Ragnarök

Thor walczący z wężem Jörmugandem

Ragnarök lub ragnarek (W. Kopaliński) – w mitologii skandynawskiej zmierzch bogów (Götterdämmerung). W wyobrażeniach mitologicznych ma on być wielką walką pomiędzy bogami a olbrzymami pod wodzą Lokiego, w wyniku której świat i Asgard, siedzibę bogów, strawi ogień, wszystkie gwiazdy zgasną, a Ziemię zaleje wielkie morze. Ostatecznie z tej toni wyłoni się nowy świat i nastąpi era szczęśliwości bez przemocy i wojen. Mit o Ragnaröku powstał zapewne pod wpływem chrześcijańskiej wizji apokaliptycznej^{[potrzebne źródło]}. Po raz pierwszy pojawił się w poemacie Völuspá (Przepowiednia wieszczki), zredagowanym pod koniec X wieku.

Ragnarök znaczy przeznaczenie bogów (ragna – panujący, bogowie oraz rök – los, przeznaczenie); często tłumaczone jest jako zmierzch bogów^{[potrzebne źródło]}, Götterdammerung, wskutek błędnego przekładu drugiego członu tej nazwy (rokkr to skandynawskie zmierzch).

Dzień ostatecznej bitwy poprzedzą

1. Śmierć Baldura
2. Narodziny trójki dzieci Lokiego i Angrbody
3. Niezwykle surowa zima (Fimbulvinter, trzy zimy bez lata), podczas której zamarznie cały Midgard. Ludzie pogrążą się w wojnach, grabieży i przemocy. Zniknie wszelka moralność. Przeżyje tylko jeden mężczyzna i jedna kobieta, którzy skryją się w gałęziach drzewa Yggdrasil.

Przebieg końca świata wg mitologii skandynawskiej

1. Dwa straszliwe wilki – Sköll i Hati – goniące Słońce (Sol) i Księżyc (Maniego) wreszcie dopadną swe ofiary. Wtedy Słońce i Księżyc przestaną istnieć, gwiazdy pospadają i cały nieboskłon ulegnie zniszczeniu.
2. Zapieją koguty, wzywając do walki: Fjalar w Jotunheimie, Gullinkambi w Asgardzie i kogut koloru rdzy w Niflheimie.
3. Garm, pies piekieł, głośno zaszczeka. Na ten sygnał więzy krępujące Lokiego i Fenrira opadną.
4. Loki i Fenrir (straszliwy wilk związany przez bogów) uwolnią się z więzów i postanowią zemścić się na bogach. Wąż Midgardu wyjdzie z wody na ląd, a Loki, wraz z olbrzymami i innymi sprzymierzonymi mu potworami, na statkach, aby zemścić się na swych wrogach. Hajmdal (bóg-strażnik przejścia ze świata śmiertelników, Midgardu, do świata bogów, Asgardu), widząc zbliżających się wrogów, zagra po raz ostatni na rogu Gjallarhorn, tak głośno, że słychać go będzie we wszystkich dziewięciu światach. Pod ciężarem przechodzących po nim gigantów i potworów zawali się również sam Bifrost, Tęczowy Most – przeprawa między światami strzeżona przez Hajmdala, boga czujności.
5. Odyn wyprowadzi swych wojowników z Walhalli, by wzięli udział w bitwie. Odyn zginie jednak pożarty przez Fenrira. Pomści go Widar. Na widok śmierci Odyna Frigg zapłacze po raz drugi.
6. Loki i Hajmdal pozabijają się nawzajem.
7. Thor zgładzi straszliwego węża Jormunganda, lecz sam umrze od jego jadu.
8. Tyr zginie w pojedynku z Garmem, jednocześnie go zabijając.
9. Zginą wszyscy bogowie, a armia Lokiego będzie walczyć z wojownikami Walhalli (wojownikami zwanymi einherjerami) do samego końca.
10. Na koniec ognisty olbrzym Surtr, władca Muspelheimu, używając płomiennego miecza zemsty, podpali Asgard i pozostałe światy. Wtedy wszystko zostanie zniszczone.

Ludy skandynawskie wierzyły, że po spaleniu Asgardu ocean podniesie się do takiego poziomu, że pod jego falami zginie drzewo świata, Yggdrasil, a z jego głębi wynurzy się nowy, zielony świat – Gimlea, nowy Asgard. Kobieta i mężczyzna, skryci w gałęziach drzewa Yggdrasil, dadzą początek nowej rasie ludzi, zwierząt i bogów. Nowy świat rządzony przez zmartwychwstałego boga Baldura ma być pełen radości i spokoju bez wojen, przemocy i sporów. Wszyscy mają żyć w harmonii, spokoju i w zgodzie.

Nawiązania w kulturze

• Motyw Ragnaröku stał się podstawą czwartej części dramatu muzycznego Richarda Wagnera Pierścień Nibelunga pt. Zmierzch bogów (Götterdammerung), a także pieśni chóralnej z filmu Matrix Rewolucje pt. Neodammerung.
• Od Ragnaröku ratujemy świat w grze Rune.
• Pośrednio z tym motywem związane są gry Ragnarök Online, Tomb Raider: Underworld i Max Payne.
• Motywy takie jak szlachetna postać Tyra oraz drzewo Yggdrasil stanowią element fabuły świata gry Warcraft, w tym World of Warcraft.
• W grze Worms 3D jedna z planszy kampanii polega na zabiciu sekty robali czekającej na Ragnarok.
• W grze Eternal League of Nefia istnieje miecz Ragnarok, który "przynosi koniec" niszcząc wszystko meteorytami i przywołując smoki.
• W świecie Warhammer 40.000 wiele jest odniesień do mitologii nordyckiej w kontekście jednego z Legionów Kosmicznych Marines - Kosmicznych Wilków. Jeden z ich okrętów wojennych - barka bojowa (Battle Barge) nosi nazwę Ragnarok.
• W anime Soul Eater Ragnarok to miecz należący do Chrony (Krony).
• W świecie Disciples jednym z zadań Górskich klanów jest walka o to, by opóźnić Ragnarok.
• Utwór "Twilight of the Thunder God" zespołu Amon Amarth ("Ragnarok Awaits!").
• Utwór Ragnarök zespołu Ultima Thule.
• Klub Ragnarok pojawiający się w grze Max Payne 2
• Album norweskiego zespołu black metalowego Burzum z 2000 roku o nazwie Ragnarok (A New Beginning)^{[potrzebne źródło]}.
• Norweski zespół black metalowy Ragnarök.
• Album Ragnarök farerskiego zespołu Týr.
• Ragnarök jest występującą powszechnie bronią w serii Final Fantasy, czy też przywołaniem (ang. summon), a w jej trzynastej odsłonie jest ważną częścią fabuły.
• Seria Gier Dept.Heaven wyprodukowanej przez Japońską Firmę Sting w scenariuszu każdej cześć Ukazuję 7 magów z Asgardu stara doprowadzić do Ragnaröku w każdym świecie.
• Na kartach "Kłamcy" Jakuba Ćwieka Ragnarök przedstawiony został jako wojna wytoczona Asgardowi przez Aniołów. Boskie zastępy za cel postawiły sobie tutaj wyeliminowanie wszystkich bóstw na świecie i z pomocą Sigyn (za pomoc zaoferowano jej uwolnienie jej męża – Lokiego) przypuściły atak na dom Asów.^{[potrzebne źródło]}
• w grze Age Of Mitology na 3 mapie świata powstrzymujemy Ragnarök^{[potrzebne źródło]}.
• W grze Battletoads pierwszy poziom nosi nazwę Ragnarok's Canyon. Ragnarök jest tu nazwą planety, na którą zostali uprowadzeni Pimple oraz księżniczka Angelica - bohaterowie gry, których musimy uratować.
• W Japońskim anime Code Geass Ragnarök to narzędzie stworzone do zniszczenia bogów.
• W grze Dofus jedna z broni nosi nazwę Ragnarök.
• Dodatek do gry Gothic 3 nosi nazwę Gothic 3: Zmierzch Bogów (niem. Gothic 3: Götterdämmerung).
• Utwór niemieckiego zespołu viking metalowego Falkenbach pt. "...When Gjallarhorn Will Sound".
• Nawiązanie do bajki animowanej Atlantyda 2, w której jest ukazany prawdopodobny przebieg Ragnaröku
• W grze Painkiller: Overdose nazwa jednego z poziomów to Ragnarök.
• W serialu Yu-Gi-Oh istnieje magiczna karta o nazwie Ragnarök.
• W grze World of Warcraft pojawia się postać Ragnarosa, który jest władcą ognia.
• W grze Golden Sun jedna z mocy Isaaca (głównego bohatera) nazywa się "Ragnarok".
• W grze Fire Emblem nazwa jednej z ksiąg zaklęć to Fimbulvinter.
• W grze Diablo 1 można znaleźć unikatowy hełm o nazwie Götterdammerung.
• W grze League of Legends bohater Olaf posiada umiejętność ultimate Ragnarök.
• W filmie i komiksie Hellboy jest wspomniany Ragnarök
• Jedna z kampanii w grze Hearts of Iron nosi nazwę Götterdamerung
• W utworze heavymetalowego zespołu Danzig, pt. "Hammer of the Gods" jest wzmianka o Rengaroku.

Zobacz też

• Tyfonomachia