu pilotów odbyła się na lotnisku aeroklubu w Zielonej Górze 7 września 2007. Zgodnie z lotniczą tradycją, pamięć ich została uczczona przelotem nad lotniskiem pozostałych członków grupy.
30 sierpnia 2009 o godz. 13:17[1] podczas pokazów rozbił się białoruski samolot Su-27UBM-1 (modernizowany w 558. Zakładzie w Baranowiczach)[2]. Spadł on w pobliże lasku niedaleko miejsca pokazu (między Małęczynem a Makowem) w odległości 100 metrów od zabudowań. Wkrótce po katastrofie policja i organizatorzy pokazu potwierdzili śmierć dwóch pilotów – pułkownika Alaksandra Marfickiego oraz pułkownika Alaksandra Żuraulewicza[3].
Podczas wstępnych analiz ustalono, że prawdopodobną przyczyną katastrofy był błąd pilota, jednak około godz. 18:00 rzecznik Ministerstwa Białorusi oznajmił, że przyczyną mogło być wessanie się ptaka do wlotu silnika[3], jest to jednak mało prawdopodobne[4]..
W czasie pokazów na lotnisku w Radomiu było około 100 tys. widzów. Nikomu z nich nic się nie stało. Jak mówią świadkowie zdarzenia, piloci specjalnie wyprowadzili samolot z dala od zabudowań, aby nie zagrozić nikomu innemu podczas rozbicia się, którego piloci byli świadomi. Twierdzili też, że tuż przed wypadkiem nie słyszeli silników. Piloci otrzymali polecenie katapultowania się z maszyny, jednak zainicjowali sekwencję katapultowania zbyt późno. Prawdopodobnie próbowali posadzić maszynę w miejscu, gdzie nie ma cywilów.
Raport polsko-białoruskiej komisji która badała wypadek (i ustaliła jego przyczynę) został utajniony przez stronę białoruską.
3 września firma "Suchoj", rosyjski producent Su-27 oceniła, że przyczyną katastrofy mogły być nieudolne modyfikacje elektroniki pokładowej samolotu, dokonane przez Białorusinów[4]. Białorusini dementowali jednak te informacje, wskazując, że remont dotyczył systemów uzbrojenia i nawigacji satelitarnej, a nie sterowania[5].
| Zespół | Skład | Zdjęcie | Lata | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Biało-Czerwone Iskry |
7 × TS-11 Iskra | wystąpił we wszystkich edycjach | ||
| Biele Albatrosy |
8 × L-39 Albatros | 2005 | ||
| Frecce Tricolori |
9 × Aermacchi MB-339 | 2001 2011 |
||
| Krila Oluje |
6 × Pilatus PC-9 | 2011 | ||
| Midnight Hawks |
4 × Hawk | 2009 | ||
| Orlik |
9 × PZL-130 Orlik | wystąpił we wszystkich edycjach | ||
| Patrouille de France |
8 × Alpha Jet | 2000 2003 2005 2011 |
||
| Patrouille Suisse |
6 × F-5 Freedom Fighter | 2011 | ||
| Patrulla Águila |
7 × CASA C-101 | 2001 2005 |
||
| Red Arrows |
9 × Hawk | 2003 2009 |
||
| Skorpion |
4 × Mi-24 | 2000 2001 |
||
| Żelazny |
2001 2003 2005 2007 2009 |
Katastrofa lotnicza na Radom Air Show 2007 | ||
Tabela obejmuje samoloty zarówno z pokazów dynamicznych, jak i z wystawy statycznej, a także wchodzące w skład zespołów wymienionych w powyższej sekcji. Nie obejmuje natomiast maszyn prezentowanych w tak zwanych bloku aeroklubowym